Hava Taşıma İşlerinin Bireysel İş Hukuku Bağlamında Değerlendirilmesi — İrem Korkmaz

İÇİNDEKİLERÖNSÖZ5İÇİNDEKİLER 7ÖZET 13KISALTMALAR15GİRİŞ 19BİRİNCİ BÖLÜMGENEL BİLGİLER ve HAVA ÇALIŞANLARININ İŞKANUNU KAPSAMI DIŞINDA TUTULMASI1 1 TÜRKİYE DE SİVİL HAVACILIK TARİHİ 211 2 HAVA ÇALIŞANI KAVRAMI 251 2 1 Yer İşçileri 271 2 2 Hava Taşıma İşçileri 271 3 HAVA ÇALIŞANLARININ KANUN KAPSAMIDIŞINDA TUTULMASI VE UYGULANAN KANUNLAR 281 3 1 İş Kanunun Kapsamı ve İstisna Hüküm 291 3 1 1 Yer İşçilerine Uygulanan Kanun İş Kanunu 301 3 1 2 Hava Taşıma İşçilerine Uygulanan Kanun TürkBorçlar Kanunu 311 3 1 3 Hava Taşıma İşçilerinin Toplu İş SözleşmesineBağlı Çalışması Sendikalar ve Toplu İş SözleşmesiKanunu341 3 1 3 1 Toplu İş Sözleşmesinden YararlanmanınHavacılık Sektöründe Yarattığı Özel Durum Toplu İşSözleşmesinin Tüm İşçilere Uygulanacak Hükümleri 361 3 1 4 Havacılık Sektörünün Özel Durumundan DolayıHavacılık Hukukuna İlişkin Kanunlar ve Hava Taşımaİşçilerinin Çalışma Düzenlerine İlişkin Talimat 40İçindekiler81 3 2 Hava Taşıma İşçilerinin İş Kanunu Kapsamı DışındaBırakılmasından Dolayı Kanunlardaki Hizmet ve İşSözleşmesi Tanımı431 4 HAVA TAŞIMA İŞÇİLERİNİN İŞ KANUNUKAPSAMINA ALINMAMASI NEDENİ VEUYGULAMADA YARATTIĞI SONUÇLAR 441 4 1 Hava Taşıma İşçilerinin Kanun Kapsamına AlınmamaNedeni 441 4 2 Hava Taşıma İşçilerinin İş Kanunu KapsamındaKorunmamasının Uygulamada Yarattığı Sonuçlar 451 4 2 1 TBK ve İK Hükümlerinin Yaklaştırılması 451 4 2 2 Türk Sivil Havacılığında Sendikacılık ve Toplu İşSözleşmeleri471 4 2 3 Hava İş ve Toplu İş Sözleşmeleri 491 4 2 4 Hava Taşıma İşçilerinin Sendikalı OlmalarındanDolayı Karşılaştıkları Zorluklar50İKİNCİ BÖLÜMİŞ SÖZLEŞMESİ VE HAVA ÇALIŞANLARININ HAK VEBORÇLARI2 1 İŞ SÖZLEŞMESİNE AİT GENEL BİLGİLER 542 2 İŞ SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA HAVAÇALIŞANLARININ BORÇLARI572 2 1 İşçinin Borçları 572 2 1 1 İş Görme Borcu572 2 1 2 İşverenin Talimatlarına Uyma Borcu 582 2 1 3 İşçinin Özen Yükümlülüğü582 2 1 4 İşçinin Sadakat Borcu 592 2 1 4 1 Sır Saklama Yükümlülüğü 602 2 1 4 2 Rekabet Yasağı60İçindekiler92 2 2 İşverenin Borçları 622 2 2 1 Ücret Ödeme 622 2 2 2 İşverenin İş Verme Borcu ve İş Araç veGereçlerini Verme Borcu 632 2 2 3 İşverenin İşçiyi Koruma Borcu642 2 2 4 Hava Çalışanları Bakımından İşverenin EşitDavranma Borcu ve Ayrımcılık Tazminatı652 3 HAVA ÇALIŞMASINDA EĞİTİM EĞİTİMGİDERLERİ VE EĞİTİM GİDERLERİNİN GERİİSTENMESİ672 3 1 Hava Taşıma İşçileri Bakımından Eğitim Kavramı672 3 2 Hava Taşıma İşçilerinin Eğitimlerini Alma Şekli 702 3 2 1 Hizmet Öncesi Mesleki Eğitim722 3 2 2 Hizmet İçi Mesleki Eğitimi722 3 3 Hava Taşıma İşçilerinin İş Sözleşmelerindeki CezaiŞartlar742 3 3 1 Hava Taşıma İşçilerinin Eğitim Giderlerinin Geriİstenmesi Olarak Cezai Şart75ÜÇÜNCÜ BÖLÜMHAVA ÇALIŞANLARININ İŞİNİN DÜZENLENMESİ3 1 HAVA ÇALIŞANLARININ ÇALIŞMA SÜRESİ VEÇALIŞMA ŞEKİLLERİ793 1 1 Hava Çalışanlarına Farklı Kanunlar UygulanmasınınSonucu Olarak Çalışma Süreleri793 1 1 1 Hava Taşıma İşçilerinin Çalışma SürelerininFarklı Olması ve Bu Sürelere Uyulmamasının Yaptırımı 813 1 1 2 Hava Taşıma İşçilerinin Çalışma Süreleri843 1 1 2 1 Belirli Süreli İş Sözleşmesiyle Çalışan Havaİşçisinin Çalışma Süreleri91İçindekiler103 1 2 Hava Çalışanlarının Dinlenme Süreleri913 2 HAVA ÇALIŞANLARININ TATİLLERİ 933 2 1 Hafta Tatili933 2 2 Resmî Tatiller 963 2 3 Yıllık Ücretli İzin 973 3 HAVA TAŞIMA İŞÇİLERİNİN İŞİNİNDÜZENLENMESİNİN SONUCUNDA OLUŞANFARKLILIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ 100DÖRDÜNCÜ BÖLÜMSÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ VE HAVA ÇALIŞANLARIBAKIMINDAN YARATTIĞI SONUÇLAR4 1 SÖZLEŞMENİN SONA ERME ŞEKİLLERİ 1034 1 1 İkale Sözleşmesi 1034 1 2 Sözleşmenin Tarafların Birinin Ölümüyle SonaErmesi 1044 1 2 1 İşçinin Ölümü 1044 1 2 2 İşverenin Ölümü 1074 1 2 2 1 İşverenin Kişiliğinin Önem Arz EtmediğiYerlerde İş İlişkisinin Devri Hükümleri İşyerinin Devri 1084 1 2 2 2 İşverenin Kişiliğinin Önem Arz EtmediğiYerlerde İş İlişkisinin Devri Hükümleri İşSözleşmesinin Devri 1094 1 3 Belirli Süreli Hizmet Sözleşmelerinde SüreninBitmesi ile Sona Erme 1104 1 3 1 Belirli Süreli Sözleşmenin Süresinden ÖnceBitirilmesi Halinde Cezai Şart 1114 1 4 İş Sözleşmesinin Fesih Bildirimi ile Sona Ermesi 1134 1 4 1 Fesih Bildirimi Kavramı 114İçindekiler114 1 5 Neden Gösterilmeden Sözleşmenin FeshedilmesiHali Süreli Fesih Bildirimi 1164 1 5 1 Fesih Bildirimi Süreleri1174 1 5 2 Fesih Bildirim Sürelerine UyulmamasınınSonucu İhbar ve Kötü Niyet Tazminatı 1194 1 5 3 Fesih Bildirim Sürelerine UyulmamasınınSonucu Kötü Niyet Tazminatı1214 1 5 3 1 Kötü Niyet Tazminatına Hak KazanabilecekHava Çalışanları 1224 1 6 Feshin Geçerli Sebebe Dayanma Zorunluluğu ve İşGüvencesi Kavramı 1244 1 7 Süresiz Fesih Bildirimi ile Sözleşmenin SonaErdirilmesi Haklı Nedenle Feshi ve Sonuçları 1294 1 8 COVID 19 Sürecine Özgü Geçici Fesih Yasağı veÜcretsiz İzin Uygulaması 1334 1 8 1 Kısa Çalışma Kavramı ve Covid 19 SürecineÖzel Düzenlemeler1374 2 HİZMET SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİNİNHAVA ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SONUÇLARI 1384 2 1 Çalışma Belgesi 1384 2 2 İşçinin ve Yeni İşverenin İşçinin İşini Usulüne UygunBırakmasındaki Rolü 1394 2 3 İbraname 1394 2 4 Borçların Muaccel Olması1404 2 5 Geri Verme Yükümlülüğü 1404 2 6 Kıdem Tazminatı 1414 3 HAVA TAŞIMA İŞÇİLERİNİN İŞ KANUNUKAPSAMI DIŞINDA TUTULMASI İLE SÖZLEŞMENİNSONA ERMESİNDE MEYDANA GELENFARKLILIKLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ 146İçindekiler12SONUÇ149KAYNAKÇA 155

Türkiye de sivil havacılık faaliyetleri 1933 yılından itibaren gelişim göstermeye başlamış ve Dünya daki gelişmelere paralel olarak sivil havacılık ilerleme göstermiştir Hava çalışanları ise Türk hukukunda ikiye ayrılmış ve hava taşıma işçileri İş Kanunu kapsamında sayılmazken yer işçileri İş Kanunu kapsamında sayılmıştır Hava taşıma işçilerinin İş Kanunu kapsamında sayılmaması sebebiyle bu kişiler Türk Borçlar Kanunu nun Hizmet Sözleşmesi başlığı altındaki hükümlere tabii olmaktadır Uygulamada bu kişilerin İş Kanunu kapsamı dışında tutulmasının sonucu olarak toplu iş sözleşmeleri imzalanmış ve sendikal faaliyetler yürütülmüştür İmzalanan bu toplu iş sözleşmeleriyle bir grup işçi İş Kanunu kapsamına alınmış ve iş hukukunun getirdiği haklardan yararlanabilmektedir Ancak bu durum bir grup işçiyi kapsadığından sektördeki tüm çalışanların sorunlarını çözmek için yeterli değildir Hava taşıma işçilerinin İş Kanunu kapsamı dışında tutulmasının sonucunda hava çalışanları bakımından bağlı oldukları kanunlara göre farklı sonuçlar oluşmuştur ve bu kişilerin sözleşmesinin sona ermesi sonucunda elde edecekleri tazminat miktarları vb farklılık göstermektedir İşbu sebeplerle çalışmamızda hava çalışanlarının bireysel iş hukuku anlamında değerlendirilmesi yapılmış hava çalışanlarına özgü olarak çalışma süreleri ve eğitim giderleri ayrıntılı olarak incelenmiş hava taşıma işçileri ve yer işçilerinin tabii olduğu kanunlar kapsamındaki hakları değerlendirilmiş ve bazı işçilerin toplu iş sözleşmeleriyle iş kanunu kapsamına alınmasının yarattığı farklılıklar gündeme getirilmiştir Hukukumuzda bir Hava İş Kanunun olmamasının yarattığı olumsuz sonuçlara değinilmiştir