Hallac ı Mansur Menakıbnamesi — Niyazı i Kadım

Hallac ı Mansur Bağdat havalisinde yaşamasına rağmen Arap ve İran edebiyatından ziyade Türk edebiyatında söz konusu edilmiştir Denebilir ki müslüman topluluklar içinde o en fazla Türkler tarafından sevilmiş ve benimsenmiştir Bir 14 15 asır metni olan Menakıbname i Hallac ı Mansur un geniş bir muhitte okunmasından da bu anlaşılacaktır Bizim Hallac ı Mansur un Menakıbnamesi başlığıyla hazırladığımız bu eseri hazırlamaktan gayemiz şu noktalarda toplanabilir Birincisi bu eser Eski Türkiye Türkçesiyle yazılan ilk manzûm meaakıpnâme örneklerindendir Dolayısıyla tasavvuf tarihi araştırmalarında mühim bir yeri vardır İkincisi eser Hallâc ın hayatını ve inancını sade bir dille ve açık bir şekilde ortaya koymaktadır Üçüncüsü bu eser Eski Türkiye Türkçesi araştırmaları açısından oldukça değerlidir Hallac ı Mansur un Menakıbnamesi üç bölümden oluşmaktadır Birinci bölümde Hallac ın hayatı inancı ve eserleri ele alınmıştır Burada verilen bilgiler daha ziyade Hallac uzmanı olarak tanınan M L Massignon R Nicholson Yaşar Nuri Öztürk gibi ilim adamlarının yazdıklarına ve Attar ın Tezkiretü l Evliya sına dayanmaktadır İkinci bölümde ise dünya ve Türk edebiyatında Hallac ı Mansur Niyazi nin Menakıbname i Hallac ı Mansur u ve Niyazi nin kimliği araştırılmıştır Çalışmamızın asıl gayesi Niyazi nin Menakıbname i Hallac ı Mansur Mansurname adlı eserini ortaya koymaktır Üçüncü ve esas bölümde ise metnin çevirisi bulunmaktadır Eserin sonunda Hallâc araştırmalarına katkıda bulunmak için üç metin daha ilave ederek eseri zenginleştirdik Bunlar Abdülkadir Geylani İbrahim Has ve Tahirü l Mevlevi Hazretlerinden yapılmış iktibaslardır Son bölümde ayrıca küçük bir sözlük ile eserde geçen mekan ve şahıs isimlerine ait indekse yer verilmiştir İnceleme sonundaki bibliyografyaya ise birinci dereceden kullandığımız kaynaklar alınmıştır

Şöyle diyordu aşk şehîdi Çağıran ben miyim yoksa sen misin Benden mi çıkan feryâd senden mi Hallac ı Mansûr Bağdat ve çevresinde yaşamasına rağmen Arap ve İran edebiyatından ziyade Türk Edebiyatında ele alınmış sevilmiş ve benimsenmiş erenler gözdesi bir aşk şehîdidir Elinizdeki çeviri metnini okuyacağınız Hallac ı Mansûr Menakıpnâmesi nin de geniş bir muhitte okunmasından da bu anlaşılmaktadır Niyazî i Kadîm in Hallac ı Mansûr u Eski Türkiye Türkçesiyle yazılan ilk manzûm ve tasavvufi menakıpnamelerimizden birisidir Bu eser Attar ın Tezkire sindeki bilgilerin manzum bir yorumudur Bu eserde ayrıca Hallac araştırmalarına katkıda bulunmak için Abdülkadir Geylanî İbrahim Has ve Tahirü l Mevlevî Hazretlerinden üç metin daha ilave edilerek eser zenginleştirilmiştir Nihayet Ene l Hak sırrının bir dava değil bir mana olduğunu Hak ta seyrettiğini kanıyla yazarak ispat edip gitti Hallac Ve dedi ki Görünce Rabbimi gönül gözüyle Sordum Kimsin ey sen Dedi Senim ben Elinizdeki metin bu aşk şehîdinin ve ene l Hak sırrının bir yorumudur vesselam

Şöyle diyordu aşk şehîdi Çağıran ben miyim yoksa sen misin Benden mi çıkan feryâd senden mi Hallac ı Mansûr Bağdat ve çevresinde yaşamasına rağmen Arap ve İran edebiyatından ziyade Türk Edebiyatında ele alınmış sevilmiş ve benimsenmiş erenler gözdesi bir aşk şehîdidir Elinizdeki çeviri metnini okuyacağınız Hallac ı Mansûr Menakıpnâmesi nin de geniş bir muhitte okunmasından da bu anlaşılmaktadır Niyazî i Kadîm in Hallac ı Mansûr u Eski Türkiye Türkçesiyle yazılan ilk manzûm ve tasavvufi menakıpnamelerimizden birisidir Bu eser Attar ın Tezkire sindeki bilgilerin manzum bir yorumudur Bu eserde ayrıca Hallac araştırmalarına katkıda bulunmak için Abdülkadir Geylanî İbrahim Has ve Tahirü l Mevlevî Hazretlerinden üç metin daha ilave edilerek eser zenginleştirilmiştir Nihayet Ene l Hak sırrının bir dava değil bir mana olduğunu Hak ta seyrettiğini kanıyla yazarak ispat edip gitti Hallac Ve dedi ki Görünce Rabbimi gönül gözüyle Sordum Kimsin ey sen Dedi Senim ben Elinizdeki metin bu aşk şehîdinin ve ene l Hak sırrının bir yorumudur vesselam

Şöyle diyordu aşk şehîdi Çağıran ben miyim yoksa sen misin Benden mi çıkan feryâd senden mi Hallâc ı Mansûr Bağdat ve çevresinde yaşamasına rağmen Arap ve İran edebiyatındanziyadeTürkEdebiyatı nda ele alınmış sevilmiş ve benimsenmiş erenler gözdesi bir aşk şehîdidir Elinizdeki çevirimetnini okuyacağınız Hallâc ı Mansûr Menâkıbnâmesi nin geniş bir muhite yayılmasındandabuanlaşılmaktadır Bugün onun Hakk ın birliği yle ilgili düşünceleri ve mirâcındaki manevî tecrübeleriinsanlığa mâlolmuştur 15 asırda Anadolu da yaşayan Niyâzî i Kadîm in Hallâc ı Mansûr Menâkıbnâmesi Eski TürkiyeTürkçesiyle yazılan ilk manzûm ve tasavvufî eserlerimizden biridir Bu eser Attâr ın Tezkire sindekiHallâc ile ilgili bilgilerin manzûm bir yorumudur Menâkıbnâme ye ayrıca Hallâc araştırmalarına katkıda bulunmak için Abdülkâdir Geylânî İbrahim Hâs ve Tâhirü l Mevlevî Hazretleri nden üçrisâle daha ilave edilmiştir Ehlinin bildiği gibi kütüphanelerimizde bu Kutsal Gönüllü Aşk Şehîdi hakkında bir kitaplık bilgi ve yorum söz konusudur Eserin sınırlarını zorlamamak için bu yorumlar verilmemiştir Nihayet Ene l Hak sırrının bir davâ değil bir mânâ ve ilâhî gerçek olduğunu kanıyla yazarak ispat edip gitti Hallâc Ve dediği bir gerçekti Görünce Rabbimi gönül gözüyle Sordum Kimsin ey Sen Dedi Senim Ben Elinizdeki eser bu aşk şehîdinin ve Ene l Hak sırrının bir yorumudur vesselâm