İbrahim Müteferrika Matbaası ve Türk Matbaacılığı

1781 de Venedik elçisinin maiyetinde İstanbul a gelen Giambattista Toderini Osmanlı payitahtındaki günlerini sahaflarda kitapçılarda kütüphanelerde ve antikacılarda geçirir Toderini Grekçe ve Latince el yazmaları ve madalyonlarla işe başlar daha sonra Osmanlı paraları üzerinde incelemeler yapar Arapça veF arsça el yazmaları İstanbul da basılan Türkçe eserler coğrafya kitapları haritalar takvimler güneş saatleri Osmanlılar ın kullandığı astronomi aletleri ve su altı cihazları gibi çok zengin bir malzemeyi bir araya getirir Türk kültür hayatına dair ilgisi giderek büyüyen Toderini bir şiir mecmuasını İtalyancaya tercüme edecek kadar Türkçe öğrenir İstanbul da devrin entelektüel çevrelerine devam ettikçe hem bilgisi artar hem de içinde tafsilatlı bir kitap yazma isteği uyanır Toderini Venedik e döndüğünde Türklerin yazılı kültürüne eğitim sistemine kütüphanelerineve matbaa serüvenine dair meşhur eseri Letteratura Turchesca yı kaleme alır İşte İbrahim Müteferrika Matbaası ve Türk Matbaacılığı Toderini nin kaleminden Müteferrika Matbaası nın 1727 de başlayan hikâyesiyle Türk matbuatının Tanzimat tan sonraki serüvenini bir araya getiriyor Üç kısımdan oluşan kitap tezhip sanatkârı Rikkat Kunt un Toderini den yaptığı çeviriyle başlıyor Şevket Rado nun notlandırarak yayıma hazırladığı bu metin Rikkat Kunt un yayımlanmış tek eseri olma hüviyetini taşıyor Devamında Türk matbaacılığı sahasında öncü çalışmalara imza atmış Selim Nüzhet Gerçek in evrâk ı metrûkesinden ve kitaplarından Rado tarafından derlenen Tanzimat sonrası matbuatına dair bölüm geliyor Ardından Şevket Rado nun çıkardığı dergilerden kurduğu matbaalara tifdruk baskı tekniğini Türkiye ye getirmesinden bir grevle altüst olan yayıncılık hayatına kendi serüvenini anlattığı kısımla son buluyor Türk matbaacılığının Şevket Rado nun hayattayken yayımlanmış son eseriyle birlikte armağana dönüşen iki buçuk asırlık hikâyesi