Hasan Bey zade Tarihi Cilt 1 — Kolektif

HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN HAYATI Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın ilk devirleri ve Divan ı hümayun a intisabı Teslimatî vazifesiyle Eğri seferi ne iştiraki Varat seferi ne iştiraki Uyvar seferi ne katılması ve Baştezkireciliğe tayini Kanije seferi ne iştiraki ve Reisülküttab Vekâletine getirilmesi İstolni Belgrad ın geri alınmasına ve Peşte muhasarasına iştiraki Baştezkireci olarak sipahi isyanındaki rolü Baştezkirecilikten azli ve Sadaret Kaymakamı tezkireciliğinde bırakılması Defter i hakanî Emini Kaymakamlığı ve Defter Eminliği Maliye hizmetine geçmesi ve Emval i Sultanî Defterdarlığı Anadolu Defterdarlığı Tuna Karaman Halep Defterdarlıkları ve Kefe Karaman Beylerbeyilikleri Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın vefatı HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ESERLERİ I Târîh II Usûlü l hikem fi nizâmi l âlem III Mecmua HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN TARİHÇİLİĞİ 1 Kaynaklarını nakillerinden ortaya çıkan hususlar 2 Kaynak seçerken dikkat ettiği hususlar 3 Tenkidî düşünceleri 4 Tasnifte dikkat ettiği hususlar 5 Tahkik fikri ile ilgili hususlar 6 Kendisinden sonraki müverrihlerin Hasan Bey zâde ile ilgili kayıtları 7 Hasan Bey zâde nin kendi devri ile ilgili hatalı aktarmaları HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ÜSLUBU 1 Seciler Nesirde kafıyeler 2 Manâyı kuvvetlendirmek için kullanılan müterâdif eş anlamlı kelimeler 3 Atasözleri 4 Deyimler ve mecâzî ifadeler 5 Benzetmeler HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN İKİNCİ BÖLÜMÜNÜN MUHTEVASI A HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF SEBEBİ B HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF MERHALELERİ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN KAYNAKLARI I Kemâl Paşa zâde nin Tevârîh i Âl i Osmânı II Matrakcı Nasûh un Süleymân nâmesi III Celâl zâde Mustafa nın Tabakâtü I memâlik ve derecâtü l mesâlik i IV Ramazân zâde Mehmed Paşa nın Târîh i müntehabli l fehmi akrebi V Mehmed Mecdî nin Hadâ ıku ş Şaka ık veyâ Şakâ ık Tercemesi VI Hâce zâde Mehmed Efendi nin İbtihâcü t Tevârîhi HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TESİRLERİ I Nevî zâde Atâî nin Şaka ık Zeyli veya Hada ıku l haka ık fi tekmileti ş şaka ık ı II Peçuylu İbrahim in Târîhi III Kâtib Çelebi nin Fezlekesisi IV Solak zâde Mehmet Hemdemî nin Târîhi V Naîmâ nın Ravzatü l huseyn fî hulâsati ahbâri l hâfıkey i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NÜSHALARININ TAVSİFİ A Birinci telif nüshalar B İkinci telif nüshaları C Üçüncü telif nüshaları D Dördüncü telif nüshaları E Beşinci telif nüshası F Son telif nüshaları METİN TESİSİNDE TAKİB EDİLEN YOL SONUÇ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ MUKADDİME EI Cildü s sânî min Tevârîhi âli Osmân ebbeda llâhu silsiletehum ilâ Yevmi I haşri ve l mîzân METİN 1 Tafsîl i gazavat u vekayi der zamân ı Sultân Süleymân Hân tegammedehu llâhu bi l Gufrân 2 Reften i Şeh be Belgırad ve muzaffer şudeneş 3 Azm i Sultân be feth i hısn ı Rodos 4 Sûr ı tezevvüc i Vezîr i a zam İbrâhîm Paşa 5 Gazâ i sâlis i Sultân Süleymân be tedbîr ı Vezîr i Âsaf unvân 6 Tafsîl i binâ i cisr ber nehr i Sava 7 Musahhar geşten i ba z ı büldân be ikdâm i cenâb ı Şeh Süleymân 8 Zikr i tafsîl i harb der Varadin 9 Zikr i feth i İlok ve ba z ı kılâ 10 Azm i Düstûr be tahrîb i cüsûr 11 Der beyân ı ceng i sahrâ yı Mohac 12 Zikr i tafsîl i feth i hısn ı Budun 13 Azm i Sultân be cânib i Peşte 14 Zikr i ba z ı fütûh der avdet 15 Ric at ı Sultân be Dârü s saltana 16 Gazâ yı râbi i ân Şâh ı devrân 17 Zikr i katl i Kabız ı mülhid hısâl 18 Der hitân ı hazret i şehzâdegân 19 Cülûs ı mevâlî der ân ı sûr ı âlî 20 Zikr i ba z ı vekayi ü ahvâl 21 Cihâd ı hâmis i Sultân Süleymân 22 Muhârebe i hân ı Tatar bâ birâdereş İslâm Girây 23 Zikr i tahlis i kal a i Koron ez dest i Firenk ve maktûli i Mîr Şeref be ikdâm ı Ulama Paşa 24 Gazâ yı sâdis i ân zıll ı Yezdân 25 Cihâd ı sâbi i Sultân Süleymân 26 Cihâd ı sâmin i Sultân ı a zam Süleymân ı zamân Şâh ı mükerrem 27 Cihâd ı tâsi i ân Şâh ı devrân be Ostorgon zi mülk i ehl i tuğyân 28 Cihâd ı âşirest ahvâl i Elhâs 29 Musahhar geşten i hısn ı Tımışvar yek ü deh ez gazâyı Şâh ı ebrâr 30 Cihâd ı düvâzdeh bud ı Nahcıvân 31 Sefer i Üsküdar ı celîlü 1 âsâr 32 Gazâ yı âhıreş mi şud ı Sigetvar 33 Zikr i ahlâk ı hisân ı ân Süleymân ı zamân 34 Ebniye i hayr ı Süleymân ahd 35 El Vüzerâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 36 El Ulemâü l kirâmu fi zamânı hılâfetihi 3 7 El Meşâyıhu fi eyyâmı hılâfetihi 38 Zikr ı ahvâl i Şehinşâh ı halîm fâtih i Kıbrıs cenâb ı Şeh Selim 39 Firistâden i Şâh ı kişver sitân be teshîr i Kıbrıs guzât ı zamân 40 Zikr i inhizâm ı Donanma yı hümâyûn ve şehîd geşten i Kapudan Ali Paşa 41 Azm i Sinân Paşa be teshîr i Yemen 42 Azm i ân Vezîr i memleket güşâ be feth i Halku l vâd 43 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 44 Tetimme i vekâyi der zamân ı Pâdişâh ı mezbûr 45 Bakıyye i vekâyi ü ahvâl 46 Zikr i hayrât ı hisân ı ân Pâdişâh ı cihân 47 İcmâlu ahvâli l vüzerâi l izâmi fı zamânihi 48 El Ulemâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 49 El Meşâyıhü l kirâmu fi zamânihi 50 Cülüs ı hazret i Sultân Murâd Hân be taht ı vâlideş Sultân Selim Hân 51 Tafsîl i sebeb i zuhûr ı sefer i Şark ı dalâlet gark 52 Zikr i feth i kal a i Şîrvân ve Kars ve Tiflîs 53 Musahhar geşten i Bâb ı Hadîd est 54 Zikr i şehîd geşten i Mehemmed Paşa ve vefât ı Ahmed Paşa ve Mustafa Paşa

HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN HAYATI Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın ilk devirleri ve Divan ı hümayun a intisabı Teslimatî vazifesiyle Eğri seferi ne iştiraki Varat seferi ne iştiraki Uyvar seferi ne katılması ve Baştezkireciliğe tayini Kanije seferi ne iştiraki ve Reisülküttab Vekâletine getirilmesi İstolni Belgrad ın geri alınmasına ve Peşte muhasarasına iştiraki Baştezkireci olarak sipahi isyanındaki rolü Baştezkirecilikten azli ve Sadaret Kaymakamı tezkireciliğinde bırakılması Defter i hakanî Emini Kaymakamlığı ve Defter Eminliği Maliye hizmetine geçmesi ve Emval i Sultanî Defterdarlığı Anadolu Defterdarlığı Tuna Karaman Halep Defterdarlıkları ve Kefe Karaman Beylerbeyilikleri Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın vefatı HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ESERLERİ I Târîh II Usûlü l hikem fi nizâmi l âlem III Mecmua HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN TARİHÇİLİĞİ 1 Kaynaklarını nakillerinden ortaya çıkan hususlar 2 Kaynak seçerken dikkat ettiği hususlar 3 Tenkidî düşünceleri 4 Tasnifte dikkat ettiği hususlar 5 Tahkik fikri ile ilgili hususlar 6 Kendisinden sonraki müverrihlerin Hasan Bey zâde ile ilgili kayıtları 7 Hasan Bey zâde nin kendi devri ile ilgili hatalı aktarmaları HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ÜSLUBU 1 Seciler Nesirde kafıyeler 2 Manâyı kuvvetlendirmek için kullanılan müterâdif eş anlamlı kelimeler 3 Atasözleri 4 Deyimler ve mecâzî ifadeler 5 Benzetmeler HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN İKİNCİ BÖLÜMÜNÜN MUHTEVASI A HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF SEBEBİ B HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF MERHALELERİ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN KAYNAKLARI I Kemâl Paşa zâde nin Tevârîh i Âl i Osmân ı II Matrakcı Nasûh un Süleymân nâme si III Celâl zâde Mustafa nın Tabakâtü I memâlik ve derecâtü l mesâlik i IV Ramazân zâde Mehmed Paşa nın Târîh i müntehabli l fehmi akreb i V Mehmed Mecdî nin Hadâ ıku ş Şaka ık veyâ Şakâ ık Tercemesi VI Hâce zâde Mehmed Efendi nin İbtihâcü t Tevârîh i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TESİRLERİ I Nevî zâde Atâî nin Şaka ık Zeyli veya Hada ıku l haka ık fi tekmileti ş şaka ık ı II Peçuylu İbrahim in Târîh i III Kâtib Çelebi nin Fezlekesi si IV Solak zâde Mehmet Hemdemî nin Târîh i V Naîmâ nın Ravzatü l huseyn fî hulâsati ahbâri l hâfıkey i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NÜSHALARININ TAVSİFİ A Birinci telif nüshalar B İkinci telif nüshaları C Üçüncü telif nüshaları D Dördüncü telif nüshaları E Beşinci telif nüshası F Son telif nüshaları METİN TESİSİNDE TAKİB EDİLEN YOL SONUÇ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ MUKADDİME EI Cildü s sânî min Tevârîhi âli Osmân ebbeda llâhu silsiletehum ilâ Yevmi I haşri ve l mîzân METİN 1 Tafsîl i gazavat u vekayi der zamân ı Sultân Süleymân Hân tegammedehu llâhu bi l Gufrân 2 Reften i Şeh be Belgırad ve muzaffer şudeneş 3 Azm i Sultân be feth i hısn ı Rodos 4 Sûr ı tezevvüc i Vezîr i a zam İbrâhîm Paşa 5 Gazâ i sâlis i Sultân Süleymân be tedbîr ı Vezîr i Âsaf unvân 6 Tafsîl i binâ i cisr ber nehr i Sava 7 Musahhar geşten i ba z ı büldân be ikdâm i cenâb ı Şeh Süleymân 8 Zikr i tafsîl i harb der Varadin 9 Zikr i feth i İlok ve ba z ı kılâ 10 Azm i Düstûr be tahrîb i cüsûr 11 Der beyân ı ceng i sahrâ yı Mohac 12 Zikr i tafsîl i feth i hısn ı Budun 13 Azm i Sultân be cânib i Peşte 14 Zikr i ba z ı fütûh der avdet 15 Ric at ı Sultân be Dârü s saltana 16 Gazâ yı râbi i ân Şâh ı devrân 17 Zikr i katl i Kabız ı mülhid hısâl 18 Der hitân ı hazret i şehzâdegân 19 Cülûs ı mevâlî der ân ı sûr ı âlî 20 Zikr i ba z ı vekayi ü ahvâl 21 Cihâd ı hâmis i Sultân Süleymân 22 Muhârebe i hân ı Tatar bâ birâdereş İslâm Girây 23 Zikr i tahlis i kal a i Koron ez dest i Firenk ve maktûli i Mîr Şeref be ikdâm ı Ulama Paşa 24 Gazâ yı sâdis i ân zıll ı Yezdân 25 Cihâd ı sâbi i Sultân Süleymân 26 Cihâd ı sâmin i Sultân ı a zam Süleymân ı zamân Şâh ı mükerrem 27 Cihâd ı tâsi i ân Şâh ı devrân be Ostorgon zi mülk i ehl i tuğyân 28 Cihâd ı âşirest ahvâl i Elhâs 29 Musahhar geşten i hısn ı Tımışvar yek ü deh ez gazâyı Şâh ı ebrâr

HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN HAYATI Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın ilk devirleri ve Divan ı hümayun a intisabı Teslimatî vazifesiyle Eğri seferi ne iştiraki Varat seferi ne iştiraki Uyvar seferi ne katılması ve Baştezkireciliğe tayini Kanije seferi ne iştiraki ve Reisülküttab Vekâletine getirilmesi İstolni Belgrad ın geri alınmasına ve Peşte muhasarasına iştiraki Baştezkireci olarak sipahi isyanındaki rolü Baştezkirecilikten azli ve Sadaret Kaymakamı tezkireciliğinde bırakılması Defter i hakanî Emini Kaymakamlığı ve Defter Eminliği Maliye hizmetine geçmesi ve Emval i Sultanî Defterdarlığı Anadolu Defterdarlığı Tuna Karaman Halep Defterdarlıkları ve Kefe Karaman Beylerbeyilikleri Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın vefatı HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ESERLERİ I Târîh II Usûlü l hikem fi nizâmi l âlem III Mecmua HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN TARİHÇİLİĞİ 1 Kaynaklarını nakillerinden ortaya çıkan hususlar 2 Kaynak seçerken dikkat ettiği hususlar 3 Tenkidî düşünceleri 4 Tasnifte dikkat ettiği hususlar 5 Tahkik fikri ile ilgili hususlar 6 Kendisinden sonraki müverrihlerin Hasan Bey zâde ile ilgili kayıtları 7 Hasan Bey zâde nin kendi devri ile ilgili hatalı aktarmaları HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ÜSLUBU 1 Seciler Nesirde kafıyeler 2 Manâyı kuvvetlendirmek için kullanılan müterâdif eş anlamlı kelimeler 3 Atasözleri 4 Deyimler ve mecâzî ifadeler 5 Benzetmeler HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN İKİNCİ BÖLÜMÜNÜN MUHTEVASI A HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF SEBEBİ B HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF MERHALELERİ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN KAYNAKLARI I Kemâl Paşa zâde nin Tevârîh i Âl i Osmân ı II Matrakcı Nasûh un Süleymân nâme si III Celâl zâde Mustafa nın Tabakâtü I memâlik ve derecâtü l mesâlik i IV Ramazân zâde Mehmed Paşa nın Târîh i müntehabli l fehmi akreb i V Mehmed Mecdî nin Hadâ ıku ş Şaka ık veyâ Şakâ ık Tercemesi VI Hâce zâde Mehmed Efendi nin İbtihâcü t Tevârîh i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TESİRLERİ I Nevî zâde Atâî nin Şaka ık Zeyli veya Hada ıku l haka ık fi tekmileti ş şaka ık ı II Peçuylu İbrahim in Târîh i III Kâtib Çelebi nin Fezlekesi si IV Solak zâde Mehmet Hemdemî nin Târîh i V Naîmâ nın Ravzatü l huseyn fî hulâsati ahbâri l hâfıkey i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NÜSHALARININ TAVSİFİ A Birinci telif nüshalar B İkinci telif nüshaları C Üçüncü telif nüshaları D Dördüncü telif nüshaları E Beşinci telif nüshası F Son telif nüshaları METİN TESİSİNDE TAKİB EDİLEN YOL SONUÇ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ MUKADDİME EI Cildü s sânî min Tevârîhi âli Osmân ebbeda llâhu silsiletehum ilâ Yevmi I haşri ve l mîzân METİN 1 Tafsîl i gazavat u vekayi der zamân ı Sultân Süleymân Hân tegammedehu llâhu bi l Gufrân 2 Reften i Şeh be Belgırad ve muzaffer şudeneş 3 Azm i Sultân be feth i hısn ı Rodos 4 Sûr ı tezevvüc i Vezîr i a zam İbrâhîm Paşa 5 Gazâ i sâlis i Sultân Süleymân be tedbîr ı Vezîr i Âsaf unvân 6 Tafsîl i binâ i cisr ber nehr i Sava 7 Musahhar geşten i ba z ı büldân be ikdâm i cenâb ı Şeh Süleymân 8 Zikr i tafsîl i harb der Varadin 9 Zikr i feth i İlok ve ba z ı kılâ 10 Azm i Düstûr be tahrîb i cüsûr 11 Der beyân ı ceng i sahrâ yı Mohac 12 Zikr i tafsîl i feth i hısn ı Budun 13 Azm i Sultân be cânib i Peşte 14 Zikr i ba z ı fütûh der avdet 15 Ric at ı Sultân be Dârü s saltana 16 Gazâ yı râbi i ân Şâh ı devrân 17 Zikr i katl i Kabız ı mülhid hısâl 18 Der hitân ı hazret i şehzâdegân 19 Cülûs ı mevâlî der ân ı sûr ı âlî 20 Zikr i ba z ı vekayi ü ahvâl 21 Cihâd ı hâmis i Sultân Süleymân 22 Muhârebe i hân ı Tatar bâ birâdereş İslâm Girây 23 Zikr i tahlis i kal a i Koron ez dest i Firenk ve maktûli i Mîr Şeref be ikdâm ı Ulama Paşa 24 Gazâ yı sâdis i ân zıll ı Yezdân 25 Cihâd ı sâbi i Sultân Süleymân 26 Cihâd ı sâmin i Sultân ı a zam Süleymân ı zamân Şâh ı mükerrem 27 Cihâd ı tâsi i ân Şâh ı devrân be Ostorgon zi mülk i ehl i tuğyân 28 Cihâd ı âşirest ahvâl i Elhâs 29 Musahhar geşten i hısn ı Tımışvar yek ü deh ez gazâyı Şâh ı ebrâr 30 Cihâd ı düvâzdeh bud ı Nahcıvân 31 Sefer i Üsküdar ı celîlü 1 âsâr 32 Gazâ yı âhıreş mi şud ı Sigetvar 33 Zikr i ahlâk ı hisân ı ân Süleymân ı zamân 34 Ebniye i hayr ı Süleymân ahd 35 El Vüzerâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 36 El Ulemâü l kirâmu fi zamânı hılâfetihi 3 7 El Meşâyıhu fi eyyâmı hılâfetihi 38 Zikr ı ahvâl i Şehinşâh ı halîm fâtih i Kıbrıs cenâb ı Şeh Selim 39 Firistâden i Şâh ı kişver sitân be teshîr i Kıbrıs guzât ı zamân 40 Zikr i inhizâm ı Donanma yı hümâyûn ve şehîd geşten i Kapudan Ali Paşa 41 Azm i Sinân Paşa be teshîr i Yemen 42 Azm i ân Vezîr i memleket güşâ be feth i Halku l vâd 43 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 44 Tetimme i vekâyi der zamân ı Pâdişâh ı mezbûr 45 Bakıyye i vekâyi ü ahvâl 46 Zikr i hayrât ı hisân ı ân Pâdişâh ı cihân 47 İcmâlu ahvâli l vüzerâi l izâmi fı zamânihi 48 El Ulemâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 49 El Meşâyıhü l kirâmu fi zamânihi 50 Cülüs ı hazret i Sultân Murâd Hân be taht ı vâlideş Sultân Selim Hân 51 Tafsîl i sebeb i zuhûr ı sefer i Şark ı dalâlet gark 52 Zikr i feth i kal a i Şîrvân ve Kars ve Tiflîs 53 Musahhar geşten i Bâb ı Hadîd est 54 Zikr i şehîd geşten i Mehemmed Paşa ve vefât ı Ahmed Paşa ve Mustafa Paşa 55 Tafsîl i sûr ı ihtitân ı Şehzâde Sultân Mehemmed Hân 56 Zikr i ma zûlî i Sinân Paşa 57 Zikr i sipehsâlârî i Ferhâd Paşa 58 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 59 Azîmet kerden i Osmân Paşa be dergâh ı Şeh i iklîm bahşâ 60 Sipehsâlârî i Osmân Paşa 61 Der zikr i âmeden i İbrâhîm Paşa ez Mısır ve tafsîl i sûr izdivac 62 Müyesser geşten i teshîr i Tebrîz ve beyân ı muhârebe der fezâ i ân belde i dil âvîz 63 Azîmet kerden i Ferhâd Paşa 64 Zikr i katl i mîr i mîrân ve defterdâr bâ hücûm ı sipâh ı şakavet âsâr 65 Zikr i ba z ı bina der zaman ı Padışah ı mezbûr 66 Zikr i feth i Gence ve ahvâl i sulh 67 Müşerref geşten i Ferhâd Paşa be mühr i Pâdişâh ı mülk bahşâ 68 Zikr i teshîr i Pespirim ve Polata 69 Zikr i teshîr i kal a i Yanuk 70 Zikr i âsâr ı hayr ve ahlâk ı hisân ı ân Pâdişâh ı sâmî mekân 71 El Vüzerâü l ızâmu fi zamanı saltanatihi 72 El Ulemâü l izâmu fi eyyâmı hılâfetihi 73 El Meşâyıhül kirâmu fi zamânihi 74 Cülûs ı hazret i Sultân Mehemmed 75 Zikr i ahvâl i gazve i Eflak 76 Azîmet kerden i Sultân be Eğri 77 Zikr i ibka vü nasb ı Gâzi Girây Hân 78 Azm i Saturcı be savb ı Üngürus 79 Azm i Saturcı be teshîr i Varat 80 Azm i Paşa be gazve i Uyvar 81 Zikr i teshîr i kal a i Kanije 82 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 83 Zikr i ba z ı vâkı a i acîbe 84 Zikr i vefat ı İbrâhîm Paşa 85 Zikr i serdârî i Hasan Paşa 86 Teveccüh kerden i Hasan Paşa be Belgırad ve ba d ezân be İstanbul azimet kerden 87 Zikr i ıtâ at kerden i Dîvâne Hasan birâder i Kara Yazıcı 88 Zikr i serdârî i Lâlâ Mehemmed Paşa ve teshîr kerden i kal a i Peşte râ ez dest i küffar 89 Zikru evlâduhü l kirâmu fi zamânı saltanatihi 90 El Vüzerâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 91 El Ulemâü l izâmu iı zamânı saltanatihi 92 El Meşâyıhü l kirâmu fi eyyâmı hılâfetihi 93 Cülûs ı hazret i Sultân Ahmed şeved der cennet i a lâmuhammet 94 Zikr i serdârî i Ali Paşa 95 Zikr i hayrât ı hisân ı ân Sultân ı zamân 96 Zikr i evlâd ı emcâd ı ân Pâdişâh ı zamân 97 El Vüzerâül izâmu iı zamânı saltanatihi 98 El Ulemâü l kirâmu fi eyyâmı hılâfetihi 99 El Meşâyıhü l kirâmu fi evânı saltanatihi 100 Tafsîl i cülûs ı Sultân Mustafa Hân ve mahlû şudeneş be ittifâk ı ba z ı kesan 101 Zikr i tafsîl i hâl i Hân ı Osmân 102 Zikr i tafsîl i gazve i Hotin 103 Zikr i şehîd şuden i Sultân Osmân ve cülûs kerden i Sultân Mustafa bâr ı dîger ber serîr i saltanat 104 Zikr i serdârî i Cigal oğlı Mahmûd Paşa ber Abaza 105 Müşerref geşt i Paşa yı Kemânkeş be mühr i Pâdişah ı ma delet bahş 106 Cülûs ı hazret i Sultân Murâd Hân be taht ı saltanat bâ emr i Yezdân 107 Zikr i ba z ı vekayi ü ahvâl akab ı cülûs ı ân Şâh ı adîmü l misâl 108 Zikr i bâ is i katl i Kemânkeş Ali Paşa ve becâyeş nişesten i Çerkes Mehemmed Paşa 109 Zikr i serdâr ve vezîr i a zam şuden i Çerkes Mehemmed Paşa ve vefâteş der râh ı sefer 110 Zikr i serdâr ve vezîr i a zam şuden i Hâfız Paşa ve munfasıl geşteneş ve ba d ez ân serdâr şuden i Halil Paşa bâ vezâret i uzmâ 111 Der beyân ı serdâr şuden i Husrev Paşa ve feth i Erzurum kerdeneş alâ mâ şâ a ve feşâ 112 Tafsîl i azîmet kerden i Husrev Paşa be Bağdâd ve zikr i ba z ı vekâyi i garîbe der esnâ i teveccüh i ân Serdâr ı bâ vakâr ı şecâ at nihâd 113 Tekmile i vekâyi ki ba d ez reften i ân Serdâr ı bülend i tibâr der südde i sa âdet medâr zâhir ü şâyi şude est 114 Zikr i ba z ı vekâyi ki beyne n nâs şâyi şude est 115 Rezm i hazret i Murtazâ Paşa bâ Kızılbaş ı evbâş 116 Feth i Revân be dest i hazret i Sultân Murâd ı Gâzî

HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN HAYATI Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın ilk devirleri ve Divan ı hümayun a intisabı Teslimatî vazifesiyle Eğri seferi ne iştiraki Varat seferi ne iştiraki Uyvar seferi ne katılması ve Baştezkireciliğe tayini Kanije seferi ne iştiraki ve Reisülküttab Vekâletine getirilmesi İstolni Belgrad ın geri alınmasına ve Peşte muhasarasına iştiraki Baştezkireci olarak sipahi isyanındaki rolü Baştezkirecilikten azli ve Sadaret Kaymakamı tezkireciliğinde bırakılması Defter i hakanî Emini Kaymakamlığı ve Defter Eminliği Maliye hizmetine geçmesi ve Emval i Sultanî Defterdarlığı Anadolu Defterdarlığı Tuna Karaman Halep Defterdarlıkları ve Kefe Karaman Beylerbeyilikleri Hasan Bey zâde Ahmed Paşa nın vefatı HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ESERLERİ I Târîh II Usûlü l hikem fi nizâmi l âlem III Mecmua HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN TARİHÇİLİĞİ 1 Kaynaklarını nakillerinden ortaya çıkan hususlar 2 Kaynak seçerken dikkat ettiği hususlar 3 Tenkidî düşünceleri 4 Tasnifte dikkat ettiği hususlar 5 Tahkik fikri ile ilgili hususlar 6 Kendisinden sonraki müverrihlerin Hasan Bey zâde ile ilgili kayıtları 7 Hasan Bey zâde nin kendi devri ile ilgili hatalı aktarmaları HASAN BEY ZÂDE AHMED PAŞA NIN ÜSLUBU 1 Seciler Nesirde kafıyeler 2 Manâyı kuvvetlendirmek için kullanılan müterâdif eş anlamlı kelimeler 3 Atasözleri 4 Deyimler ve mecâzî ifadeler 5 Benzetmeler HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN İKİNCİ BÖLÜMÜNÜN MUHTEVASI A HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF SEBEBİ B HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TELİF MERHALELERİ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN KAYNAKLARI I Kemâl Paşa zâde nin Tevârîh i Âl i Osmân ı II Matrakcı Nasûh un Süleymân nâme si III Celâl zâde Mustafa nın Tabakâtü I memâlik ve derecâtü l mesâlik i IV Ramazân zâde Mehmed Paşa nın Târîh i müntehabli l fehmi akreb i V Mehmed Mecdî nin Hadâ ıku ş Şaka ık veyâ Şakâ ık Tercemesi VI Hâce zâde Mehmed Efendi nin İbtihâcü t Tevârîh i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NİN TESİRLERİ I Nevî zâde Atâî nin Şaka ık Zeyli veya Hada ıku l haka ık fi tekmileti ş şaka ık ı II Peçuylu İbrahim in Târîh i III Kâtib Çelebi nin Fezlekesi si IV Solak zâde Mehmet Hemdemî nin Târîh i V Naîmâ nın Ravzatü l huseyn fî hulâsati ahbâri l hâfıkey i HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ NÜSHALARININ TAVSİFİ A Birinci telif nüshalar B İkinci telif nüshaları C Üçüncü telif nüshaları D Dördüncü telif nüshaları E Beşinci telif nüshası F Son telif nüshaları METİN TESİSİNDE TAKİB EDİLEN YOL SONUÇ HASAN BEY ZÂDE TÂRÎHİ MUKADDİME EI Cildü s sânî min Tevârîhi âli Osmân ebbeda llâhu silsiletehum ilâ Yevmi I haşri ve l mîzân METİN 1 Tafsîl i gazavat u vekayi der zamân ı Sultân Süleymân Hân tegammedehu llâhu bi l Gufrân 2 Reften i Şeh be Belgırad ve muzaffer şudeneş 3 Azm i Sultân be feth i hısn ı Rodos 4 Sûr ı tezevvüc i Vezîr i a zam İbrâhîm Paşa 5 Gazâ i sâlis i Sultân Süleymân be tedbîr ı Vezîr i Âsaf unvân 6 Tafsîl i binâ i cisr ber nehr i Sava 7 Musahhar geşten i ba z ı büldân be ikdâm i cenâb ı Şeh Süleymân 8 Zikr i tafsîl i harb der Varadin 9 Zikr i feth i İlok ve ba z ı kılâ 10 Azm i Düstûr be tahrîb i cüsûr 11 Der beyân ı ceng i sahrâ yı Mohac 12 Zikr i tafsîl i feth i hısn ı Budun 13 Azm i Sultân be cânib i Peşte 14 Zikr i ba z ı fütûh der avdet 15 Ric at ı Sultân be Dârü s saltana 16 Gazâ yı râbi i ân Şâh ı devrân 17 Zikr i katl i Kabız ı mülhid hısâl 18 Der hitân ı hazret i şehzâdegân 19 Cülûs ı mevâlî der ân ı sûr ı âlî 20 Zikr i ba z ı vekayi ü ahvâl 21 Cihâd ı hâmis i Sultân Süleymân 22 Muhârebe i hân ı Tatar bâ birâdereş İslâm Girây 23 Zikr i tahlis i kal a i Koron ez dest i Firenk ve maktûli i Mîr Şeref be ikdâm ı Ulama Paşa 24 Gazâ yı sâdis i ân zıll ı Yezdân 25 Cihâd ı sâbi i Sultân Süleymân 26 Cihâd ı sâmin i Sultân ı a zam Süleymân ı zamân Şâh ı mükerrem 27 Cihâd ı tâsi i ân Şâh ı devrân be Ostorgon zi mülk i ehl i tuğyân 28 Cihâd ı âşirest ahvâl i Elhâs 29 Musahhar geşten i hısn ı Tımışvar yek ü deh ez gazâyı Şâh ı ebrâr 30 Cihâd ı düvâzdeh bud ı Nahcıvân 31 Sefer i Üsküdar ı celîlü 1 âsâr 32 Gazâ yı âhıreş mi şud ı Sigetvar 33 Zikr i ahlâk ı hisân ı ân Süleymân ı zamân 34 Ebniye i hayr ı Süleymân ahd 35 El Vüzerâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 36 El Ulemâü l kirâmu fi zamânı hılâfetihi 3 7 El Meşâyıhu fi eyyâmı hılâfetihi 38 Zikr ı ahvâl i Şehinşâh ı halîm fâtih i Kıbrıs cenâb ı Şeh Selim 39 Firistâden i Şâh ı kişver sitân be teshîr i Kıbrıs guzât ı zamân 40 Zikr i inhizâm ı Donanma yı hümâyûn ve şehîd geşten i Kapudan Ali Paşa 41 Azm i Sinân Paşa be teshîr i Yemen 42 Azm i ân Vezîr i memleket güşâ be feth i Halku l vâd 43 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 44 Tetimme i vekâyi der zamân ı Pâdişâh ı mezbûr 45 Bakıyye i vekâyi ü ahvâl 46 Zikr i hayrât ı hisân ı ân Pâdişâh ı cihân 47 İcmâlu ahvâli l vüzerâi l izâmi fı zamânihi 48 El Ulemâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 49 El Meşâyıhü l kirâmu fi zamânihi 50 Cülüs ı hazret i Sultân Murâd Hân be taht ı vâlideş Sultân Selim Hân 51 Tafsîl i sebeb i zuhûr ı sefer i Şark ı dalâlet gark 52 Zikr i feth i kal a i Şîrvân ve Kars ve Tiflîs 53 Musahhar geşten i Bâb ı Hadîd est 54 Zikr i şehîd geşten i Mehemmed Paşa ve vefât ı Ahmed Paşa ve Mustafa Paşa 55 Tafsîl i sûr ı ihtitân ı Şehzâde Sultân Mehemmed Hân 56 Zikr i ma zûlî i Sinân Paşa 57 Zikr i sipehsâlârî i Ferhâd Paşa 58 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 59 Azîmet kerden i Osmân Paşa be dergâh ı Şeh i iklîm bahşâ 60 Sipehsâlârî i Osmân Paşa 61 Der zikr i âmeden i İbrâhîm Paşa ez Mısır ve tafsîl i sûr izdivac 62 Müyesser geşten i teshîr i Tebrîz ve beyân ı muhârebe der fezâ i ân belde i dil âvîz 63 Azîmet kerden i Ferhâd Paşa 64 Zikr i katl i mîr i mîrân ve defterdâr bâ hücûm ı sipâh ı şakavet âsâr 65 Zikr i ba z ı bina der zaman ı Padışah ı mezbûr 66 Zikr i feth i Gence ve ahvâl i sulh 67 Müşerref geşten i Ferhâd Paşa be mühr i Pâdişâh ı mülk bahşâ 68 Zikr i teshîr i Pespirim ve Polata 69 Zikr i teshîr i kal a i Yanuk 70 Zikr i âsâr ı hayr ve ahlâk ı hisân ı ân Pâdişâh ı sâmî mekân 71 El Vüzerâü l ızâmu fi zamanı saltanatihi 72 El Ulemâü l izâmu fi eyyâmı hılâfetihi 73 El Meşâyıhül kirâmu fi zamânihi 74 Cülûs ı hazret i Sultân Mehemmed 75 Zikr i ahvâl i gazve i Eflak 76 Azîmet kerden i Sultân be Eğri 77 Zikr i ibka vü nasb ı Gâzi Girây Hân 78 Azm i Saturcı be savb ı Üngürus 79 Azm i Saturcı be teshîr i Varat 80 Azm i Paşa be gazve i Uyvar 81 Zikr i teshîr i kal a i Kanije 82 Zikr i ba z ı vekâyi ü ahvâl 83 Zikr i ba z ı vâkı a i acîbe 84 Zikr i vefat ı İbrâhîm Paşa 85 Zikr i serdârî i Hasan Paşa 86 Teveccüh kerden i Hasan Paşa be Belgırad ve ba d ezân be İstanbul azimet kerden 87 Zikr i ıtâ at kerden i Dîvâne Hasan birâder i Kara Yazıcı 88 Zikr i serdârî i Lâlâ Mehemmed Paşa ve teshîr kerden i kal a i Peşte râ ez dest i küffar 89 Zikru evlâduhü l kirâmu fi zamânı saltanatihi 90 El Vüzerâü l izâmu fi zamânı saltanatihi 91 El Ulemâü l izâmu iı zamânı saltanatihi 92 El Meşâyıhü l kirâmu fi eyyâmı hılâfetihi 93 Cülûs ı hazret i Sultân Ahmed şeved der cennet i a lâmuhammet 94 Zikr i serdârî i Ali Paşa 95 Zikr i hayrât ı hisân ı ân Sultân ı zamân 96 Zikr i evlâd ı emcâd ı ân Pâdişâh ı zamân 97 El Vüzerâül izâmu iı zamânı saltanatihi 98 El Ulemâü l kirâmu fi eyyâmı hılâfetihi 99 El Meşâyıhü l kirâmu fi evânı saltanatihi 100 Tafsîl i cülûs ı Sultân Mustafa Hân ve mahlû şudeneş be ittifâk ı ba z ı kesan 101 Zikr i tafsîl i hâl i Hân ı Osmân 102 Zikr i tafsîl i gazve i Hotin 103 Zikr i şehîd şuden i Sultân Osmân ve cülûs kerden i Sultân Mustafa bâr ı dîger ber serîr i saltanat 104 Zikr i serdârî i Cigal oğlı Mahmûd Paşa ber Abaza 105 Müşerref geşt i Paşa yı Kemânkeş be mühr i Pâdişah ı ma delet bahş 106 Cülûs ı hazret i Sultân Murâd Hân be taht ı saltanat bâ emr i Yezdân 107 Zikr i ba z ı vekayi ü ahvâl akab ı cülûs ı ân Şâh ı adîmü l misâl 108 Zikr i bâ is i katl i Kemânkeş Ali Paşa ve becâyeş nişesten i Çerkes Mehemmed Paşa 109 Zikr i serdâr ve vezîr i a zam şuden i Çerkes Mehemmed Paşa ve vefâteş der râh ı sefer 110 Zikr i serdâr ve vezîr i a zam şuden i Hâfız Paşa ve munfasıl geşteneş ve ba d ez ân serdâr şuden i Halil Paşa bâ vezâret i uzmâ 111 Der beyân ı serdâr şuden i Husrev Paşa ve feth i Erzurum kerdeneş alâ mâ şâ a ve feşâ 112 Tafsîl i azîmet kerden i Husrev Paşa be Bağdâd ve zikr i ba z ı vekâyi i garîbe der esnâ i teveccüh i ân Serdâr ı bâ vakâr ı şecâ at nihâd 113 Tekmile i vekâyi ki ba d ez reften i ân Serdâr ı bülend i tibâr der südde i sa âdet medâr zâhir ü şâyi şude est 114 Zikr i ba z ı vekâyi ki beyne n nâs şâyi şude est 115 Rezm i hazret i Murtazâ Paşa bâ Kızılbaş ı evbâş 116 Feth i Revân be dest i hazret i Sultân Murâd ı Gâzî