Hikmetü l İşrâk İşrâk Felsefesi — Sühreverdi Şihâbüddîn es

İşrâkiyye ekolünün kurucusu Şihâbeddin es Sühreverdî el Maktûl ün ö 587 1191 en önemli eseri Hikmetü l İşrâk tır Kitabın önemi İşrâkiyye ekolünün ilkelerini yöntemini ve karakteristik özelliklerini açık ve kapsamlı biçimde ortaya koymasından kaynaklanmaktadır Bundan dolayı Sühreverdî nin kurduğu sistem adını bu eserden almıştır Hikmetü l İşrâk ı 582 1186 yılında tamamladığını müellif bizzat kaydetmektedir Bir mukaddime ile iki kısımdan oluşan Hikmetü l İşrâk ın mukaddimesi eserin dayandığı felsefe tasavvuruna genel bir çerçeve teşkil edecek ana fikirleri ihtiva etmekte ve kitabın yazılış gerekçesini ortaya koymaktadır Eserin mantık disiplinine ayrılmış olan birinci kısmında Aristo mantığının formel yapısına sadık kalınarak bir özet verilmektedir Ancak mantığın epistemoloji ve ontoloji ile irtibatlı olduğu konularda Sühreverdî Aristocu Meşşâî felsefeye eleştiriler yöneltmektedir Bu eleştiriler genellikle tanım teorisiyle bir mantık kategorisi olarak cevher teorisi üzerinde yoğunlaşmaktadır Eserin ikinci kısmı Fi l Envâri l ilâhiyye ve nûrü l envâr ve mebâdi ü l vücûd ve tertîbühâ başlığını taşımakta olup beş makaleye ayrılmıştır Eser Sühreverdî nin İşrâk yolunu benimsemiş olan okuyucusuna tavsiyeleriyle son bulmaktadır Hikmetü l İşrâk ın bu son kısmı nur metafiziği denilebilecek felsefî çerçeve içinde ontoloji kozmoloji psikoloji epistemoloji ve eskatoloji mead konularını ele almaktadır Fatih Kitaplığı Dizisi kapsamında yayınlanan Hikmetü l İşrâk Prof Dr Eyüp Bekiryazıcı ve Üsmetullah Sami tarafından tercüme edilmiştir Bu çalışmada Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi III Ahmed Kitaplığı 3267 numarada kayıtlı Fatih in özel kitaplığı için istinsah edilen yazma nüsha esas alınarak tıpkıbasım ve tercümesiyle birlikte neşredilmiştir