Hikmet Ayetlerinin Tefsiri — Hakan Uğur

Kur an da kelime olarak yirmi defa kök olarak da yüzlerce kez geçmekte olan hikmet kelimesi Kur ânî kavramların en önemlilerinden biri olmasının yanı sıra aynı zamanda en çok yanlış anlaşılanlardan biridir Bu sebeple bu kavramı incelememize konu edindik Hikmet kelimesinin Kur an da geçtiği ayetlere göre birçok manada kullanıldığını gördük Müfessirlerce çok değişik manalarda yorumlanan bu ifadeleri sonuçta birkaç manaya indirgememizin mümkün olduğu kanaatine vardık Kur an ın hikmete atfettiği bu birkaç manayı ise şu şekilde ifade edebiliriz Hikmetin bir ilmi bir de ameli boyutu vardır Hikmetin geçtiği ayetlerin tefsirini yaparken bazı müfessirler hikmetin ilim boyutunu bazıları amel yönünü vurgulamışlar bir kısmı da bizim de katıldığımız yoruma göre hikmetin ilim ve amelden ibaret olduğunu vurgulamışlardır Hikmet kişiyi güzel ameller yapmaya götüren kişinin ahlâkının olgunlaşmasını sağlayan sağlam ve faydalı ilim ve anlayış manasındadır Bu manasıyla hikmet İslâm daki iman amel bütünlüğüyle de alâkalı bir kavramdır İslâm hikmet dinidir denirse yanlış olmaz düşüncesindeyiz Bakara Suresi nin 269 ayetinde Allah hikmeti dilediğine verir Kime hikmet verilmişse ona pek çok hayır verilmiş demektir Ancak akıl sahipleri düşünüp ibret alırlar buyurulmuştur Bu ayette hikmetin Allah tarafından dilediği kula bahşedildiğinin ifade edilmesi hikmetin îmânî boyutuna ve kişide bulunan anlayış kabiliyetiyle alâkasına ancak akıl sahiplerinin düşünüp ibret alacağının ifade edilmesi de hikmetin amel boyutuna işaret etmektedir Kur an a göre hikmete atfedilen ikinci ve önemli bir mana da nübüvvet ve vahyin uygulanması olan sünnettir Ayetlerde Hz İsa Hz Davud Hz Musa gibi peygamberlere verilen hikmetten söz edilmektedir Bu da hikmetin bütün peygamberlere gönderilmiş olan vahiy ve her bir peygamberin kendisine gönderilen vahyi uygulaması ve ilâhi kitaplarda bulunup yazıya geçmemiş olan ve vahiy ürünü olan sünnetleri manalarına geldiğini göstermektedir Kur an da hikmete atfedildiğini düşündüğümüz diğer bir mana da Kur an ve Kur an da geçen hükümlerin açıklamalarıdır Bu manasıyla hikmetin fıkıh ilmi manasına geldiği de söylenebilir Hikmet kelimesinin geçtiği hadis i şerifleri incelediğimizde görüyoruz hadislerde hikmet daha çok Kur an Kur an ın tefsiri sünnet ve fıkıh bilgisi isabetli görüş sahibi olmak kişiyi kötülüklerden uzaklaştıran ilim gibi manalarda kullanılmıştır Bu manalar da Kur an tarafından hikmet için kullanılan anlamlardandır Çünkü bu anlamlar da genelde ilim amel birlikteliğine işaret etmektedir