Hayy Bin Yakzan Ruhun Uyanışı — İbn Tufeyl İbn Sinâ

Müslüman âleminin tek romanı olan bu zihnî dramda psikolojiden ziyade yahut onunla beraber çok ustaca idare edilmiş bir muakale kurgu vardır Ahmet Hamdi Tanpınar Bu ünlü hikâyenin Hayy ın varoluşu ve insanın gelişim çizgisini özetlemekte olan ince anlatım tarzı bizi Hayy ın şahsında kendisinden daha başka bir şeyleri temsil ettiği konusunda ikna etmektedir Yalnız başına yaşadığı adada Âdem e benzeyen konumu ilerleme kaydetmesi ve sapması ateşle zekice tecrübelere girişmesi ve ondan bir parça yı kavramaya çalışması onun insanoğlunu sembolize ettiğini göstermektedir Çünkü o da ilk insan gibi her şeyi kendi başına keşfetmek zorundadır Ayrıca bir insan olarak ruhun hayat kaynağı olan hayvani yönünden başka bir şey bilmemektedir Bu insanın en azından yarı ruhani bir dünyaya girmesinin belirtisidir