Halep Türkmenleri — Mehmet Erol

I Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti nin yıkılmasıyla yerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti çeşitli nedenlerle Türklerin yaşadığı pek çok yeri millî sınırları içine dâhil edememiştir Başka bir ifadeyle Türk topluluklarının yaşadığı birçok yer Osmanlı Devleti nden kopan coğrafyalarda ortaya çıkan devletler içinde kalmıştır Bu topluluklardan biri de Suriye toprakları içinde Halep ve çevresinde yaşayan Türkmenlerdir img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img

I Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti nin yıkılmasıyla yerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti çeşitli nedenlerle Türklerin yaşadığı pek çok yeri millî sınırları içine dâhil edememiştir Başka bir ifadeyle Türk topluluklarının yaşadığı birçok yer Osmanlı Devleti nden kopan coğrafyalarda ortaya çıkan devletler içinde kalmıştır Bu topluluklardan biri de Suriye toprakları içinde Halep ve çevresinde yaşayan Türkmenlerdir Suriye deki Türkmen varlığı Halep ve çevresiyle sınırlı değildir Lazkiye Hama Humus Şam ve Rakka illerinde de Türk toplulukları yaşamaktadır Ancak Halep ve çevresinde yaşayan Türkmenler Suriye genelindeki yoğun nüfusları ve bölgeye en eski yerleşen Türk topluluğu olmaları yönüyle dikkat çekmektedirler Türklerin bugünkü Suriye topraklarında görülmeye başlanması Tolunoğulları ve İhşidiler IX X yy devrine kadar uzansa da bölgenin yurt tutulmaya başlanması XI yüzyılda Selçuklular zamanına rastlar 1516 da Yavuz Sultan Selim in Memlukları yenerek Suriye topraklarını Osmanlı Devleti sınırlarına katmasıyla bölge göçer Türkmenlerin yerleşimine tamamen açılmış olur Bu tarihten itibaren göçer Türkmenlerin Halep ve çevresini kışlak olarak kullanmaya başlaması hız kazanır İskân Siyaseti gereği zaman zaman bölgedeki Türkmen nüfusun sayısında artışlar yaşanmış olmakla birlikte bölgeden Anadolu ya tersine göçler de yaşanır Bu gidiş gelişlerle Halep ve çevresi kültürel anlamda Anadolu nun doğal bir uzantısı hâlini alır 1918 Mondros Mütarekesi ile Osmanlı Devleti bölgeden çekildikten sonra Halep ve çevresinde yaşayan Türkmenler çizilen yapay sınırların ardında kalır Suriye de yapılan nüfus sayımlarında etnik kökene dayalı rakamlar yer almadığından gerek bütün Suriye de gerekse Halep ve çevresinde yaşayan Türkmenlerin sayısı hakkında kesin rakamlar verilememektedir Halep merkezdeki kalabalık mahalleler Hüllük Bostanbâşa v d ile civar ilçeler Çobanbey Mumbuç Başköy Ahterin Azez Carablus Bab v d ve köyler dikkate alındığında yörede 400 binden fazla Türkmen nüfusun olduğu tahmin edilmektedir Bu Türkmen nüfus Türkiye den koparılışlarından yaklaşık yüz yıl geçmesine rağmen birtakım değişikliklere uğrasa da dillerini ve kültürlerini önemli ölçüde koruyabilmişlerdir Elinizdeki bu çalışma Halep ve çevresindeki Türkmenler arasından derlenen halk kültürüne ait unsurları ve bunlar üzerine yapılan değerlendirmeleri kapsamaktadır