Hürriyet Üstüne — John Stuart Mill

herhangi bir düşünce susmaya mahkum edilse bile bu düşünce bizim kesin olarak bilebileceğimiz şeylere rağmen doğru olabilir Bunu kabul etmemek yanılmaz olduğumuzu zannetmektir susturulan düşünce yanlış dahi olsa bunda hakikatin bir kısmının bulunması mümkündür Nitekim pek çok defa böyle olmuştur Yani herhangi bir konuda çoğunluğun paylaştığı düşünce veya üstün gelen düşünce nadiren hakikatin tamamı olabilir O halde hakikatin geriye kalan kısmın tamamlanması ihtimali ancak karşık düşüncelerin çarpışması yoluyla gerçekleşir doğruluğu inkar edilemez kabul edilen düşünce yalnız doğru değil aynı zamanda gerçeğin bütünü bile olsa o düşünceye kuvvetle ve ciddi olarak itiraz edilmesine katlanılması gerekir Hatta bu düşünceye bilfiil itiraz edilmelidir Aksi halde onu değişmez bir hakikat diye anlayanların çoğu gerçek sebeplerini pek az anlayarak o düşünceye bir peşin hüküm tarzında inanır