Iğdır Belediyesi nin Kısa Tarihi — Mücahit Özden Hun

Bugüne kadar maalesef Iğdır Belediyesi tarihiyle ilgili yazılmış ciddi bir çalışma olmadı Kültürel bünyesinde birçok değerli akademisyen tarihçi ve araştırmacı yazarı barındıran sevgili Iğdır ımız niçin bu konuyu ihmal etti bilmiyorum 2002 yılında IĞDIR SEVDASI kitabını yayımladığımda önsöze Bundan Sonra Neler Yapılabilir başlığı altında bir bölüm ekleyerek Iğdır da eksik gördüğüm konuları liste halinde sıralamıştım 21nci sırada da Iğdır Belediyeciliğinin Tarihi başlığı ile bu yönde bir çalışmanın yapılması gerektiğini vurgulamıştım Aradan 22 yıl geçmesine rağmen Iğdır ımız bu boşluğu dolduracak bir atılımda bulanamadı Şurada burada karşımıza çıkan Iğdır Belediye Başkanlarının Listesi şeklindeki yazılar ya sübjektif olarak kaleme alınmış ya da ciddi bir araştırma yapılmadığından birçok hataları kendi içinde barındırmaktadır Iğdır ı belediyecilik tarihi 1920 50 yılları arasında yeşillikler içindeki şirin bir kasabadan 1950 1992 yılları arasında şatafatlı bir ilçe merkezine ve nihayet 1992 den bugüne hızla şehirleşmeye doğru yol alan bir süreçte kendisine özgü bir gelişim göstermiştir 1829 da Revan Hanlığının yıkılmasıyla Rus Yönetimine giren Iğdır 1919 yılında yaşanan acılı bir İç Savaş sonrası 14 Kasım 1920 tarihinde Büyük Millet Meclisi sınırlarına dahil olur Tuzluca ile birlikte yanı başındaki Osmanlı Sancağı Bayezid e bağlanır Kazım Karabekir Paşa nın isteğiyle Bayezid Sancağında görevli Mutasarrıf Yardımcılarından Numan Efendi geçici Kaymakam olarak Iğdır a atanır Iğdır a gelen Numan Efendi Ali Mirze Bey in oğlu İbrahim Ağa yı geçici Belediye Reisi olarak görevlendirir Böylece Iğdır da belediyecilik dönemi başlamış olur Bayezid Sancağı 29 Ekim 1923 te Cumhuriyetin ilanından sonra Bayezid Vilayeti adını alır 1926 yılında Ağrı Dağı İsyanı patlak verince güvenlik nedeniyle Bayezid Vilayeti nin idari merkezi 1927 de Bayezid şehrinden Karaköse ye taşınır 1919 dan önceki adı Karakilise dir Kazım Karabekir Paşa nın önerisiyle Karakilise yerine Karaköse ismi kabul görür Iğdır ve Tuzluca Beyazid Vilayeti nin yönetim merkezi olan Karaköse ye bağlanır Vilayetin adı Beyazid olarak kalır ancak yönetim merkezi Karaköse dir Bu durum 1935 yılına kadar devam eder 1935 te Bayezid şehrinin adı Doğubayazıt olarak değiştirilir Bugünden sonra Beyazid Vilayeti yerine Karaköse Vilayeti ibaresi kullanılır Bu arada Ağrı Vilayeti isminin de arada bir kullanıldığı olur Karaköse nin adı 1938 de Ağrı olarak resmiyet kazanınca vilayet ismi de Karaköse Vilayeti yerine Ağrı Vilayeti olarak kayıtlara geçer Iğdır ve Tuzluca 1934 yılında Kars a bağlanır Iğdır ve Tuzluca nın Kars a bağlanmasının en önemli nedeni bir zamanlar Rus yönetim altındaki bölgelerin Kars Iğdır Ardahan Osmanlıdan farklı bir kültürel bütünlük taşımaları bu nedenle halktan gelen talebe bir cevap olarak ortaya çıktığını söyleyebiliriz 1937 39 yılları arasında Margara Köprüsü Alican Köprüsü üzerinden Sovyetler Birliği ile yapılan ticaret büyük bir ivme kazanır Iğdır ilk kez zenginlik ve parayla tanışır 1948 yılında Aziz Güney ve Ali Orkun tarafından hizmete açılan Aras Sineması ilçeye şehir kültürü ve ciddiyeti kazandırır Iğdır kültürel anlamda yeni bir döneme girer Bu kez 1950 li yıllarda özellikle onlarca çırçır ve un fabrikasının kazandırdığı ivmeyle ciddi bir ilçe merkezi görünümüne bürünür Ne yazık ki 1970 den itibaren meyve ve kavak ağaçlarıyla çevrelenmiş bahçe içindeki evler ve ilçenin ruhunu kucaklayan Keşiş Bağı ve Belediye Bahçesi gibi onlarca mesire yeri kaybolmaya yüz tutar 1920 1938 yılları arasında atanmış belediye reisleri veya kaymakamlar tarafından üstlenilen belediye hizmetleri 1938 yılında ilk kez seçimlerle iş başına gelen belediye başkanlarıyla yeni bir döneme girer Belediye başkanlığı 1938 1950 yılları arasında Osman Ataman ve Rıza Yalçın arasında ciddi bir rekabete sahne olur Zenginleşen ve güç kazanan Azeri nüfus Rıza Yalçın a destek çıkarak bir anlamda Hüsnü Bingöl e karşı varlığını kanıtlamak ister 1950 den itibaren çok partili döneme geçişle Iğdır da belediye seçimleri farklı bir öz kazanır siyasi partiler önemli aktörler olarak ön plana çıkar 3 Haziran 1992 tarihinde il olan Iğdır ımız bu tarihten itibaren hızlı bir gelişim göstermiş buna bağlı olarak artan şehir nüfusunun etkisiyle belediye hizmetleri öz ve içerik değiştirmiştir Mücahit Özden Hun Tanıtım Bülteninden