Harezmşahlar ve Celaleddin Harezmşah — Cengiz Zengin

Harezm Devleti nin ve devletin son sultanı Celâleddin Harezmşah ın Türk tarihinde ayrı bir yeri vardır Harezm Aral Gölü nün güneyinde Ceyhun Amuderya nehrinin Aral a döküldüğü deltanın çevresinde yer alan ve Harezmşahlar adıyla anılan devletin kurulduğu bölgedir Urgenç ve Hive gibi şehirleriyle tanınmıştır İbn i Batuta Harezm de konuşulan Türkçe ile ilgili bilgiler vererek Harezm i dünyanın en zengin memleketi olarak nitelendirir İslâmiyetten sonra da bu bölge sultanlarına Harezmşah denilmiştir Selçuklu zamanında da valiler tarafından yönetilen Harezm Sultan Sancar ın ölümünden sonra bağımsız olmuştur Harezmşahlar sülalesi Oğuzların Beydili boyundan Anuş Tegin ile başlar Harezmlilerin son sultanı Celâleddin Harezmşah tır Celâleddin Harezmşah Moğollara Gürcülere ve Anadolu Selçuklularına karşı mücadele vermiştir Harezm sahası 12 yüzyılda kültür merkezi hâline gelmiştir Kimi araştırıcılar Harezm i Kaşgar ın yanında ikinci bir edebiyat merkezi olarak tanımlamışlardır İlk Kur ân tercümeleri ilk sözlükler de Harezm sahasında ortaya konmuştur Harezmlilerin son sultanı Celâleddin in hayatı ve şahsiyeti üzerine edebî eserler de yazılmıştır Dönemin eserlerinde Celâleddin için Ulu Sultan denmiştir Namık Kemal Celâleddin Harezmşah tiyatro eserini döneminde Celâleddin Harezmşah üzerine kaleme alınmış eserleri incelmeyerek yazmış Celâleddin i bir Türk İslâm kahramanı olarak canlandırmıştır Harezmliler Moğolların ağır baskılarıyla diğer Türk topluluklarını da beraberlerinde Anadolu ya taşınmışlar Selçukluların hizmetine giren bazı Harezmli emir ve idarecilerinin yanında bilhassa Kıpçak ve Kanglı Türklerinin göçleriyle birlikte birtakım derviş zümrelerinin âlimlerin varlıklı ve şehirli unsurların küçük gruplar hâlinde Anadolu ya gelerek Selçukluların Eyyubîlerin ve Memlûkların hizmetine girmişler önemli roller üstlenmişler ve hicret in manasına uygun diyebiliriz ki Türk dünyasına yeni kapılar açmışlardır Haçlıların Kudüs ten sürülmesinde Celâleddin Harezmşah tan sonra Eyyubîlerle iş birliğine giren daha açık ifadeyle sığınacak yer tutunacak dal arayan Harezmlilerin büyük rolü olmuştur Harezimliler Selçuklularla giriştikler üstünlük mücadelesi de Türk tarihi için ibret alınacak sahnelerle doludur Kitabımızda Harezmliler nezdinde Türklerin geleceği için çıkarılacak dersler olduğunu göreceğiz

Harezm Devleti nin ve devletin son sultanı Celâleddin Harezmşah ın Türk tarihinde ayrı bir yeri vardır Harezm Aral Gölü nün güneyinde Ceyhun Amuderya nehrinin Aral a döküldüğü deltanın çevresinde yer alan ve Harezmşahlar adıyla anılan devletin kurulduğu bölgedir Urgenç ve Hive gibi şehirleriyle tanınmıştır İbn i Batuta Harezm de konuşulan Türkçe ile ilgili bilgiler vererek Harezm i dünyanın en zengin memleketi olarak nitelendirir İslâmiyetten sonra da bu bölge sultanlarına Harezmşah denilmiştir Selçuklu zamanında da valiler tarafından yönetilen Harezm Sultan Sancar ın ölümünden sonra bağımsız olmuştur Harezmşahlar sülalesi Oğuzların Beydili boyundan Anuş Tegin ile başlar Harezmlilerin son sultanı Celâleddin Harezmşah tır Celâleddin Harezmşah Moğollara Gürcülere ve Anadolu Selçuklularına karşı mücadele vermiştir Harezm sahası 12 yüzyılda kültür merkezi hâline gelmiştir Kimi araştırıcılar Harezm i Kaşgar ın yanında ikinci bir edebiyat merkezi olarak tanımlamışlardır İlk Kur ân tercümeleri ilk sözlükler de Harezm sahasında ortaya konmuştur Harezmlilerin son sultanı Celâleddin in hayatı ve şahsiyeti üzerine edebî eserler de yazılmıştır Dönemin eserlerinde Celâleddin için Ulu Sultan denmiştir Namık Kemal Celâleddin Harezmşah tiyatro eserini döneminde Celâleddin Harezmşah üzerine kaleme alınmış eserleri incelmeyerek yazmış Celâleddin i bir Türk İslâm kahramanı olarak canlandırmıştır Harezmliler Moğolların ağır baskılarıyla diğer Türk topluluklarını da beraberlerinde Anadolu ya taşınmışlar Selçukluların hizmetine giren bazı Harezmli emir ve idarecilerinin yanında bilhassa Kıpçak ve Kanglı Türklerinin göçleriyle birlikte birtakım derviş zümrelerinin âlimlerin varlıklı ve şehirli unsurların küçük gruplar hâlinde Anadolu ya gelerek Selçukluların Eyyubîlerin ve Memlûkların hizmetine girmişler önemli roller üstlenmişler ve hicret in manasına uygun diyebiliriz ki Türk dünyasına yeni kapılar açmışlardır Haçlıların Kudüs ten sürülmesinde Celâleddin Harezmşah tan sonra Eyyubîlerle iş birliğine giren daha açık ifadeyle sığınacak yer tutunacak dal arayan Harezmlilerin büyük rolü olmuştur Harezimliler Selçuklularla giriştikler üstünlük mücadelesi de Türk tarihi için ibret alınacak sahnelerle doludur Kitabımızda Harezmliler nezdinde Türklerin geleceği için çıkarılacak dersler olduğunu göreceğiz

Harezm Devleti nin ve devletin son sultanı Celâleddin Harezmşah ın Türk tarihinde ayrı bir yeri vardır Harezm Aral Gölü nün güneyinde Ceyhun Amuderya nehrinin Aral a döküldüğü deltanın çevresinde yer alan ve Harezmşahlar adıyla anılan devletin kurulduğu bölgedir Urgenç ve Hive gibi şehirleriyle tanınmıştır İbn i Batuta Harezm de konuşulan Türkçe ile ilgili bilgiler vererek Harezm i dünyanın en zengin memleketi olarak nitelendirir İslâmiyetten sonra da bu bölge sultanlarına Harezmşah denilmiştir Selçuklu zamanında da valiler tarafından yönetilen Harezm Sultan Sancar ın ölümünden sonra bağımsız olmuştur Harezmşahlar sülalesi Oğuzların Beydili boyundan Anuş Tegin ile başlar Harezmlilerin son sultanı Celâleddin Harezmşah tır Celâleddin Harezmşah Moğollara Gürcülere ve Anadolu Selçuklularına karşı mücadele vermiştir Harezm sahası 12 yüzyılda kültür merkezi hâline gelmiştir Kimi araştırıcılar Harezm i Kaşgar ın yanında ikinci bir edebiyat merkezi olarak tanımlamışlardır İlk Kur ân tercümeleri ilk sözlükler de Harezm sahasında ortaya konmuştur Harezmlilerin son sultanı Celâleddin in hayatı ve şahsiyeti üzerine edebî eserler de yazılmıştır Dönemin eserlerinde Celâleddin için Ulu Sultan denmiştir Namık Kemal Celâleddin Harezmşah tiyatro eserini döneminde Celâleddin Harezmşah üzerine kaleme alınmış eserleri incelmeyerek yazmış Celâleddin i bir Türk İslâm kahramanı olarak canlandırmıştır Harezmliler Moğolların ağır baskılarıyla diğer Türk topluluklarını da beraberlerinde Anadolu ya taşınmışlar Selçukluların hizmetine giren bazı Harezmli emir ve idarecilerinin yanında bilhassa Kıpçak ve Kanglı Türklerinin göçleriyle birlikte birtakım derviş zümrelerinin âlimlerin varlıklı ve şehirli unsurların küçük gruplar hâlinde Anadolu ya gelerek Selçukluların Eyyubîlerin ve Memlûkların hizmetine girmişler önemli roller üstlenmişler ve hicret in manasına uygun diyebiliriz ki Türk dünyasına yeni kapılar açmışlardır Haçlıların Kudüs ten sürülmesinde Cel