İbn Haldun un Toplum ve Devlet Kuramı — Oktay Uygun
İbn Haldun un Toplum ve Devlet Kuramı
Oktay UygunOn İki Levha Yayınları
İbn Haldun un Toplum ve Devlet Kuramı
Oktay Uygunİbni Haldun 1332 1406 İslam düşüncesinin parlak günlerini geride bıraktığı bir dönemde Kuzey Afrika nın önemli kentlerinden Tunus ta doğdu İlahiyat ve hukuk öğrenimi gördü Endülüs ten Mısır a kadar uzanan coğrafyada çeşitli hükümdarlıklarda hukuksal ve politik görevler üstlendi 43 yaşına geldiğinde aktif politikadan çekilip ücra bir çöl kalesinde el İber adıyla bilinen genel tarih kitabını ve onun kuramsal girişi olan Mukaddime yi kaleme aldı İbni Haldun Mukaddime de tarihsel olayların incelenmesinde yeni bir yöntem geliştirerek sosyal ve siyasal yaşama yön veren bazı yasaları ortaya çıkardı Bu sayede düşünürün umran olarak adlandırdığı yöntemi ve temel konuları belirlenmiş bir bilim dalı ortaya çıktı Umran günümüz kavramlarıyla ifade edersek bir tür kültür bilimidir Bu bilimin asıl gayesi topluma ve devlete yön veren yasaların saptanması ve bu yasalar çerçevesinde tarihin yorumlanmasıdır İbni Haldun un Mukaddime de ortaya koyduğu görüşler sosyal bilimler bakımından kayıp bir mirastır Onun görüşlerinin değeri Mukaddime nin yazılışından yaklaşık 400 yıl sonra anlaşılabilmiştir İbni Haldun herhangi bir zamanda herhangi bir ülkede herhangi bir zihin tarafından yaratılmış en büyük tarih felsefesinin sahibidir Arnold Toynbee Çağdaş düşünce Batı da Machiavelli Doğu da İbni Haldun la başlar Ortak yönleri o zamana kadar teoloji ve ahlakın emrindeki sosyal ilimleri onların emrinden çıkarmaları totem ve tabuları yıkmalarıdır Cemil Meriç
On İki Levha Yayınları
İçindekiler Önsöz v Kısaltmalar xi Giriş 1 I Çalışmanın Konusu ve Planı 2 II İbni Haldun ve yaşadığı Ortam 5 Birinci Bölüm İbnş Haldun un Toplum Anlayışı I Toplumun Kökeni 7 Iı Toplum Biçimleri 12 A Kır Ve Kent Toplumları Bedevi Ve Hazeri Toplumlar 12 B Kır Ve Kent Toplumlarının Ekonomik Sosyal Ve Siyasal Yapıları 14 1 Üretim Biçimlerindeki Farklılık 14 2 Göçebelik Yerleşiklik Durumu 18 3 Başkanlık Ve Hükümdarlık Örgütlenmesi 20 Viii Iıı Yaşam Biçiminin Ve İklimin İnsanlar Üzerindeki Etkisi 20 A Yaşam Biçiminin İnsanlar Üzerindeki Etkisi 21 1 Yaşam Biçiminin İnsanların Psikolojik Yapısına Etkisi 21 2 Yaşam Biçiminin İnsanların Ahlaki Yapısına Etkisi 27 B İklimin İnsanlar Üzerindeki Etkisi 29 Iv Dayanışma Kuramı Asabiyyet 34 A Dayanışma Biçimleri 39 1 Soy Dayanışması 40 2 Dinsel Ve İdeolojik Dayanışma 44 3 Dayanışma Biçimleri Arasındaki İlişki 48 B Dayanışma Olgusunun Niteliği 51 1 Dayanışmayı Belirleyen Etmenler 53 2 Dayanışmanın Toplumsal Yaşama Etkisi 56 V Öykünme Kuramı Taklit Teorisi 60 Vı Evrim Kuramı 67 A Doğal Varlıkların Evrimi 69 B Toplumsal Yaşamın Evrimi 80 İkinci Bölüm İbni Haldun un Devlet Anlayışı I Siyasal İktidarın Kökeni 89 A Kavram 89 B Üstün Bir Otoritenin Zorunluluğu 91 C Mukaddime Ve Leviathan 93 D Siyasal İktidar Tanrısal Kökenli Bir Kurum Mudur 97 1 Peygamberlik Kurumu 98 2 Halifelik Kurumu 104 İx Iı Siyasal İktidarın Niteliği 110 A Başkanlık Ve Hükümdarlıklar 110 1 Başkanlığın Özellikleri 110 2 Hükümdarlığın Özellikleri 111 B Devlet Politikası Ve Kamu Yararı 115 C Baskıya Karşı Direnme 116 D Devletin Ekonomik Ve Sosyal Yaşamdaki Yeri 120 1 İbni Haldun un Ekonomiye Yaklaşımı 120 2 Devletin Ekonomik Ve Sosyal Görevleri 122 3 Emek Kavramı Ve Ücret Politikası 124 4 Devletin Ekonomideki Rolü 128 E Monarşik Yönetim