Hoca Kadri Efendi nin Parlementosu — Cahit Tanyol

Fikirleri nedeniyle Paris e sürülen dönemin aydınlarından Hoca Kadri Efendi orada Sarayih 1910 adlı bir kitap yayımlatır Bu kitapta Mustafa Kemal Atatürk ün ileride gerçekleştireceği devrimlerin hemen hemen hepsi önerilmektedir Söz konusu eserde yine Mustafa Kemal in Ankara da kurduğu Meclis in yapısı ve özelliklerine dair paralel düşünceler bulunmaktadır Yılların bilim adamı ülkemizde sosyolojinin duayenlerinden Prof Cahit Tanyol bu benzerlikleri ortaya koyarken ortak sağduyunun doğrularda şaşmazlığına dikkati çekiyor Tanyol bu kitapla tarihin sayfaları arasında önemli bir olayı önemli bir Türk düşünürünü günışığına çıkarıyor Hoca Kadri Efendi nin öne sürdüğü yönetim biçimi partisiz parlamento ya dayalıdır Tanyol bu idealist düşünürün siyaset etiği üzerine düşüncelerini aktarırken bugüne gönderme yapıyor ve Hoca Kadri Efendi nin fikirleri ışığında demokrasi ve parlamenter sistem ve o sistemin nasıl yapılandırılacağı üzerine tekrar düşünmemiz gerektiğine işaret ediyor