Îcâzü l Beyân fî Süveri l Kur ân
Siraç Yayınevi
Îcâzü l Beyân fî Mekâsıdi Süveri l Kur ân Şeyh Muhammed Ali es Sâbûnî nin kaleme aldığı Kur ân sûrelerinin maksatlarını ve hikmetlerini açıklayan bir eserdir İbadet muamelât ahlâk ve hukukî hükümler gibi konuları özlü bir biçimde sunan bu kıymetli telif müellifinin ifadesiyle faydayı tamamlayan ve istifadeyi yaygınlaştıran kuşatıcı bir inceleme niteliğini taşımaktadır KUR ÂN SÛRELERİNİN HİKMET KAPISINI ARALAYAN ESER ÎCÂZÜ L BEYÂN FÎ MEKÂSIDİ SÜVERİ L KUR ÂN Bilindiği üzere Allah Teâlâ Kur ân ı Kerîm i bir defada topluca dünya semasına indirmiş ardından onu Hz Muhammed e Sallallâhü Aleyhi ve Sellem yirmi küsur yıl boyunca parça parça indirmiştir Ayetler meydana gelen olaylara yeni ortaya çıkan bir meseleye açıklık getirmek için soru soran kimselere cevap mahiyetinde yahut doğan bir ihtiyacı gidermek üzere farklı zamanlarda nazil olmuştur Nitekim Allah Resûlü Sallallâhü Aleyhi ve Sellem e bir âyet nazil olduğunda onu yalnızca tebliğ etmekle kalmaz aynı zamanda bu âyetin Mushaf içerisinde hangi surede ve hangi bağlamda yer alacağını da bizzat belirlerdi Vahiy kâtiplerine Bunu içinde şu şu konuların ele alındığı sûrenin içine yerleştirin buyurur böylece Kur ân ın tertibi ilahî yönlendirme doğrultusunda şekillenirdi Hâkim in el Müstedrek te Osman b Affân dan Radıyallâhü anh naklettiğine göre de Hz Peygamber e Sallallâhü Aleyhi ve Sellem bir vahiy indiğinde yazı yazmakla görevli kimseleri çağırır ve Bunu içinde şu şu meselelerin bulunduğu sûrenin içine koyun diye emrederdi Sahâbe i Kirâm Radıyallâhü Anhüm sûrelerin bu şekilde tanzim edilmesini aynen kabul etmişler ve Kur ân ın tertibi hususunda Allah Resûlü Sallallâhü Aleyhi ve Sellem in talimatlarına titizlikle bağlı kalmışlardır Zaten onların arasında vahiy kâtipleri de bulunmaktaydı hatta Cebrâil in Peygamberimiz Muhammed e Sallallâhü Aleyhi ve Sellem Kur ân ı son kez arz ettiği son arza el arzu l âhire esnasında hazır bulunan sahâbîler dahi mevcuttu Bu mübarek zatların başında ise vahiy kâtibi kurrâların önderi ve büyük sahâbîlerden biri olan Zeyd b Sâbit Radıyallâhü anh gelmektedir Kur ân sûreleri bu ilahî tertip üzere nizama kavuşunca her bir sûrenin taşıdığı hedefler mesajlar ve hikmetler Müslümanların dikkatini celbetmiş sûrelerin içerik yapısını anlamaya yönelik çalışmalar önem kazanmıştır Allah Teâlâ Kur ân ı Azîm i Müslümanlar için bir anayasa kıldığı için ayetlerinde Müslümanın hem din hem de dünya hayatında ihtiyaç duyacağı her meseleye yer vermiştir Kur ân daki her sûrede farklı konular ele alınır Bazı sûrelerde akâid meseleleri Bazılarında şer î hükümler Bazılarında geçmiş kavimlerin kıssaları Bazılarında ise bütün bu konuların tamamı veya bir kısmı dağınık ya da bir arada işlenmiştir İşte Kur ân ı Kerîm sûrelerinde ele alınan bu derin konuları açıklamak ve her sûrenin temel amacını ortaya koymak için Kitap ve Sünnet Hizmetkârı Şeyh Muhammed Ali es Sâbûnî bu müstesna eseri telif etmiş ve ona Îcâzü l Beyân fî Makâsıdi Suveri l Kur ân adını vermiştir Müellif her sûrenin hedeflerini içerdiği hikmetleri ele aldığı konuları ister ibadetler ister muamelât ister hukukî hükümler ister ahlâk ister kıssalar ve haberler olsun özlü ve berrak bir üslupla açıklamıştır Şeyh Sâbûnî nin mukaddimede ifade ettiği şu cümle eserin gayesini en güzel şekilde özetlemektedir Kur ân ı Kerîm sûrelerine dair kapsamlı bir incelemeyi bir araya getiren onlara ışık tutan faydayı tamamlayan ve istifadeyi yaygınlaştıran kuşatıcı bir kitap halinde bunları ortaya koymayı uygun gördüm Eserin telifi Hicrî 1398 yılı Rebîülevvel ayında Milâdî Şubat 1978 tamamlanmış ve aynı yıl içerisinde basılmıştır Büyük ilgi gören bu kıymetli kitap kısa sürede birçok dile tercüme edilmiş bu diller arasında Türkçe de yer almıştır
