İhvan ı Safa da Estetik ve Sanat — Mehmet Karakuş

Orta Çağ düşüncesinin tamamında olduğu gibi İhvan ı Safa nın güzellik anlayışının merkezinde de Tanrı kavramı vardır Tanrı hem güzeldir hem de her güzel şeyin kaynağıdır Bu yüzden İhvân ı Safâ Risalelerinde Tanrı hem estetik özne hem estetik nesne hem de estetik değer olarak görülmüştür İhvan ı Safa estetik tecrübenin duyu temelli başlayıp güzelliğin tam olarak gerçekleştiği aklî idrakle tamamlandığını belirlemiştir İhvan ı Safa anlayışında güzellik Tanrı söz konusu olduğunda O ndaki yetkinlik ve iyiliği ifade ederken Tanrı tarafından yaratılan ve sanat eseri olarak kabul edilen tabiat ile diğer var olanlar söz konusu olduğunda onlardaki düzen içerisinde uyumlu dengeli oranlı ve ölçülü olmaya işaret etmektedir İhvan ı Safa yaşadığı çağda sözü edilen bütün sanatlara değinmiş sanatların ortaya çıkışında oran ölçü fayda iyi ve güzellik değerlerini esas almıştır Sanatları insânî nefsin tabii bir eğilimi olarak değerlendiren İhvan ı Safa ya göre sanatın mahiyeti bir yönüyle yaratma bir yönüyle de taklit olarak kabul edilmiştir Ancak İhvan ı Safa daki taklit tabiatın taklidi ile birlikte daha üst konumda olan varlığın yani Tanrı nın taklidi olarak anlaşılmıştır Ayrıca İhvan ı Safa sanatın sanatların öğretilmesinden hareketle epistemolojik ve ruhu arındırması yönüyle de etik işlevine vurgu yapmıştır Sonuç olarak Orta Çağ ın karakteristik yapısına uygun olarak İhvan ı Safa risalelerinde Tanrı merkezli bir yaklaşımdan uyum ve birlik içeren düzen içerisinde bir estetik ve sanat felsefesinden söz etmek mümkündür

Orta Çağ düşüncesinin tamamında olduğu gibi İhvan ı Safa nın güzellik anlayışının merkezinde de Tanrı kavramı vardır Tanrı hem güzeldir hem de her güzel şeyin kaynağıdır Bu yüzden İhvân ı Safâ Risalelerinde Tanrı hem estetik özne hem estetik nesne hem de estetik değer olarak görülmüştür İhvan ı Safa estetik tecrübenin duyu temelli başlayıp güzelliğin tam olarak gerçekleştiği aklî idrakle tamamlandığını belirlemiştir İhvan ı Safa anlayışında güzellik Tanrı söz konusu olduğunda O ndaki yetkinlik ve iyiliği ifade ederken Tanrı tarafından yaratılan ve sanat eseri olarak kabul edilen tabiat ile diğer var olanlar söz konusu olduğunda onlardaki düzen içerisinde uyumlu dengeli oranlı ve ölçülü olmaya işaret etmektedir İhvan ı Safa yaşadığı çağda sözü edilen bütün sanatlara değinmiş sanatların ortaya çıkışında oran ölçü fayda iyi ve güzellik değerlerini esas almıştır Sanatları insânî nefsin tabii bir eğilimi olarak değerlendiren İhvan ı Safa ya göre sanatın mahiyeti bir yönüyle yaratma bir yönüyle de taklit olarak kabul edilmiştir Ancak İhvan ı Safa daki taklit tabiatın taklidi ile birlikte daha üst konumda olan varlığın yani Tanrı nın taklidi olarak anlaşılmıştır Ayrıca İhvan ı Safa sanatın sanatların öğretilmesinden hareketle epistemolojik ve ruhu arındırması yönüyle de etik işlevine vurgu yapmıştır Sonuç olarak Orta Çağ ın karakteristik yapısına uygun olarak İhvan ı Safa risalelerinde Tanrı merkezli bir yaklaşımdan uyum ve birlik içeren düzen içerisinde bir estetik ve sanat felsefesinden söz etmek mümkündür

Orta Çağ düşüncesinin tamamında olduğu gibi İhvan ı Safa nın güzellik anlayışının merkezinde de Tanrı kavramı vardır Tanrı hem güzeldir hem de her güzel şeyin kaynağıdır Bu yüzden İhvân ı Safâ Risalelerinde Tanrı hem estetik özne hem estetik nesne hem de estetik değer olarak görülmüştür İhvan ı Safa estetik tecrübenin duyu temelli başlayıp güzelliğin tam olarak gerçekleştiği aklî idrakle tamamlandığını belirlemiştir İhvan ı Safa anlayışında güzellik Tanrı söz konusu olduğunda O ndaki yetkinlik ve iyiliği ifade ederken Tanrı tarafından yaratılan ve sanat eseri olarak kabul edilen tabiat ile diğer var olanlar söz konusu olduğunda onlardaki düzen içerisinde uyumlu dengeli oranlı ve ölçülü olmaya işaret etmektedir İhvan ı Safa yaşadığı çağda sözü edilen bütün sanatlara değinmiş sanatların ortaya çıkışında oran ölçü fayda iyi ve güzellik değerlerini esas almıştır Sanatları insânî nefsin tabii bir eğilimi olarak değerlendiren İhvan ı Safa ya göre sanatın mahiyeti bir yönüyle yaratma bir yönüyle de taklit olarak kabul edilmiştir Ancak İhvan ı Safa daki taklit tabiatın taklidi ile birlikte daha üst konumda olan varlığın yani Tanrı nın taklidi olarak anlaşılmıştır Ayrıcaİhvan ı Safa sanatın sanatların öğretilmesinden hareketle epistemolojik ve ruhu arındırması yönüyle de etik işlevine vurgu yapmıştır Sonuç olarak Orta Çağ ın karakteristik yapısına uygun olarakİhvan ı Safa risalelerinde Tanrı merkezli bir yaklaşımdan uyum ve birlik içeren düzen içerisinde bir estetik ve sanat felsefesinden söz etmek mümkündür

Orta Çağ düşüncesinin tamamında olduğu gibi İhvan ı Safa nın güzellik anlayışının merkezinde de Tanrı kavramı vardır Tanrı hem güzeldir hem de her güzel şeyin kaynağıdır Bu yüzden İhvân ı Safâ Risalelerinde Tanrı hem estetik özne hem estetik nesne hem de estetik değer olarak görülmüştür İhvan ı Safa estetik tecrübenin duyu temelli başlayıp güzelliğin tam olarak gerçekleştiği aklî idrakle tamamlandığını belirlemiştir İhvan ı Safa anlayışında güzellik Tanrı söz konusu olduğunda O ndaki yetkinlik ve iyiliği ifade ederken Tanrı tarafından yaratılan ve sanat eseri olarak kabul edilen tabiat ile diğer var olanlar söz konusu olduğunda onlardaki düzen içerisinde uyumlu dengeli oranlı ve ölçülü olmaya işaret etmektedir İhvan ı Safa yaşadığı çağda sözü edilen bütün sanatlara değinmiş sanatların ortaya çıkışında oran ölçü fayda iyi ve güzellik değerlerini esas almıştır Sanatları insânî nefsin tabii bir eğilimi olarak değerlendiren İhvan ı Safa ya göre sanatın mahiyeti bir yönüyle yaratma bir yönüyle de taklit olarak kabul edilmiştir Ancak İhvan ı Safa daki taklit tabiatın taklidi ile birlikte daha üst konumda olan varlığın yani Tanrı nın taklidi olarak anlaşılmıştır Ayrıca İhvan ı Safa sanatın sanatların öğretilmesinden hareketle epistemolojik ve ruhu arındırması yönüyle de etik işlevine vurgu yapmıştır Sonuç olarak Orta Çağ ın karakteristik yapısına uygun olarak İhvan ı Safa risalelerinde Tanrı merkezli bir yaklaşımdan uyum ve birlik içeren düzen içerisinde bir estetik ve sanat felsefesinden söz etmek mümkündür