İbnü l Arabî de Feyz Nazariyesi — Osman Çoban

İslam düşünce geleneğinde en çok tartışılan konulardan biri hiç kuşkusuz varlık ve âlem meselesidir Şeyh i Ekber Muhyiddin İbnü l Arabî bu konuyu yepyeni ve kuşatıcı bir boyuta taşımıştır O konuyu vahdet i vücûd perspektifinden yeniden yorumlayarak âlemin ilahî feyz ile meydana geldiğini varlığın Mutlak Varlık tan başlayarak şehâdet âlemine kadar uzandığını ve sonrasında insanın ortaya çıktığını ifade etmiştir Bu bağlamda elinizdeki bu kitabın en temel amacı İbnü l Arabî nin varlık tasavvurunun merkezini oluşturan feyz nazariyesini ve bu nazariyenin oluşum sürecini bütüncül bir tarzda incelemektir Başka bir deyişle bu kitabın temel amacı İbnü l Arabî nin zengin kavramsal dünyasını analitik bir düzleme taşıyarak tasavvuf metafiziği alanına katkı sunmaya çalışmaktır Bu çalışma feyz nazariyesi ile yoktan yaratma ve sudûr nazariyelerini mümkün olduğunca karşılaştırdığından önem ihtiva etmektedir Denebilir ki bu kitap tasavvuf felsefesi alanında yazılan özgün bir kitap olup önemli bir boşluğu doldurmaktadır

İslam düşünce geleneğinde en çok tartışılan konulardan biri hiç kuşkusuz varlık ve âlem meselesidir Şeyh i Ekber Muhyiddin İbnü l Arabî bu konuyu yepyeni ve kuşatıcı bir boyuta taşımıştır O konuyu vahdet i vücûd perspektifinden yeniden yorumlayarak âlemin ilahî feyz ile meydana geldiğini varlığın Mutlak Varlık tan başlayarak şehâdet âlemine kadar uzandığını ve sonrasında insanın ortaya çıktığını ifade etmiştir Bu bağlamda elinizdeki bu kitabın en temel amacı İbnü l Arabî nin varlık tasavvurunun merkezini oluşturan feyz nazariyesini ve bu nazariyenin oluşum sürecini bütüncül bir tarzda incelemektir Başka bir deyişle bu kitabın temel amacı İbnü l Arabî nin zengin kavramsal dünyasını analitik bir düzleme taşıyarak tasavvuf metafiziği alanına katkı sunmaya çalışmaktır Bu çalışma feyz nazariyesi ile yoktan yaratma ve sudûr nazariyelerini mümkün olduğunca karşılaştırdığından önem ihtiva etmektedir Denebilir ki bu kitap tasavvuf felsefesi alanında yazılan özgün bir kitap olup önemli bir boşluğu doldurmaktadır

Bu Rabbu l âlemin in katından yaratılmışlara inen el kitabu l mübin in âyetlerinden istifade edilmiş ilâhî ilimlerin nurları rabbani meselelerin sırları ve Kur ânî maksatlarıdır Bunlar cennetlerin ve Allah ın rızasının kapılarını açan er Rahman ın nimetlerinin hazinelerini ortaya çıkaran Melekût âleminin cevherlerinin muayene edildiği ve Ceberût âleminin nurlarının ortaya çıkarıldığı anahtarlardır O anahtarlarda seyr u sülûk ehline göz aydınlığı muvahhit müminlerin gönüllerine şifa münkir inatçıların kalplerine hastalık vardır Yine onlarda muttakilere hidâyet kibirli münafıkların gözlerine bir örtü ve körlük vardır Allah onunla pek çoğunu saptırır ve pek çoğunu da hidâyete erdirir Saptırdıkları da ancak fasıklardır 1 Bil ki bizim keşif ve keşif sonrasında elde ettiğimiz ve bu kitapta ifade etmediğimiz pek çok delilimiz vardır Nitekim o delilleri kalbî basiret sahibi dışındaki kimselere söylemenin bir yararı olmayacaktır Her kim kalbî bir basirete sahip olursa mezkûr delillerden serdettiklerimiz ona yetecektir Bu kitaptaki nihai amacımız bazı Kur ân âyetlerinin sırlarına genel olarak işaret etmektir Biz bu kitapta hakikatte irfanın usulleri ve imanın erkanı olan üç önemli konuyla alakalı kaideleri sunmakla yetineceğiz Gerçekten de Allah Teâlâ âyetlerin sırları ve ilâhî kelamın rumuzları hakkında hiçbir eserde zikredilmeyen kaidelerin kapılarını kalbimize açtı Eğer ehli isen bunları anlarsın Eğer değilsen bu kitabın mütalaasından ve Kur ân ilimlerinin derinlikleri hakkında düşünmekten geri kal Kıssalar haberler rivayetler siyer ve soy ilimleriyle uğraş Arap dili ve edebiyatıyla ilgilen Hâsılı bu kitabımı Esrâru l âyât ve Envâru l beyyinât diye isimlendirdim Bu kitabı bir mukaddime ve çeşitli oturumlara haiz geniş bölümler içerisinde topladım Molla Sadrâ Tanıtım Bülteninden

İslam düşünce geleneğinde en çok tartışılan konulardan biri hiç kuşkusuz varlık ve âlem meselesidir Şeyh i Ekber Muhyiddin İbnü l Arabî bu konuyu yepyeni ve kuşatıcı bir boyuta taşımıştır O konuyu vahdet i vücûd perspektifinden yeniden yorumlayarak âlemin ilahî feyz ile meydana geldiğini varlığın Mutlak Varlık tan başlayarak şehâdet âlemine kadar uzandığını ve sonrasında insanın ortaya çıktığını ifade etmiştir Bu bağlamda elinizdeki bu kitabın en temel amacı İbnü l Arabî nin varlık tasavvurunun merkezini oluşturan feyz nazariyesini ve bu nazariyenin oluşum sürecini bütüncül bir tarzda incelemektir Başka bir deyişle bu kitabın temel amacı İbnü l Arabî nin zengin kavramsal dünyasını analitik bir düzleme taşıyarak tasavvuf metafiziği alanına katkı sunmaya çalışmaktır Bu çalışma feyz nazariyesi ile yoktan yaratma ve sudûr nazariyelerini mümkün olduğunca karşılaştırdığından önem ihtiva etmektedir Denebilir ki bu kitap tasavvuf felsefesi alanında yazılan özgün bir kitap olup önemli bir boşluğu doldurmaktadır