Hicaz Demiryolu — Murat Özyüksel

Murat Özyüksel in daha önce yayımladığımız Anadolu ve Bağdat Demiryolları adlı çalışmasının ardından bu kitap Sultan II Abdülhamid in İstanbul dan kutsal topraklara uzanan büyük demiryolu tasavvurunun ikinci ayağını ele alıyor Abdülhamid in benim eski rüyamdır dediği bu kutsal hat Panislamizm siyasetinin en güçlü sembollerinden biri ve söz konusu projenin en önemli halkası idi Osmanlı Devleti beklenmedik biçimde mali ve teknik güçlükleri aşarak hatları Medine ye kadar ulaştırmayı başarmış ancak bedevilerin ve Mekke emirlerinin direnişi büyük güçlerin müdahaleleri ekonomik bağımlılık ve siyasal güçsüzlük nedeniyle bu başarıyı kalıcı hale getirememişti Bu yönleriyle Hicaz Demiryolu Osmanlı Devleti nin çözülme sürecinde giriştiği son büyük hamlelerden biri umut ile çaresizlik irade ile bağımlılık arasındaki gerilimin somut bir ifadesidir Hicaz Demiryolu nu incelemek yalnızca bir demiryolunun tarihini değil çökmekte olan bir imparatorluğu ayakta tutmaya çalışanların umutlarını açmazlarını ve nihayet bir imparatorluğun tarihe veda edişinin dinamiklerini anlamaya çalışmak demektir

Murat Özyüksel in daha önce yayımladığımız Anadolu ve Bağdat Demiryolları adlı çalışmasının ardından bu kitap Sultan II Abdülhamid in İstanbul dan kutsal topraklara uzanan büyük demiryolu tasavvurunun ikinci ayağını ele alıyor Abdülhamid in benim eski rüyamdır dediği bu kutsal hat Panislamizm siyasetinin en güçlü sembollerinden biri ve söz konusu projenin en önemli halkası idi Osmanlı Devleti beklenmedik biçimde mali ve teknik güçlükleri aşarak hatları Medine ye kadar ulaştırmayı başarmış ancak bedevilerin ve Mekke emirlerinin direnişi büyük güçlerin müdahaleleri ekonomik bağımlılık ve siyasal güçsüzlük nedeniyle bu başarıyı kalıcı hale getirememişti Bu yönleriyle Hicaz Demiryolu Osmanlı Devleti nin çözülme sürecinde giriştiği son büyük hamlelerden biri umut ile çaresizlik irade ile bağımlılık arasındaki gerilimin somut bir ifadesidir Hicaz Demiryolu nu incelemek yalnızca bir demiryolunun tarihini değil çökmekte olan bir imparatorluğu ayakta tutmaya çalışanların umutlarını açmazlarını ve nihayet bir imparatorluğun tarihe veda edişinin dinamiklerini anlamaya çalışmak demektir

Murat Özyüksel in daha önce yayımladığımız Anadolu ve Bağdat Demiryolları adlı çalışmasının ardından bu kitap Sultan II Abdülhamid in İstanbul dan kutsal topraklara uzanan büyük demiryolu tasavvurunun ikinci ayağını ele alıyor Abdülhamid in benim eski rüyamdır dediği bu kutsal hat Panislamizm siyasetinin en güçlü sembollerinden biri ve söz konusu projenin en önemli halkası idi Osmanlı Devleti beklenmedik biçimde mali ve teknik güçlükleri aşarak hatları Medine ye kadar ulaştırmayı başarmış ancak bedevilerin ve Mekke emirlerinin direnişi büyük güçlerin müdahaleleri ekonomik bağımlılık ve siyasal güçsüzlük nedeniyle bu başarıyı kalıcı hale getirememişti Bu yönleriyle Hicaz Demiryolu Osmanlı Devleti nin çözülme sürecinde giriştiği son büyük hamlelerden biri umut ile çaresizlik irade ile bağımlılık arasındaki gerilimin somut bir ifadesidir Hicaz Demiryolu nu incelemek yalnızca bir demiryolunun tarihini değil çökmekte olan bir imparatorluğu ayakta tutmaya çalışanların umutlarını açmazlarını ve nihayet bir imparatorluğun tarihe veda edişinin dinamiklerini anlamaya çalışmak demektir

Hicaz Demiryolu Murat Özyüksel in daha önce yayımladığımız Anadolu ve Bağdat Demiryolları adlı çalışmasının ardından bu kitap Sultan 2 Abdülhamid in İstanbul dan kutsal topraklara uzanan büyük demiryolu tasavvurunun ikinci ayağını ele alıyor Abdülhamid in benim eski rüyamdır dediği bu kutsal hat Panislamizm siyasetinin en güçlü sembollerinden biri ve söz konusu projenin en önemli halkası idi Osmanlı Devleti beklenmedik biçimde mali ve teknik güçlükleri aşarak hatları Medine ye kadar ulaştırmayı başarmış ancak bedevilerin ve Mekke emirlerinin direnişi büyük güçlerin müdahaleleri ekonomik bağımlılık ve siyasal güçsüzlük nedeniyle bu başarıyı kalıcı hale getirememişti Bu yönleriyle Hicaz Demiryolu Osmanlı Devleti nin çözülme sürecinde giriştiği son büyük hamlelerden biri umut ile çaresizlik irade ile bağımlılık arasındaki gerilimin somut bir ifadesidir Hicaz Demiryolu nu incelemek yalnızca bir demiryolunun tarihini değil çökmekte olan bir imparatorluğu ayakta tutmaya çalışanların umutlarını açmazlarını ve nihayet bir imparatorluğun tarihe veda edişinin dinamiklerini anlamaya çalışmak demektir

Murat Özyüksel in daha önce yayımladığımız Anadolu ve Bağdat Demiryolları adlı çalışmasının ardından bu kitap Sultan II Abdülhamid in İstanbul dan kutsal topraklara uzanan büyük demiryolu tasavvurunun ikinci ayağını ele alıyor Abdülhamid in benim eski rüyamdır dediği bu kutsal hat Panislamizm siyasetinin en güçlü sembollerinden biri ve söz konusu projenin en önemli halkası idi Osmanlı Devleti beklenmedik biçimde mali ve teknik güçlükleri aşarak hatları Medine ye kadar ulaştırmayı başarmış ancak bedevilerin ve Mekke emirlerinin direnişi büyük güçlerin müdahaleleri ekonomik bağımlılık ve siyasal güçsüzlük nedeniyle bu başarıyı kalıcı hale getirememişti Bu yönleriyle Hicaz Demiryolu Osmanlı Devleti nin çözülme sürecinde giriştiği son büyük hamlelerden biri umut ile çaresizlik irade ile bağımlılık arasındaki gerilimin somut bir ifadesidir Hicaz Demiryolu nu incelemek yalnızca bir demiryolunun tarihini değil çökmekte olan bir imparatorluğu ayakta tutmaya çalışanların umutlarını açmazlarını ve nihayet bir imparatorluğun tarihe veda edişinin dinamiklerini anlamaya çalışmak demektir

Ey ilerlemeden yana olanlar ilerlemeye inananlar Elimizde tanık olarak lokomotifin buharın demirin gücü var Öyleyse ileri ilerlemeciliği savunanlar Pommier in bu dizeleri Endüstri Devrimi nin en önemli yeniliklerinden biri olan demiryolunun insanın hayal gücünü nasıl alevlendirdiğini gösteriyor Gerçekten de 19 yüzyılda kapitalist dünya ekonomisinin oluşumunda belirleyici rol oynayan faktörlerin başında demiryolu yer alıyordu Ekonomik gelişme düzeyleri henüz demiryolu yapımını gerektirmeyen ülkeler bile bu çığırın dışında kalamamışlardı gelişmiş ülkeler açısından ise çok karlı bir faaliyet olan demiryolu yatırımları yeni nüfuz alanları açmanın da bir aracı haline gelmişti 19 yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı İmparatorluğu nda da demiryolu yapımı emperyalist devletlerin yeni ekonomik ve siyasi avantajlar sağlamasının en etkili yolu haline gelmiş ve acımasız bir rekabete sahne olmaya başlamıştı Bu açıdan bakıldığında Osmanlı Devleti nin kendi yapıp işletebildiği tek hat olan ama hedefe belki de bir adım kalmışken çaresizlik içinde inşaatı durdurulan Hicaz Demiryolu Osmanlı demiryolları tarihinin en ilginç ve hüzünlü sayfalarından birini oluşturur