İflas Sebepleri
Adalet Yayınevi
İflâs sebebi denilince akla iflâs davası açılabilmesi ve mahkemenin de iflâs kararı verebilmesi için aranan sebep gelmektedir Mevzuatımızda açıkça genel bir iflâs sebebi düzenlenmemiş ve tanımlanmamıştır İcra ve İflâs Kanunu hükümlerinin tamamı gözden geçirildiğinde borcun ödenmemesi halini m 155 156 171 174 genel iflâs sebebi olarak görmek mümkündür Bunun yanı sıra Kanunda doğrudan doğruya iflâs ile ilgili bazı durumların bulunması m 177 178 sermaye şirketlerinde borçların aktiften fazla olması m 179 iflâsın ertelenmesi talebinin reddi veya erteleme süresi sonunda iyileşmenin mümkün olmadığının tespiti m 179a konkordatonun tasdik olunmaması konkordato mühletinin kaldırılması m 301 konkordatonun feshi m 308 gibi haller de özel olarak öngörülmüş olan iflâs sebeplerindendir Avrupa ülkelerindeki iflâs tasfiye insolvenz düzenlemelerine bakıldığında iflâs sebebinin genel olarak ödeme güçsüzlüğü ve aşırı borçluluk hali gibi durumlarla özdeş olduğu ve malî durumu güçlü kişilere karşı iflâs davası açılmasının sözkonusu olmadığı görülmektedir bkz bu konuda Almanya İngiltere Fransa İtalya Lihtenştayn Avusturya Polonya Rusya İsviçre İspanya Çek Cumhuriyeti ve Türkiyedeki iflâs tasfiye insolvenz hukuklarını içeren Handbuch Insolvenzrecht in Europa yayımlayan Kindler Nachmann Münih 2010 bu eserin Türkiye kısmı tarafımdan kaleme alınmıştır Ülkemizdeki uygulamada açılan iflâs davalarının geneline bakıldığında bunların tamamına yakınının borçlarını ödeyemeyecek duruma düşmüş olan ödeme güçlüğü içerisinde bulunan borçlulara karşı yöneltildiği görülmektedir Yani alacaklılar uygulamada iflâs davası sonucunda iflâs tasfiyesinde herhangi bir öncelikleri bulunmadığı için iflâs davası açmayarak alacak davası açma yoluna gitmektedirler İstatistiksel yıl ortalamaları bazında Ülkemizde alacak takibi davası sayısının 8 10 milyon olmasına karşılık iflâs takibi davası sayısının 800 1000 arasında kalması da bunu göstermektedir İflâs davası hukukî niteliği itibariyle bir alacak davasıdır Ancak iflâs davasını normal bir alacak davasından ayıran önemli bir özellik vardır iflâs davası basit yargılama usulüne göre görülür Bu nedenle mahkemeler de konunun niteliği gereği önlerine gelen iflâs davasını çabuk bir şekilde görüp bir an önce karara bağlama eğilimindedirler Çünkü ödeme güçlüğü içinde bulunan borçlulara karşı alacaklıların menfaatlerinin korunması için iflâs davasının uzamaması esastır Hayatın olağan akışı böyle olmasına rağmen son zamanlarda iflâs davalarının bu özelliğinden yararlanmak isteyen kötü niyetli bazı alacaklıların malî durumları güçlü ödeme güçlüğü içerisinde bulunmayan kişilere karşı da hak arama özgürlüğü kisvesi altında alacak davası açabilecekken iflâs davası açarak bu borçluların örneğin halka açık şirket niteliğinde bulunmaları gibi çeşitli dava dışı durumlarından ve özelliklerinden de faydalanarak borçluları baskı altına alma yoluna gittikleri gözlemlenmektedir Kötüniyetli alacaklıların bu şekildeki iflâs davası talepleri tüm hukukta olduğu gibi davalarda takiplerde de geçerli bulunan dürüstlük kuralı na aykırıdır Bu sebeple dava açma hakkının kötüye kullanılmasına geçit vermemek ve hukukun tasvip etmediği suiistimallere alet olmamak bakımından mahkemelerin bu tür davaları hukukî menfaat yokluğu nedeniyle reddetmeleri esastır Bilindiği gibi bundan yaklaşık 25 yıl öncesine kadar İcra ve İflâs Kanunumuzdaki çeşitli boşluklar nedeniyle iflâslar kötüye kullanılmakta idi ve resmî beyanatlara ve TBMM kanun değişikliği gerekçelerine de geçen iflâs mafyası ortaya çıkmıştı ve bu konuda içlerinde maalesef hâkim avukat iflâs idare memuru gibi kişilerin de bulunduğu ilgililer hakkında çeşitli ceza davaları da gündeme gelmişti bkz bu konuda Kanun ve Uygulama Açısından İflâsta Tasfiye Sempozyumu Bildiriler Tartışmalar Ankara 1984 İflâs tasfiyelerinde mafyalaşma ya yol açan İcra ve İflâs Kanunundaki boşluklar pek çok kurum kuruluş v
