Harcama Hukuku Kamu Harcamalarının Hukuki Analizi — Yaşar Methibay

Bir ülkede devletin varlığının temel amacı o ülkede yaşayan bireylerin toplumsal ihtiyaçlarını karşılamaktır Çünkü toplumsal ihtiyaçlar bireylerin tek başlarına karşılayamayacakları ve birlikte yaşamanın sonucu olan ihtiyaçlardır Devlet kendisinden beklenen ortak ihtiyaçları temel görevi olan kamu hizmetlerini yapmak suretiyle karşılamaktadır Çağdaş demokratik ve hukukun üstünlüğünü benimsendiği ülkelerde devletin varlığının doğrudan ve en güçlü biçimde ortaya konulduğu alanlardan biri toplumu oluşturanlar arasında mali nakti dayanışmayı sağlamak üzere görülecek hizmetler karşılığında vergi koyma anlamına da gelen vergi salması ise diğeri de kendisinden beklenen hizmeti gerçekleştirmek için harcama yapması dır Devlet bu alanda tek yetkili bulunduğu yasa çıkarma ve cebri başvurma gücü nü kullanır Bu tekelci gücün kullanılış şekli bir yandan bireyin hak ve özgürlükleri öte yandan da ulusun egemenliği ilkesi ile yakından ilgilidir Söz konusu gücün kullanılış şekli ve sınırının belirlenmesi bunların hukukiliğini ortaya çıkarmaktadır Bu açıdan mevcut hukuki ortamda kamu hizmetlerinin karşılanmasında kamu maliyesi kamu ekonomik faaliyetleri ve dolayısıyla kamu harcamaları önem arzetmektedir Günümüzde gerek kamu maliyesi gerekse bütçe harcamaları önemini artırmış ve özellikle kamu harcamalarının toplam ülke harcamalarındaki payı yüzde ellilere aşmıştır Dolayısıyla her ülkede görülen kamu harcamalarının payındaki gelişme bu alandaki hukuki zeminin önemini daha da artırmıştır Bu hukuki zemin kamu harcamalarının yasallığı ilkesi ne dayanarak kamu hukuku alanında yeni bir hukuk dalının ortaya çıkmasını sağlamıştır Bu hukuk dalı da Türk hukuk sisteminde kamu hukukunda yer alan mali hukukun vergi hukuk ve borçlanma hukuku gibi bir alt dalını oluşturan harcama hukuku dur Kamu maliyesinin uygulama yanını oluşturan harcama hukuku geniş bir çatı olarak devletin veya devlet tüzel kişiliğine ait kuruluşların gerçekleştirmeyi planladıkları harcamaları temel esaslarını incelemesi konusu yapan multi disipliner bir hukuk dalıdır Kamu harcamalarının hukuki analizine yönelik olan bu kitap kamu ekonomik faaliyetleri ve kamu harcamalarına genel bakış harcama hukukuna giriş ve temel ilkeler harcama hukukuna ilişkin temel hukuki düzenlemeler ve ilgili ikincil hukuki düzenlemelerden oluşmaktadır