Gökyüzünün ve Diğer Mahlûkatın Yaratılış Hikmetleri — İmam Gazali

Ey kardeşim Şüphesiz ki Allah Teâlâ yı tanımanın ve O nu gereği gibi yüceltmenin yolu O nun yarattıkları üzerinde düşünmekten ve sanatındaki hayret verici incelikleri tefekkür etmekten geçer Yüce Allah ın yarattığı varlıkların türlerinde gizli hikmetleri anlamak yakin kesin bilgi için bir sebeptir Takvâ sahipleri de bu konuda elde ettikleri yakin derecelerine göre farklılık gösterirler Bu sebeple ben de akıl sahiplerinin idraklerini uyandırmak ve onları Allah Teâlâ nın kitabında sıkça işaret ettiği hikmetlere ve nimetlere yönlendirmek için bu eseri kaleme aldım Çünkü Allah Teâlâ aklı yaratımasını onu niyaz ile kâmil eylemesi için akıl sahiplerini yarattıkları üzerinde düşünmeye ibret almaya ve sanatında sergilediği acayiplikleri tefekküre davet etmiştir Nitekim şöyle buyurmuştur De ki Göklerde ve yerde neler var bakın da ibret alın Yûnus 101 Ve yine buyurmuştur Biz her canlı şeyi sudan yarattığımızı görüp düşünmediler mi Enbiyâ 30 Bunun dışında açık ve kesin delillerden ve apaçık işaretlerden başka nice ayetler vardır ki onları ancak derinlemesine düşünen kimseler anlayabilir Bu ayetlerin anlamlarındaki farklılıkları kavrayacak dereceler kazanan kimse Allah Teâlâ yı tanımada büyük bir marifete ulaşır Bu marifet ise gerçek saadetin ve Yüce Allah ın kullarına vaad ettiği en güzel karşılığın ve daha fazlasının cennetin ve Cemâullah ın kazanılmasının sebebidir Kitabı bazı bölümler düzenledim Her bölüm ele alınan varlığın yaratılış türündeki hikmet yönlerinin açıklanmasını içermektedir Ancak bunlar yalnızca aklımızın kavrayabildiği kadarıyla olacaktır Şunu da ifade edeyim ki bütün mahlûkat bir araya gelse de Allah Teâlâ nın yaratılış hikmetini bütünüyle idrak edemez Çünkü her bir tek mahlûkta yerleşmiş tüm hikmetleri açıklamaya çalışsalar buna güçleri yetmezler Kulların idrak edebildiği şeyler ise Yüce Allah ın bir lütfudur ki o lütuf kadar ve Rabbinin onları hakkıyla anlama ezelde takdir ettiği ölçüdedir Allah Teâlâ dan niyazımız rahmeti ve lütfuyla bu bilgiden bizi faydalandırmasıdır

Ey kardeşim Şüphesiz ki Allah Teâlâ yı tanımanın ve O nu gereği gibi yüceltmenin yolu O nun yarattıkları üzerinde düşünmekten ve sanatındaki hayret verici incelikleri tefekkür etmekten geçer Yüce Allah ın yarattığı varlıkların türlerinde gizli hikmetleri anlamak yakin kesin bilgi için bir sebeptir Takvâ sahipleri de bu konuda elde ettikleri yakin derecelerine göre farklılık gösterirler Bu sebeple ben de akıl sahiplerinin idraklerini uyandırmak ve onları Allah Teâlâ nın kitabında sıkça işaret ettiği hikmetlere ve nimetlere yönlendirmek için bu eseri kaleme aldım Çünkü Allah Teâlâ aklı yaratımasını onu niyaz ile kâmil eylemesi için akıl sahiplerini yarattıkları üzerinde düşünmeye ibret almaya ve sanatında sergilediği acayiplikleri tefekküre davet etmiştir Nitekim şöyle buyurmuştur De ki Göklerde ve yerde neler var bakın da ibret alın Yûnus 101 Ve yine buyurmuştur Biz her canlı şeyi sudan yarattığımızı görüp düşünmediler mi Enbiyâ 30 Bunun dışında açık ve kesin delillerden ve apaçık işaretlerden başka nice ayetler vardır ki onları ancak derinlemesine düşünen kimseler anlayabilir Bu ayetlerin anlamlarındaki farklılıkları kavrayacak dereceler kazanan kimse Allah Teâlâ yı tanımada büyük bir marifete ulaşır Bu marifet ise gerçek saadetin ve Yüce Allah ın kullarına vaad ettiği en güzel karşılığın ve daha fazlasının cennetin ve Cemâullah ın kazanılmasının sebebidir Kitabı bazı bölümler düzenledim Her bölüm ele alınan varlığın yaratılış türündeki hikmet yönlerinin açıklanmasını içermektedir Ancak bunlar yalnızca aklımızın kavrayabildiği kadarıyla olacaktır Şunu da ifade edeyim ki bütün mahlûkat bir araya gelse de Allah Teâlâ nın yaratılış hikmetini bütünüyle idrak edemez Çünkü her bir tek mahlûkta yerleşmiş tüm hikmetleri açıklamaya çalışsalar buna güçleri yetmezler Kulların idrak edebildiği şeyler ise Yüce Allah ın bir lütfudur ki o lütuf kadar ve Rabbinin onları hakkıyla anlama ezelde takdir ettiği ölçüdedir Allah Teâlâ dan niyazımız rahmeti ve lütfuyla bu bilgiden bizi faydalandırmasıdır

Ey kardeşim Şüphesiz ki Allah Teâlâ yı tanımanın ve O nu gereği gibi yüceltmenin yolu O nun yarattıkları üzerinde düşünmekten ve sanatındaki hayret verici incelikleri tefekkür etmekten geçer Yüce Allah ın yarattığı varlıkların türlerinde gizli hikmetleri anlamak yakin kesin bilgi için bir sebeptir Takvâ sahipleri de bu konuda elde ettikleri yakin derecelerine göre farklılık gösterirler Bu sebeple ben de akıl sahiplerinin idraklerini uyandırmak ve onları Allah Teâlâ nın kitabında sıkça işaret ettiği hikmetlere ve nimetlere yönlendirmek için bu eseri kaleme aldım Çünkü Allah Teâlâ aklı yaratımasını onu niyaz ile kâmil eylemesi için akıl sahiplerini yarattıkları üzerinde düşünmeye ibret almaya ve sanatında sergilediği acayiplikleri tefekküre davet etmiştir Nitekim şöyle buyurmuştur De ki Göklerde ve yerde neler var bakın da ibret alın Yûnus 101 Ve yine buyurmuştur Biz her canlı şeyi sudan yarattığımızı görüp düşünmediler mi Enbiyâ 30 Bunun dışında açık ve kesin delillerden ve apaçık işaretlerden başka nice ayetler vardır ki onları ancak derinlemesine düşünen kimseler anlayabilir Bu ayetlerin anlamlarındaki farklılıkları kavrayacak dereceler kazanan kimse Allah Teâlâ yı tanımada büyük bir marifete ulaşır Bu marifet ise gerçek saadetin ve Yüce Allah ın kullarına vaad ettiği en güzel karşılığın ve daha fazlasının cennetin ve Cemâullah ın kazanılmasının sebebidir Kitabı bazı bölümler düzenledim Her bölüm ele alınan varlığın yaratılış türündeki hikmet yönlerinin açıklanmasını içermektedir Ancak bunlar yalnızca aklımızın kavrayabildiği kadarıyla olacaktır Şunu da ifade edeyim ki bütün mahlûkat bir araya gelse de Allah Teâlâ nın yaratılış hikmetini bütünüyle idrak edemez Çünkü her bir tek mahlûkta yerleşmiş tüm hikmetleri açıklamaya çalışsalar buna güçleri yetmezler Kulların idrak edebildiği şeyler ise Yüce Allah ın bir lütfudur ki o lütuf kadar ve Rabbinin onları hakkıyla anlama ezelde takdir ettiği ölçüdedir Allah Teâlâ dan niy

Ey kardeşim Şüphesiz ki Allah Teâlâ yı tanımanın ve O nu gereği gibi yüceltmenin yolu O nun yarattıkları üzerinde düşünmekten ve sanatındaki hayret verici incelikleri tefekkür etmekten geçer Yüce Allah ın yarattığı varlıkların türlerinde gizli hikmetleri anlamak yakin kesin bilgi için bir sebeptir Takvâ sahipleri de bu konuda elde ettikleri yakin derecelerine göre farklılık gösterirler Bu sebeple ben de akıl sahiplerinin idraklerini uyandırmak ve onları Allah Teâlâ nın kitabında sıkça işaret ettiği hikmetlere ve nimetlere yönlendirmek için bu eseri kaleme aldım Çünkü Allah Teâlâ aklı yaratımasını onu niyaz ile kâmil eylemesi için akıl sahiplerini yarattıkları üzerinde düşünmeye ibret almaya ve sanatında sergilediği acayiplikleri tefekküre davet etmiştir Nitekim şöyle buyurmuştur De ki Göklerde ve yerde neler var bakın da ibret alın Yûnus 101 Ve yine buyurmuştur Biz her canlı şeyi sudan yarattığımızı görüp düşünmediler mi Enbiyâ 30 Bunun dışında açık ve kesin delillerden ve apaçık işaretlerden başka nice ayetler vardır ki onları ancak derinlemesine düşünen kimseler anlayabilir Bu ayetlerin anlamlarındaki farklılıkları kavrayacak dereceler kazanan kimse Allah Teâlâ yı tanımada büyük bir marifete ulaşır Bu marifet ise gerçek saadetin ve Yüce Allah ın kullarına vaad ettiği en güzel karşılığın ve daha fazlasının cennetin ve Cemâullah ın kazanılmasının sebebidir Kitabı bazı bölümler düzenledim Her bölüm ele alınan varlığın yaratılış türündeki hikmet yönlerinin açıklanmasını içermektedir Ancak bunlar yalnızca aklımızın kavrayabildiği kadarıyla olacaktır Şunu da ifade edeyim ki bütün mahlûkat bir araya gelse de Allah Teâlâ nın yaratılış hikmetini bütünüyle idrak edemez Çünkü her bir tek mahlûkta yerleşmiş tüm hikmetleri açıklamaya çalışsalar buna güçleri yetmezler Kulların idrak edebildiği şeyler ise Yüce Allah ın bir lütfudur ki o lütuf kadar ve Rabbinin onları hakkıyla anlama ezelde takdir ettiği ölçüdedir Allah Teâlâ dan niyazımız rahmeti ve lütfuyla bu bilgiden bizi faydalandırmasıdır