Göstergebilim Dil Kültür Çeviri Araştırmaları — Keziban Topbaşoğlu

Canlının doğasındaki biriktirme meylinin insana has en güzel temsili olan kültür bireyin maziden atiye işlediği her türden değer inanç gelenek sanat tavır ve diğer tüm üretim ögelerini içinde barındıran evrensel bir mirastır İnsanın yaradılışı ve hayat tecrübesinden gelen bu kavramları bir yandan yüceltirken öte yandan gelecek kuşaklara taşıyan dil ise hem kültürden ayrı düşünülemeyecek bir yaratım alanı hem de bu üretimi çeşitli kod ve göstergelerle kayıt altına alan bir belleği temsil eder Çağdaş dilbilimin en tanınır araştırmacılarından olan Amerikalı bilim insanı Steven Pinker a göre genetik bir içgüdü olarak tanımlanabilecek dil kognitif ve devinimsel beceri temelli eylemlerinde muhakkak ki belirli bir zamana yani öğrenme sürecine ihtiyaç duyar Süreç içinde kimliksel ve toplumsal farklılıklarla kişileri ve onların oluşturduğu toplumu diğer toplumlardan ayırt edilebilir kılan dil bu işlevini sürekli ürettiği bozduğu bozguna uğrattığı yıktığı ardından yeniden var ederek bir daha parçaladığı göstergeler üzerinden kazanır Belirli bir amaç ya da duruma işaret etmek için kullanılan göstergelerin doğurduğu kişilerarası iletişimle yinelenerek yeni anlamlar kazanan çeşitli işaretlerin kelimeler mimikler jestler semboller resimler ve daha birçok farklı uyarıcı aracılığıyla meydana getirdiği dili her yönüyle inceleyen dilbilimin bir araştırma alanı olan semiyotik yani göstergebilim bu işaretlerin nasıl kullanıldığı ve ne şekilde anlaşılacağı üzerine gramatikal kültürel sanatsal sosyolojik ve psikolojik çözümlemeleri barındıran derli toplu bir sosyal okuma yapar Bu okuyuşun ilk icracısı XX yüzyılın başlarında yapısalcı dilbilim ekolünün öne çıkan isimlerinden olan İsviçreli Ferdinand de Saussure dür 1857 1913 Saussure e göre bir işaret sistemi olarak işleyen dilin sahip olduğu kelimelerin kendileri ve anlamları arasında doğrudan bir bağlantı yoktur Kelimeler ancak onları kullanacak kişiler ve toplumsal anlaşmalar üzerinden anlam kazanabilen bu sebeple de konuşurlarından bir tür hazır bulunuşluk bekleyen sembol parçalarıdır Dilin yanı sıra resim grafik müzik mimari moda gibi çeşitli duysal işaret sistemleriyle de ilgilenen göstergebilim bu sistemlerin ne şekilde kullanılıp yorumlanabileceği sorusu üzerine düşünürken söylem analizi yapısal analiz semantik analiz pragmatik ve kognitif analiz gibi yöntemleri kullanır Alanyazınına Saussure ile eşzamanlı katkıda bulunan Amerikalı filozof Charles Sander Peirce 1839 1914 başta olmak üzere 1960 lı yıllarda çalışmalarını sürdüren Louis Hjelmslev 1899 1965 Roland Barthes 1915 1980 Claude Lévi Strauss 1908 2009 Julia Kristeva 1941 Christian Metz 1931 1993 Algirdas J Greimas 1917 1992 ve Jean Baudrillard 1929 2007 gibi çalışmacılar Saussare ve Avrupa çizgisini sürdürürken Charles W Morris 1901 1979 Ivor A Richards 1893 1979 Charles K Ogden 1889 1957 Umberto Eco 1932 2016 ve Thomas Sebeok 1920 2001 gibi isimler ise Pierce etkisiyle Amerikan çizgisini sürdürerek göstergebilimi bağımsız bir bilim dalı haline getirir Göstergebilimin inşasında önemli rol oynayan Rus Biçimcileri de çalışma içerisinde özellikle yer bulmaktadır Çağdaş göstergebilime nazım ve nesir türündeki edebi ürünlerin çözümlemeleriyle katkıda bulunan Rus Biçimcilerin anlamca en yüksek noktaya varabilme arzusu dönemin Rusya sı için Sembolizm in ardından yeni bir sanatsal heyecanın da doğmasına sebep olur Vladimir Propp un 1895 1970 Morfologiya Skazki adlı eseriyle Rus halk masalları üzerinden kaleme aldığı göstergebilimsel inceleme Roman Jacobson un 1896 1982 çalışmalarında kendisini dilsel işlevler kuramıyla var eder Mihail Bahtin in 1895 1975 incelemelerinde felsefi bir altyapıyla yazım alanı bulan bu bakış Viktor Şklovski in 1893 1984 edebiyatı yabancılaşma kavramı üzerinden yeniden okuyabilmesine fırsat tanır Yuri Lotman ın 1922 1993 sinema ve tiyatro incelemelerinde semiyotik bir estetik eleştirisine evrilen göstergebilim çalışmalarına 1962 yılında Tartu ve Moskova Üniversite sinde çalışan Yuri Lotman Boris Uspenski 1937 Mihail Gasparov 1935 2005 Ivan Steblin Kamenski 1945 2018 Vyaçeslav Ivanov 1929 2017 Vladimir Toporov 1928 2005 gibi bilim insanlarının öncülüğünde kurumsal bir kimlik kazandırılır Bu gayeyle kurulan Tartu Moskova Okulu çok katmanlı bir kültür analizi için semiyotik teoriyle örtüşen özgün bir yöntem geliştirerek ilgili alandaki araştırmaları meraklılarıyla buluşturan Sign Systems Studies adlı dergiyi 1964 yılında yayıma hazırlar 1960 lı ve 1970 li yıllarda yapısalcı bir duruş sergileyen bu akademisyenlerin Rus Biçimciliğine olan eğilimleri 1980 li yıllarda yerini post yapısalcı bir yaklaşıma bırakır Avrupa içlerinden Amerika ve Rusya ya oradansa tüm dünyaya yayılan göstergebilimin araştırma evreninin bir süre sonra olması gerektiği gibi diğer dünya dillerini kapsar hale gelmesi kimi araştırmacıların göstergebilim ve çeviri bilim arasındaki ilişkiyi çalışmalarının odağına almalarına sebep olur Bir süreç olarak çeviri eyleminin ve çevirmenin ele aldıkları kaynak esere yalnızca dilin işaret sistemleri üzerinden değil her türden sosyal gösterge aktarımı üzerinden yaklaşma mecburiyeti kaynaktan aktarılan ussal örüntünün mümkün olan en doğru ve anlamlı biçimde yeniden yazılabilmesine imkân sağlar Söz konusu yeniden yazımla kaynağın tercümanın okuyucunun ve araştırmacının yaratma zamanını sıfırlayan göstergebilim yıkarken yapmaya sıfırken çokluğa kendiyken öteki olabilmeye ve tüm bu kaostan yeni evrenler yaratmaya muktedir çığlığa yakın bir fısıltı olarak varlığını şu şekilde sürdürür

Canlının doğasındaki biriktirme meylinin insana has en güzel temsili olan kültür bireyin maziden atiye işlediği her türden değer inanç gelenek sanat tavır ve diğer tüm üretim ögelerini içinde barındıran evrensel bir mirastır İnsanın yaradılışı ve hayat tecrübesinden gelen bu kavramları bir yandan yüceltirken öte yandan gelecek kuşaklara taşıyan dil ise hem kültürden ayrı düşünülemeyecek bir yaratım alanı hem de bu üretimi çeşitli kod ve göstergelerle kayıt altına alan bir belleği temsil eder Çağdaş dilbilimin en tanınır araştırmacılarından olan Amerikalı bilim insanı Steven Pinker a göre genetik bir içgüdü olarak tanımlanabilecek dil kognitif ve devinimsel beceri temelli eylemlerinde muhakkak ki belirli bir zamana yani öğrenme sürecine ihtiyaç duyar Süreç içinde kimliksel ve toplumsal farklılıklarla kişileri ve onların oluşturduğu toplumu diğer toplumlardan ayırt edilebilir kılan dil bu işlevini sürekli ürettiği bozduğu bozguna uğrattığı yıktığı ardından yeniden var ederek bir daha parçaladığı göstergeler üzerinden kazanır Belirli bir amaç ya da duruma işaret etmek için kullanılan göstergelerin doğurduğu kişilerarası iletişimle yinelenerek yeni anlamlar kazanan çeşitli işaretlerin kelimeler mimikler jestler semboller resimler ve daha birçok farklı uyarıcı aracılığıyla meydana getirdiği dili her yönüyle inceleyen dilbilimin bir araştırma alanı olan semiyotik yani göstergebilim bu işaretlerin nasıl kullanıldığı ve ne şekilde anlaşılacağı üzerine gramatikal kültürel sanatsal sosyolojik ve psikolojik çözümlemeleri barındıran derli toplu bir sosyal okuma yapar Bu okuyuşun ilk icracısı XX yüzyılın başlarında yapısalcı dilbilim ekolünün öne çıkan isimlerinden olan İsviçreli Ferdinand de Saussure dür 1857 1913 Saussure e göre bir işaret sistemi olarak işleyen dilin sahip olduğu kelimelerin kendileri ve anlamları arasında doğrudan bir bağlantı yoktur Kelimeler ancak onları kullanacak kişiler ve toplumsal anlaşmalar üzerinden anlam kazanabilen bu sebeple de konuşurlarından bir tür hazır bulunuşluk bekleyen sembol parçalarıdır Dilin yanı sıra resim grafik müzik mimari moda gibi çeşitli duysal işaret sistemleriyle de ilgilenen göstergebilim bu sistemlerin ne şekilde kullanılıp yorumlanabileceği sorusu üzerine düşünürken söylem analizi yapısal analiz semantik analiz pragmatik ve kognitif analiz gibi yöntemleri kullanır Alanyazınına Saussure ile eşzamanlı katkıda bulunan Amerikalı filozof Charles Sander Peirce 1839 1914 başta olmak üzere 1960 lı yıllarda çalışmalarını sürdüren Louis Hjelmslev 1899 1965 Roland Barthes 1915 1980 Claude Lévi Strauss 1908 2009 Julia Kristeva 1941 Christian Metz 1931 1993 Algirdas J Greimas 1917 1992 ve Jean Baudrillard 1929 2007 gibi çalışmacılar Saussare ve Avrupa çizgisini sürdürürken Charles W Morris 1901 1979 Ivor A Richards 1893 1979 Charles K Ogden 1889 1957 Umberto Eco 1932 2016 ve Thomas Sebeok 1920 2001 gibi isimler ise Pierce etkisiyle Amerikan çizgisini sürdürerek göstergebilimi bağımsız bir bilim dalı haline getirir Göstergebilimin inşasında önemli rol oynayan Rus Biçimcileri de çalışma içerisinde özellikle yer bulmaktadır Çağdaş göstergebilime nazım ve nesir türündeki edebi ürünlerin çözümlemeleriyle katkıda bulunan Rus Biçimcilerin anlamca en yüksek noktaya varabilme arzusu dönemin Rusya sı için Sembolizm in ardından yeni bir sanatsal heyecanın da doğmasına sebep olur Vladimir Propp un 1895 1970 Morfologiya Skazki adlı eseriyle Rus halk masalları üzerinden kaleme aldığı göstergebilimsel inceleme Roman Jacobson un 1896 1982 çalışmalarında kendisini dilsel işlevler kuramıyla var eder Mihail Bahtin in 1895 1975 incelemelerinde felsefi bir altyapıyla yazım alanı bulan bu bakış Viktor Şklovski in 1893 1984 edebiyatı yabancılaşma kavramı üzerinden yeniden okuyabilmesine fırsat tanır Yuri Lotman ın 1922 1993 sinema ve tiyatro incelemelerinde semiyotik bir estetik eleştirisine evrilen göstergebilim çalışmalarına 1962 yılında Tartu ve Moskova Üniversite sinde çalışan Yuri Lotman Boris Uspenski 1937 Mihail Gasparov 1935 2005 Ivan Steblin Kamenski 1945 2018 Vyaçeslav Ivanov 1929 2017 Vladimir Toporov 1928 2005 gibi bilim insanlarının öncülüğünde kurumsal bir kimlik kazandırılır Bu gayeyle kurulan Tartu Moskova Okulu çok katmanlı bir kültür analizi için semiyotik teoriyle örtüşen özgün bir yöntem geliştirerek ilgili alandaki araştırmaları meraklılarıyla buluşturan Sign Systems Studies adlı dergiyi 1964 yılında yayıma hazırlar 1960 lı ve 1970 li yıllarda yapısalcı bir duruş sergileyen bu akademisyenlerin Rus Biçimciliğine olan eğilimleri 1980 li yıllarda yerini post yapısalcı bir yaklaşıma bırakır Avrupa içlerinden Amerika ve Rusya ya oradansa tüm dünyaya yayılan göstergebilimin araştırma evreninin bir süre sonra olması gerektiği gibi diğer dünya dillerini kapsar hale gelmesi kimi araştırmacıların göstergebilim ve çeviri bilim arasındaki ilişkiyi çalışmalarının odağına almalarına sebep olur Bir süreç olarak çeviri eyleminin ve çevirmenin ele aldıkları kaynak esere yalnızca dilin işaret sistemleri üzerinden değil her türden sosyal gösterge aktarımı üzerinden yaklaşma mecburiyeti kaynaktan aktarılan ussal örüntünün mümkün olan en doğru ve anlamlı biçimde yeniden yazılabilmesine imkân sağlar Söz konusu yeniden yazımla kaynağın tercümanın okuyucunun ve araştırmacının yaratma zamanını sıfırlayan göstergebilim yıkarken yapmaya sıfırken çokluğa kendiyken öteki olabilmeye ve tüm bu kaostan yeni evrenler yaratmaya muktedir çığlığa yakın bir fısıltı olarak varlığını şu şekilde sürdürür

Canlının doğasındaki biriktirme meylinin insana has en güzel temsili olan kültür bireyin maziden atiye işlediği her türden değer inanç gelenek sanat tavır ve diğer tüm üretim ögelerini içinde barındıran evrensel bir mirastır İnsanın yaradılışı ve hayat tecrübesinden gelen bu kavramları bir yandan yüceltirken öte yandan gelecek kuşaklara taşıyan dil ise hem kültürden ayrı düşünülemeyecek bir yaratım alanı hem de bu üretimi çeşitli kod ve göstergelerle kayıt altına alan bir belleği temsil eder Çağdaş dilbilimin en tanınır araştırmacılarından olan Amerikalı bilim insanı Steven Pinker a göre genetik bir içgüdü olarak tanımlanabilecek dil kognitif ve devinimsel beceri temelli eylemlerinde muhakkak ki belirli bir zamana yani öğrenme sürecine ihtiyaç duyar Süreç içinde kimliksel ve toplumsal farklılıklarla kişileri ve onların oluşturduğu toplumu diğer toplumlardan ayırt edilebilir kılan dil bu işlevini sürekli ürettiği bozduğu bozguna uğrattığı yıktığı ardından yeniden var ederek bir daha parçaladığı göstergeler üzerinden kazanır Belirli bir amaç ya da duruma işaret etmek için kullanılan göstergelerin doğurduğu kişilerarası iletişimle yinelenerek yeni anlamlar kazanan çeşitli işaretlerin kelimeler mimikler jestler semboller resimler ve daha birçok farklı uyarıcı aracılığıyla meydana getirdiği dili her yönüyle inceleyen dilbilimin bir araştırma alanı olan semiyotik yani göstergebilim bu işaretlerin nasıl kullanıldığı ve ne şekilde anlaşılacağı üzerine gramatikal kültürel sanatsal sosyolojik ve psikolojik çözümlemeleri barındıran derli toplu bir sosyal okuma yapar Bu okuyuşun ilk icracısı XX yüzyılın başlarında yapısalcı dilbilim ekolünün öne çıkan isimlerinden olan İsviçreli Ferdinand de Saussure dür 1857 1913 Saussure e göre bir işaret sistemi olarak işleyen dilin sahip olduğu kelimelerin kendileri ve anlamları arasında doğrudan bir bağlantı yoktur Kelimeler ancak onları kullanacak kişiler ve toplumsal anlaşmalar üzerinden anlam kazanabilen bu sebeple de konuşurlarından bir tür hazır bulunuşluk bekleyen sembol parçalarıdır Dilin yanı sıra resim grafik müzik mimari moda gibi çeşitli duysal işaret sistemleriyle de ilgilenen göstergebilim bu sistemlerin ne şekilde kullanılıp yorumlanabileceği sorusu üzerine düşünürken söylem analizi yapısal analiz semantik analiz pragmatik ve kognitif analiz gibi yöntemleri kullanır Alanyazınına Saussure ile eşzamanlı katkıda bulunan Amerikalı filozof Charles Sander Peirce 1839 1914 başta olmak üzere 1960 lı yıllarda çalışmalarını sürdüren Louis Hjelmslev 1899 1965 Roland Barthes 1915 1980 Claude Lévi Strauss 1908 2009 Julia Kristeva 1941 Christian Metz 1931 1993 Algirdas J Greimas 1917 1992 ve Jean Baudrillard 1929 2007 gibi çalışmacılar Saussare ve Avrupa çizgisini sürdürürken Charles W Morris 1901 1979 Ivor A Richards 1893 1979 Charles K Ogden 1889 1957 Umberto Eco 1932 2016 ve Thomas Sebeok 1920 2001 gibi isimler ise Pierce etkisiyle Amerikan çizgisini sürdürerek göstergebilimi bağımsız bir bilim dalı haline getirir Göstergebilimin inşasında önemli rol oynayan Rus Biçimcileri de çalışma içerisinde özellikle yer bulmaktadır Çağdaş göstergebilime nazım ve nesir türündeki edebi ürünlerin çözümlemeleriyle katkıda bulunan Rus Biçimcilerin anlamca en yüksek noktaya varabilme arzusu d oum Yayınevi Fenomen Yayıncılık Yazar Keziban Topbaşoğlu Sayfa 141 Sayfa Kağıt Kuşe Boyut 13 50x19 50 cm Basım Yılı 2023 Barkod 9786057223784 Kategori Araştırma İnceleme Referans

Canlının doğasındaki biriktirme meylinin insana has en güzel temsili olan kültür bireyin maziden atiye işlediği her türden değer inanç gelenek sanat tavır ve diğer tüm üretim ögelerini içinde barındıran evrensel bir mirastır İnsanın yaradılışı ve hayat tecrübesinden gelen bu kavramları bir yandan yüceltirken öte yandan gelecek kuşaklara taşıyan dil ise hem kültürden ayrı düşünülemeyecek bir yaratım alanı hem de bu üretimi çeşitli kod ve göstergelerle kayıt altına alan bir belleği temsil eder Çağdaş dilbilimin en tanınır araştırmacılarından olan Amerikalı bilim insanı Steven Pinker a göre genetik bir içgüdü olarak tanımlanabilecek dil kognitif ve devinimsel beceri temelli eylemlerinde muhakkak ki belirli bir zamana yani öğrenme sürecine ihtiyaç duyar Süreç içinde kimliksel ve toplumsal farklılıklarla kişileri ve onların oluşturduğu toplumu diğer toplumlardan ayırt edilebilir kılan dil bu işlevini sürekli ürettiği bozduğu bozguna uğrattığı yıktığı ardından yeniden var ederek bir daha parçaladığı göstergeler üzerinden kazanır Belirli bir amaç ya da duruma işaret etmek için kullanılan göstergelerin doğurduğu kişilerarası iletişimle yinelenerek yeni anlamlar kazanan çeşitli işaretlerin kelimeler mimikler jestler semboller resimler ve daha birçok farklı uyarıcı aracılığıyla meydana getirdiği dili her yönüyle inceleyen dilbilimin bir araştırma alanı olan semiyotik yani göstergebilim bu işaretlerin nasıl kullanıldığı ve ne şekilde anlaşılacağı üzerine gramatikal kültürel sanatsal sosyolojik ve psikolojik çözümlemeleri barındıran derli toplu bir sosyal okuma yapar Bu okuyuşun ilk icracısı XX yüzyılın başlarında yapısalcı dilbilim ekolünün öne çıkan isimlerinden olan İsviçreli Ferdinand de Saussure dür 1857 1913 Saussure e göre bir işaret sistemi olarak işleyen dilin sahip olduğu kelimelerin kendileri ve anlamları arasında doğrudan bir bağlantı yoktur Kelimeler ancak onları kullanacak kişiler ve toplumsal anlaşmalar üzerinden anlam kazanabilen bu s