Hasar Hukuku II
Aristo Yayınları
Sigortacılık faaliyetinin önemli ve sigortadan ayrışan uzmanlık isteyen diğer bir alanı reasürans faaliyetidir Reasüransın tek ve kesin bir tanımını yapmak güçtür zira reasürans piyasanın ihtiyaçlarına cevap verebilmek adına çeşitli şekil ve türlerde ortaya çıkabilen bir üründür Özel sigortacılığın can zarar ve sorumluluk sigortalarının dahil olduğu tüm branşlarında gündeme gelebilmektedir Reasürans en basit şekliyle sigortacılar için sigortadır Ancak hiçbir şekilde sigortanın bir branşı ve türü mahiyetinde değildir Tam tersine özel bir tür sigorta işlemidir Reasürans sigortacının üstlendiği sorumluluğun bir kısmını veya tamamını diğer bir sigortacıya devretmesi olarak tanımlanabilir Ancak reasürans sigortalının bir veya birkaç sigortacıdan aynı risk için birden fazla poliçe aldığı veya sigortalınn bir poliçeyi iptal ederek diğer bir poliçe satın almış olduğu durumlar ile karıştırılmamalıdır Reasürans sözleşmeleri TTK md 1403 1 de sigortacının sigorta ettiği menfaati dilediği şartlarla tekrar sigorta ettirebilmesi olarak tanımlanmıştır Ancak bu tanım ifadelendirilmesi itibarı ile hukuken başarılı bir tanım olmaktan uzaktır Bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere reasürans sözleşmesi bir sigortacının bir bireysel veya grup poliçe ile üstlenmiş olduğu risklerin bir kısmını veya tamamını bir prim ödemesi karşılığında diğer bir poliçe ile reasüröre devretmesi veya bırakmasıdır Ancak sigortacı kendi sigortalılarına karşı olan borç yükümlülük ve sorumluluklarından kurtulmaz Birçok durumda sigortalı reasürans sözleşmesinin varlığından bile haberdar olmaz Reasürans sigortacılar açısından riskin dağıtılmasını sağlarken sigortacının iş kabul kapasitesini ve esnekliğini artırmakta sigortacının mali yapısını desteklemektedir İkincisi reasürans sigortacının faaliyet maliyetlerini sabitlemesine imkân vermektedir Bu sigortacının belirli risklere karşı muhtemel veya artan sorumluluğunu kontrol altına alması veya yeni branşlara yönelmesine imkân vermesi suretiyle gerçekleşmektedir Bunun dışında sigortacıya katastrofik risklere karşı koruma ve bu riskleri kontrol etme imkânı verirken bilgi paylaşımını artırmaktadır Son olarak reasürans en temel düzeyde bir sigortacının varlıklarının yükümlülüklerini aşan miktarı olarak tanımlanabilecek olan sigorta ettiren fazlası policyholder surplus üzerindeki olası yükü azaltmaya yönelik olarak sigortacıya bir finansal araç sağlamaktadır Sigorta ettiren fazlası sigortacının finans sağlığının önemli bir ölçütüdür Reasürans sözleşmesinin tarafları sigortacı sedan ceding reinsured ve reasürör reinsurer dür Sözleşmeden kaynaklanan hak ve yükümlülükler sadece anılan taraflarca kullanılabilir Bu noktada reasürans havuzlarından bahsedilebilir Büyük riskler ve treteler genellikle birden fazla reasürörün bir araya gelmesi ile bir reasürans havuzu oluşturularak yazılmaktadır Havuz sözleşmesine dahil olan her bir reasürör belirli bir kısmı üstlenir ve bu havuz genellikle underwriting agent adı verilen bir temsilci atar Bu temsilci tam bir temsil yetki ve gücü ile donatılabileceği gibi aradaki idari süreçleri yönetmek üzere sınırlı bir şekilde de yetkilendirilebilir Bu havuz bazen fronting company adı verilen aralarından birisinin tarafından riskin tümünü kabul edecek şekilde de temsil edilebilir Bu fronting company daha sonra diğer havuz üyesi reasürörler ile retresesyon anlaşması yani reasüransın reasüransı yapmak suretiyle kendi tarafından kabul edilen kısmı üzerinde bırakarak kalan kısmını ise diğer üyelere üstlendikleri oranlarda devreder Reasürörün tekrardan reasüre ettiği durumlarda restrosesyon sözleşmesinin tarafları ise reasüre eden taraf olarak retrosedan retrocedant retrosesyon eden taraf ise retrosesör retrocessionaire olarak isimlendirilmektedir Türk hukukunda reasürans sözleşmesi sigortacının sigorta ettirene karşı borç ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz sigorta ettirene tekrar sigorta yapana karşı doğrudan dava açmak ve istemde bulunma haklarını vermez TTK md 1403 2 Bu aynı zamanda sedan sigortacının iflas ettiği durumda reasürörün doğrudan sedan sigortacının sigortalılarını tazmin yükümlülüğü bulunmadığı ve ödeme borcunu doğrudan iflas masasına tüm alacaklıların kullanımına sunulacak şekilde yerine getirmesi sonucunu doğurmaktadır Aynı şekilde bu durum sedan sigortacının yükümlülüğünü yerine getiremediği durumda sedanın sigortalılarının reasüröre karşı bir takip yürütemeyecek olması anlamına gelmektedir Sigorta sistemi ile nasıl kişi veya kurumlar risklerini yönetme yoluna gitmekte iseler aynı şekilde sigortacılar da karşı karşıya oldukları riskleri yönetmek isterler Zira bir tek bina uçak veya geminin maruz kalabileceği riskler milyonlarca liralık zarara yol açabilmektedir Deprem hortum gibi zararlar sigortacıları bir anda önemli bir risk yüküyle karşı karşıya bırakabilmektedir Bu durumu yönetebilmeleri için sigortacılar reasürans sistemini geliştirmişlerdir Reasürans bugün tüm dünyada sigorta piyasasında riskin transferi ve dağıtımı bakımından önemli bir işlevi yerine getirmektedir Dahası reasürans tüm sigorta branşlarında prim fiyatlamasını önemli ölçüde etkilemektedir Buna göre şayet reasürans maliyeti artarsa sigortacılar da bu maliyet artışını primlerine yansıtmak suretiyle sigorta ettirenlere yansıtmaktadır Tersi durumda ise yeni bir işi alabilmek veya mevcut müşterilerini koruyabilmek üzere fiyatlarını sabit tutmak veya düşürmek imkanına sahip olmaktadır Reasürans işinin kendine özgü bir terminolojiye sahip olduğunun altının çizilmesi yerinde olacaktır Buna göre sigorta poliçesini düzenleyen sigortacı ana sigortacı the primary insurer sedan şirket the ceding company veya cedent tekrar sigortalı the reinsured olarak isimlendirilmektedir Sedanın üzerinde tuttuğu risk kısmına net tutulan kısım the net retention the net line veya the retention isimleri verilmektedir Transfer veya bırakma işlemine ise devretmek the ceding denilmektedir Buna karşılık retresesyon the retrocessions sözleşmesi ise reasürans şirketlerinin kendi risklerini başka bir sigortacıya aktarmak amacıyla yaptıkları sözleşmedir Bu ikinci reasüröre retrosessor the retrocessionairre denilmektedir Reasürans sözleşmelerine dair gün yüzüne çıkan ihtilaf sayısı sigorta ihtilaflarına göre oldukça azdır Bunun en önemli nedeni reasürans sözleşmelerinden kaynaklı ihtilafların tahkime götürülerek mahkemelerin dışında bırakılmak suretiyle alenileşmelerinin önüne geçilmesidir Ancak birçok yönden sigorta sözleşmelerine dair hukuk reasürans sözleşmeleri için de uygulanacaktır Bununla birlikte reasürans sözleşmelerine ilişkin olarak hukuki meselelerin yoğunlaştığı konular sigortalanabilir menfaat sözleşmenin yorumlanması sedan sigortacının iflas etmesi reasürörlerin savunmaları ve azami iyi niyet gösterme yükümü sedanın reasüröre karşı olan hakları ve kader birliği Follow the Fortune olarak verilebilir Bu konulara yeri geldikçe bundan sonrasında yer verilmeye çalışılacaktır
