İbn Kemal in Fetvaları Işığında Osmanlı da İslam Hukuku — Ahmet İnanır

Küçük bir sınır beyliğinden kısa bir sürede büyük bir imparatorluk haline gelen Osmanlı Devleti XVI yüzyılın ortalarına gelindiğinde her alanda altın çağlarını yaşamaktadır Bu dönemde yapılan hukuki düzenlemeler sonraki dönemlere de ilham kaynağı olmuş Sultan Süleyman kanun koyucu anlamında Kanûnî lakabıyla ünlenmiştir Şeriatla kanunun uyumlu hale getirildiği ve ideal bir hukuk sistemi ortaya konulduğu iddia edilen bu dönemin en önemli temsilcilerinden biri olarak hiç şüphesiz İbn Kemal öne çıkmaktadır O başta hukuk olmak üzere tarih felsefe kelam gibi birçok ilim dalında eserler vermiş müderris kazasker ve şeyhülislâm olarak hukuki sosyal ve siyasi meselelerin çözümüne katkıda bulunmuştur Bilindiği gibi fetvalar İslâm hukukunun tali kaynakları arasında yer alır ancak İslâm hukukunun hangi devirde nasıl anlaşıldığı ve yorumlandığını yaşanılan çağın sorun ve çözümlerini dolayısıyla hukukun canlılığını ve elastikiyetini yansıtması bakımından büyük önem arz etmektedirler

Çalışmamız giriş altı bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır Giriş bölümünde araştırmamızın önemi sınırları ve kaynakları üzerinde durduk İbn Kemal in fetvalarının bulunduğu kaynakları belirterek çalışmamızın sınırlarını tayin ettik İlk bölümde İbn Kemal in hayatı görevleri talebeleri ve hukuka dair eserlerini kısaca tanıttık Ayrıca zamanın değişmesiyle buna bağlı bazı hükümlerin değiştiğini dikkate alarak dönemin siyasi sosyal ve hukuki durumunu ortaya koymaya çalıştık İkinci bölümde fetvalar çerçevesinde aile hukuku evlilik sözleşmesi ve unsurları evliliğin doğurduğu hukuki sonuçlar ve evliliğin sona ermesi konularını inceleyerek Osmanlı aile hukukunun sorunlarını ve çözümlerini tahlil etmeye çalıştık Üçüncü bölümde fetvalar çerçevesinde ticaret esnaflar ve finansmanla ilgili sorunlara ve çözümlerine yer verdik Dördüncü bölümde mirî arazi ve vergisiyle ilgili sorunları ve çözümleri ele aldık Beşinci bölümde yine aynı şekilde vakıflar ve idaresini inceledik Altıncı bölümde fetvalar çerçevesinde mülkiyete ve şahsa karşı işlenen suçlar ve cezalara yer verdik Sonuç kısmında da bütün bölümlerin kısa bir değerlendirmesini yapmaya çalıştık Elinizdeki bu çalışma 2008 yılında İbn Kemal in Fetvaları Işığında Osmanlı da İslâm Hukuku adlı doktora tezinin kitaplaşmış halidir Daha önce OSAV yayınları arasında İbn Kemal in fetvaları Kanûnî Devrinde Osmanlı da Hukûkî Hayat adıyla yayınlanmıştı img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img