Hacı Abdullah Petrici nin Hıristiyanlık Eleştirisi — İsmail Taşpınar

Hacı Abdullah Petricînin eserlerinin değerlendirildiği bu çalışma bir giriş ve üç kısımdan oluşmaktadır Giriş kısmında 19 yy da Osmanlı Devletindeki misyonerlik faaliyetlerin neler olduğu ve bu çerçevede söz konusu faaliyetlere karşı yazılmış olan reddiyelere değinilmektedir I Kısım Hacı Abdullah Petricînin hayatı ve eserleri konularına hasredilmiştir Petricînin Hıristiyanlığa karşı yazmış olduğu reddiyelerin dışında Allahı zikretmenin fazileti ve bugüne kadar adı bilinmeyen Kuran metninin tespiti konusundaki eserleri ele alınmaktadır Risâle fî temâmiyyet i Kurâni Azîmüşşân adlı eser ilk defa bu çalışma ile tanıtılmıştır Eserin ikinci kısmında Hacı Abdullah Petricînin eserlerindeki metotlar ve eserlerin kaynaklarına değinilmektedir Petricînin kullandığı kaynaklar arasında klasik eserlerden İmam Kurtubî İbn Kayyim Taşköprizâde Kâtib Çelebi Kadı İyaz el Bâcînin yazdığı İslamî eserler yanında Kitab ı Mukaddes Apokrif İnciller Kilise tarihleri ile Horn Benjamin Schneider ve Voltaire gibi dönemin Hıristiyan kaynakları da yer almaktadır Üçüncü kısımda ise Hıristiyanlık eleştirisi ve tartışma konuları ele alınmaktadır Burada Eski Ahidin tahrifi İncillerin müellifleri tespiti kanonizasyonu bablara taksimi dili İnciller arasındaki çelişkiler gibi konular Petricînin eserlerindeki yerleri ile birlikte detaylı olarak ele alınmaktadır Araştırmada Teslis hz İsa Ruhulkudüse dair görüşlerin eleştirisi ile Tevrat ve İncilin neshi hz Muhammedin Eski ve Yeni Ahidde müjdelenmesi gibi meselelere ayrı başlıklar tahsis edilmiştir Hıristiyanların ehl i kitap sayılması Pavlusun Hıristiyanlıktaki yeri ile Sinoptik İnciller meselesi üçüncü kısmın diğer konuları arasında yer almaktadır Eserin sonunda Petricînin yazmış olduğu ilk reddiye olan Burhânül hüdânın tercümesi ile Osmanlıca kaleme aldığı ve ilk Türkçe reddiye olduğu kabul edilen İzâhül merâm adlı eserinin latinize edilmiş şekli yer almaktadır Eser Osmanlı dönemi İslamHıristiyan ilişkileri ve tartışma konularında araştırma yapanlar için kaynak niteliği taşımaktadır

19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlarda daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlardan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhül merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânü l hüdâ fi reddi kavli n nasâra ile Risâletü s samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsa nın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncil in tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricî nin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammed in s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâm ın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır Bütün bunların bir tek sebebi vardır ki o da Müslümanların bir ibadet felsefesi kuramamış ve yine bu kapsam içinde isimleri bu güne göre belirlenmiş de olsa bir ibadet psikolojisi ve sos yo lojisi geliştirememiş olmaları idi Her bir Müslüman ben iba det lerimi yaparım bu ibadetlerin bende hâsıl etmek istediği kemâlât ve tekâmül nasıl olsa bende tecelli eder ve ben nasıl olsa arzu edilen manevi mertebelere ulaşırım diye düşünüyordu Bunda haklıydı Bir ilacın iyi gelmesi için hastanın o ilacın terki bini bil mesinin lüzumu olmadığı gibi

19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlarda daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlardan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhül merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânü l hüdâ fi reddi kavli n nasâra ile Risâletü s samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsa nın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncil in tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricî nin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammed in s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâm ın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır Bütün bunların bir tek sebebi vardır ki o da Müslümanların bir ibadet felsefesi kuramamış ve yine bu kapsam içinde isimleri bu güne göre belirlenmiş de olsa bir ibadet psikolojisi ve sos yo lojisi geliştirememiş olmaları idi Her bir Müslüman ben iba det lerimi yaparım bu ibadetlerin bende hâsıl etmek istediği kemâlât ve tekâmül nasıl olsa bende tecelli eder ve ben nasıl olsa arzu edilen manevi mertebelere ulaşırım diye düşünüyordu Bunda haklıydı Bir ilacın iyi gelmesi için hastanın o ilacın terki bini bil mesinin lüzumu olmadığı gibi

19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlarda daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlardan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhül merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânü l hüdâ fi reddi kavli n nasâra ile Risâletü s samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsa nın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncil in tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricî nin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammed in s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâm ın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır Bütün bunların bir tek sebebi vardır ki o da Müslümanların bir ibadet felsefesi kuramamış ve yine bu kapsam içinde isimleri bu güne göre belirlenmiş de olsa bir ibadet psikolojisi ve sos yo lojisi geliştirememiş olmaları idi Her bir Müslüman ben iba det lerimi yaparım bu ibadetlerin bende hâsıl etmek istediği kemâlât ve tekâmül nasıl olsa bende tecelli eder ve ben nasıl olsa arzu edilen manevi mertebelere ulaşırım diye düşünüyordu Bunda haklıydı Bir ilacın iyi gelmesi için hastanın o ilacın terki bini bil mesinin lüzumu olmadığı gibi

19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlar da daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlar dan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhü l merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânü l hüdâ fi reddi kavli n nasâra ile Risâletü s samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsa nın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncil in tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricî nin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammed in s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâm ın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır

İsmail Taşpınar tarafından kaleme alınan Hacı Abdullah Petrici nin Hıristiyanlık Eleştirisi Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı eseri olarak okurlarla buluşuyor Hacı Abdullah Petrici nin Hıristiyanlık Eleştirisi İsmail Taşpınar Kitap Özeti 19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlar da daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlar dan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhü l merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânül hüdâ fi reddi kavlin nasâra ile Risâletüs samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsanın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncilin tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricînin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammedin s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâmın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır Yayınevi Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yazar İsmail Taşpınar Sayfa 312 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 14 00x20 00 cm Basım Yılı Şubat 2020 Barkod 9789755482361 Kategori İnanç Mitolojiler Dinler Tarihi Hıristiyanlık

19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlar da daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlar dan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhü l merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânü l hüdâ fi reddi kavli n nasâra ile Risâletü s samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsa nın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncil in tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricî nin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammed in s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâm ın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır

19 yüzyıl Osmanlı Devletinin sadece siyasî ve askerî alandaki istilalara karşı değil aynı zamanda Batılı devletlerin kültürel istilasına karşı da mücadele verdiği bir dönem olmuştur Bu mücadele özellikle Hıristiyan âlemi ile sınır oluşturan ve bünyesinde farklı din ve mezhepleri barındıran Balkanlar da daha yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir Kendisi de Balkanlar dan olan Hacı Abdullah Petricî özellikle o dönemde yaygın olan Protestan misyonerlik faaliyetlerini hedef alarak Hıristiyanlığın eleştirisine dair hem Türkçe hem de Arapça eserler kaleme almıştır Bu çerçevede Türkçe yazılan ilk reddiyeler arasında yer alan İzâhü l merâm önemli bir yer işgal etmektedir Burhânü l hüdâ fi reddi kavli n nasâra ile Risâletü s samsamiyye adlı eserleri ise dönemin önemli reddiye metinleri arasındadır Hıristiyanlığın temel doktrinlerini teslis inancı Hz İsa nın ulûhiyeti ve enkarnasyon ve İncil in tahrifi meseleleri Hacı Abdullah Petricî nin eleştirilerinin merkezini teşkil etmiştir Hz Muhammed in s a v önceki kutsal metinlerde müjdelediği tebşirat konusuna da değinen Petricî misyonerlik faaliyetlerine maruz kalan Müslümanları İslâm ın üstünlüklerini keşfetmeye çağırmıştır Eleştirilerini hem klasik İslâm reddiye literatüründen hem de kendi çağında yazılmış olan Hıristiyan araştırmalardan istifade ile kaleme alan Petricî bu yönüyle kendi çağındaki gelişmeleri de takip eden bir ilim adamıdır