Historia 1923 Tarih ve Kültür Dergisi Sayı 4 — Kolektif

Editörden Historia 1923 dördüncü sayısına ulaştı Kuruluşumuz esnasında iki temel hedefimiz vardı Bunlardan birincisi Cumhuriyet Dönemi ndeki kazanımlarımız konusunda sağlam bir bilinç uyandırmak ikincisi ise siyaset tarihçiliğe odaklanmış olan tarih algımızın sınırlarını genişletmek Daha şimdiden bu hedefler doğrultusunda önemli mesafelerin alındığını görüyor ve seviniyoruz 1848 yılında yayımlanan Komünist Manifesto nun girişinde Karl Marx ile Friedrich Engels Avrupa ya bir heyula korku salıyor Komünizm heyulası Papa sından Çar ına Metternich inden Guizot suna Fransız Radikallerinden Alman Polislerine kocamış Avrupa nın tekmil güç odakları bu heyulayı dualar ve tütsülerle kovmak için kutsal bir bağlaşmada el ele vermiş bulunuyorlar 1 diyorlardı Çok geçmedi bu heyula giderek güçlendi ve nihayet Vladimir İlyiç Lenin in önderliğinde Ekim 1917 de Rusya da iktidara geldi Böylece kapitalizmin asırlar süren ve insanlığın büyük bir kısmını sadece Avrupa daki proletaryayı değil ama aynı anda sömürgelerdeki halkları da sefalete sürükleyen egemenliği kırılmış oldu Komünizm eşitlik ve kardeşlik başta olmak üzere çekici hedefler vaadediyordu ama ilerleyen yıllarda ne kadarını gerçekleştirebilecekti Türk Aydınları ndan Şevket Süreyya Aydemir Suyu Arayan Adam ın Ankara 1959 bir yerinde olup bitenleri kendi cephesinden şöyle özetlemişti Bu ideolojinin nazarî esasları Rusya da değil geçen asrın ortalarından itibaren Almanya da hazırlanmıştı Fikir sahasında ilk mücadeleci çıkış Karl Marks ın 1947 yılındaki manifestiyle başladı ve sonra Birinci Dünya Harbi ne kadar binlerce ve binlerce sayfa tutan tezler antitezler sentezler itirazlar münakaşalar Avrupa nın fikrî havasında esti durdu Nazariyenin esasında Alman materyalist felsefesi İngiliz siyasî iktisadı ve Fransız ütopi sosyalizmi geniş ölçüde işlenmiştir Aslında bunların hiçbirinin ihtilâlci bir edası yoktur Bu arada ilk unsurları tâ Makyavel e kadar çıkan materyalist bir tarih felsefesi ele alınmıştır Sonra bütün bunlar sistemleştirilmiş bir tezatlar mantığı halinde terkibedilerek bilhassa on dokuzuncu asrın başından beri gelişmeye başlayan modern kapitalizmin izah ve tenkidine tatbik olunmuştur Benim Rusya da bulunduğum zamanlarda bu nazarî sistem Ortodoks bir taassupla bütün fikrî faaliyetin mihverini teşkil ediyordu Ve Rusya da Marksizm kendisinde aslında mevcut olmayan bir unsuru yani mistik unsuru buldu ve bu suretle ekstremist Rus ruhu Rusya nın tabiat potansiyeli ve jeopolitik imkânlarıyla harekete gelerek çağımızın en trajik tecrübesine girişti Rusya da olup bitenlerin küçük kısa ve bittabi kifâyetsiz hikâyesi budur 2 Ancak bu kifayetsiz hikâye tarihî hakikatleri ne ölçüde yansıtıyordu Malum olduğu üzere aradan yüz sene geçti ve bugün Komünizm in Rusya daki öyküsünü daha nesnel bir biçimde inceleme imkânı doğdu İşte bu sayımız sayfalarını bu konuya ayırıyor ve insanlığı derinden etkileyen Rus Devrimi ni teorik ve pratik çehreleriyle anlamayı amaçlıyor Bu maksatla Sina Akşin Ergun Türkcan Erel Tellal İbrahim Korkmaz Cüneyt Akalın Abdullah Gündoğdu Çağatay Benhür ve Gökhan Doğan meselenin siyasal boyutlarını Özlem Parer Jane Bernal Alexei Kojevnikov Zülfiya Şahin Seyhan Uçar Emine Öztürk Zeki Tez ise kültürel boyutlarını serimliyor ve tartışmaya açıyor Hepsine ve özellikle de bu sayının editörlüğünü üstlenen Özlem Parer ile Cüneyt Akalın a çok teşekkür ederiz Köşe Yazıları bölümünde Korkut Boratav Sovyet Gerçeği ni değerlendirirken Yasin Ceylan yıkılan Ecyad Kalesi ne bakıyor Dosya dışı konularda da ilginç çalışmalara yer verdik Bilsay Kuruç Birinci Dünya Savaşı nı çözümledi Işıl Bayar Bravo Marx ta tarihin dönemlenmesini ele aldı Emrah Yıldız Midhat Paşa nın bir tarih çalışmasını Mete Cankaya ise traktör tarihimizi inceledi Bu sayımızdan itibaren saygın arkeologlarımızdan Ahmet Ünal ın Tarih Yazımı Felsefe Tarihî Mirasın Araştırılması ve Paylaşılması ve Türkiye deki Durum Üzerine Bir Deneme adlı makalesine yer veriyoruz üç sayı boyunca yayımlayacağımız bu çalışma öyle tahmin ediyoruz ki büyük bir ilgiyle okunacak ve tartışılacaktır Yeni sayımızda buluşmak dileğiyle 1 Karl Marx ve Friedrich Engels Komünist Manifesto Çevirenler Celâl Üster ve Nur Deriş 23 Baskı İstanbul 2016 s 47 2 Şevket Süreyya Aydemir Suyu Arayan Adam Ankara 1959 s 314 315