Hukukun Büyübozumu — Kasım Akbaş

Hukuka eleştirel yaklaşım sosyal bilimlerin farklı disiplinlerinin önemli gündemlerinden biri olmakla birlikte hukukçuların üzerinde pek durmadıkları geliştirilmesine yardımcı olmayı tercih etmedikleri bir perspektif Oysa hukuka eleştirel bir çerçeveden bakmaya en çok hukukçuların ihtiyacı var Neyse ki dünyanın farklı coğrafyalarında hukukun içinden eleştirel sesler giderek daha yüksek bir tonda dile geliyor Eleştirel Hukuk Çalışmaları bu alandaki öncü çalışmaların genel bir ismi olarak kabul edilebilirse de bu kitapta belli bir tarihsel dönemde ve belli kuramcıların çalışmaları çerçevesinde ele alınıyor 1970 lerin sonunda çalıştıkları alana karşı bir yabancılaşma yaşayan ABD li hukukçular bunu sorguladıkları bir dizi toplantı düzenliyorlar ve karşımıza Eleştirel Hukuk Çalışmaları Hareketi çıkıyor Kitap eleştirel çalışmaların gündeminin üç temel alanda toplanabileceğini ortaya koyuyor Hukuki kesinliğin bir mit olduğu hukukun tarafsız olmadığı ve aslında hukukun kendisinin bir ideoloji olduğu iddiaları Bu çalışma başlıkları günümüzün hukuki tartışmalarının da esaslı bir kısmını oluşturmayı sürdürüyor Böylece Hukukun Büyübozumu da hukuki tartışmalardaki argümanlara temel oluşturma işlevini koruyor Türk Sosyal Bilimciler Derneği Genç Sosyal Bilimciler ödüllü bu çalışma tartışmaya katılmak isteyenler için bir giriş önerisidir

HUKUKUN BÜYÜBOZUMU Her hukuk kuramı neye hukuk denileceği konusunda açık ya da örtülü bir varsayımı olduğu kadar hukuka duyulan bir inancı da ifade etmektedir Zira bir hukuk kuramı oluştur ma çabası daha baştan hukukun bir zorunluluk olarak kabul edildiğine işaret etmektedir Ancak hukuk kuramları her zaman kurucu ya da olumlayıcı nitelikte olmak zorunda değillerdir Mevcut bir hukuk kuramını değerlendirme amacını taşıyan çalışmalar da bu amaçla ortaya çıkmadıkları halde zamanla kendileri bir kuram olarak değer kazanabilirler 1977 yılında toplanan bir konferansın adını taşıyan Eleştirel Hukuk Çalışmaları EHÇ Critical Legal Studies CLS da bu ikinci türden kuramlardan biri olarak görülebilir Zira bir iki girişim dışında EHÇ nin bağımsız bir hukuk kuramı oluşturma çabasında olduğunu gösteren bir iz bulun mamaktadır EHÇ ye katılanların niyeti daha çok adına hukuk denilen toplumsal aygıtı anlamaya ve çözümlemeye yönelik gibidir Bu anlamda EHÇ derli toplu tek bir ana düşünce etrafında toplanan bir grup hukukçunun sabit nitelikteki görüşlerinden ziyade hukuka ilişkin değerlendirme yapma ihtiyacını hisseden ama çalışmalarını tek bir alana da özgülememiş çok sayıda düşünürün bir araya gelmesiyle ortaya çıkan bir hareket olarak görülmelidir EHÇ nin anılan niteliği elinizdeki çalışmanın en büyük meselesidir aynı zamanda Zira elle tutulur gözle görülür bir EHÇ kuramıyla değil de onlarca farklı hukukçunun yüzlerce farklı çalışmasında meselenin bir ucundan tutmalarıyla ortaya çıkan bir manzarayla karşı karşıya oluşumuz bu hareketi tanıt mayı hedefleyen betimleyici nitelikteki bu çalışmanın hangi ana malzeme üzerine inşa edileceği sorununu temel bir mesele haline getirmektedir EHÇ hareketi içerisinde de yer alan bir hukukçunun dile getirdiği gibi hareketin içerisinde yer alanların dahi EHÇ yi tam olarak anlayamadıkları iddiası da göz önüne alınacak olursa EHÇ yi ele alma şeklinin ken disinin ne denli önemli bir mesele olduğu anlaşılacaktır Ülkemizde bir hukuk kuramı olarak pek tanınmayan eleştirel yaklaşımın hukukun sorgulanmasında kullanılacak bir yöntem olabilmesi için öncelikle betimleyici bir şekilde ele alınmasının zorunlu olduğu ortadadır Bu çalışma bu zorunluluğu giderme çabasındadır

Dizimizin bu ilk çalışmasında yazar adını 1977 tarihli bir konferanstan alan Eleştirel Hukuk Çalışmaları Hareketini hukukun büyüsünü bozma çabası olarak adlandırmaktadır Hareketin kuramcılarının eserlerinde liberal anlayışın kutsal hukuk yaklaşımının yerine toplumbilimle siyaset bilimle hatta edebiyat kuramıyla yoğrulmuş bir eleştirelliğin yerleştirilmeye çalışıldığı gözlemlenmektedir Böylece David Trubek Duncan Kennedy ve Mark Tushnet in kendi özgül çalışma alanlarından ve kendi meşreplerince taşıdıkları birikimin Eleştirel Hukuk Çalışmaları potasında liberal hukuk devleti eleştirisi olarak eridiği iddia edilmektedir Arka Kapak

Hukuka eleştirel yaklaşım sosyal bilimlerin farklı disiplinlerinin önemli gündemlerinden biri olmakla birlikte hukukçuların üzerinde pek durmadıkları geliştirilmesine yardımcı olmayı tercih etmedikleri bir perspektif Oysa hukuka eleştirel bir çerçeveden bakmaya en çok hukukçuların ihtiyacı var Neyse ki dünyanın farklı coğrafyalarında hukukun içinden eleştirel sesler giderek daha yüksek bir tonda dile geliyor Eleştirel Hukuk Çalışmaları bu alandaki öncü çalışmaların genel bir ismi olarak kabul edilebilirse de bu kitapta belli bir tarihsel dönemde ve belli kuramcıların çalışmaları çerçevesinde ele alınıyor 1970 lerin sonunda çalıştıkları alana karşı bir yabancılaşma yaşayan ABD li hukukçular bunu sorguladıkları bir dizi toplantı düzenliyorlar ve karşımıza Eleştirel Hukuk Çalışmaları Hareketi çıkıyor Kitap eleştirel çalışmaların gündeminin üç temel alanda toplanabileceğini ortaya koyuyor Hukuki kesinliğin bir mit olduğu hukukun tarafsız olmadığı ve aslında hukukun kendisinin bir ideoloji olduğu iddiaları Bu çalışma başlıkları günümüzün hukuki tartışmalarının da esaslı bir kısmını oluşturmayı sürdürüyor Böylece Hukukun Büyübozumu da hukuki tartışmalardaki argümanlara temel oluşturma işlevini koruyor Türk Sosyal Bilimciler Derneği Genç Sosyal Bilimciler ödüllü bu çalışma tartışmaya katılmak isteyenler için bir giriş önerisidir