İhya Tercüme ve Şerhi 8 Cilt — el Mardini Yusuf Sıdki

Huccetü l İslâm İslâm ın Delili olarak anılan büyük sûfî kelâmcı fakîh ve düşünür İmâm Gazzâlî nin ö 505 1111 hayatının sonlarına doğru kaleme aldığı kapsamlı bir eser olanİhyâu Ulûmi d Dîn başta tasavvuf ve ahlâk olmak üzere fıkıh kelâm gibi ilimlere bilhassa amaçları bakımından yeni yaklaşımlar getiren önemli bir eserdir Gerek ismi gerekse önsözündeki açıklamalar Gazzâlî nin bu eseri İslâm ümmeti için bir diriliş ihyâ projesi niteliğinde kaleme aldığını göstermekte eski ve yeni ilim çevrelerinde genellikle İhyâ nın böyle bir iddia ile yazıldığı kabul edilmektedir Osmanlı döneminde çokça okunup itibar edildiği nüshalarının çokluğundan da anlaşılan ve Osmanlı Türkçesi ne yapılmış çeşitli kısmî tercümeleri de bulunan İhyâ nın Osmanlı dönemindeki ilk ve tek tam tercümesi Sultan II Abdülhamid döneminin meşhur âlimlerinden Yusuf Sıdkî el Mardinî ye ö 1319 1902 aittir İlmiyeye mensup çok sayıda âlimin bulunduğu Mardinli Müftüzâdeler ailesinden gelen ve kendisi de Mardin müftülüğü yapmış olan Yusuf Sıdkî el Mardinî Mesîru Umûmi l Muvahhidîn Şerh u Terceme i Kitâb ı İhyâu Ulûmi d Dîn adlı bu tercümesini herkese faydalı olması için matbaada basılması dileğiyle Sultan II Abdülhamid e ithaf etmiş ancak eser basılamamıştır Yusuf Sıdkî Efendi Gazzâlî nin eserini sadece tercüme etmemiş aynı zamanda şerh etmiş ayrıca Eş arî Şâfiî geleneğine mensup Gazzâlî nin İhyâ da zikrettiği bazı meselelerin Hanefî geleneğindeki karşılığını da belirtmiştir Yusuf Sıdkî el Mardinî nin bu şerhli tercümesi İstanbul Ünv Kütüphanesi Türkçe Yazmalar 5855 numarada kayıtlı bulunan müellif hattı ve tek yazma nüshadan Prof Dr Mustafa Koç ve Doç Dr Eyyüp Tanrıverdi tarafından Latin alfabesine aktarılarak eserin ayet ve hadisleri tahriç edilmiş ayrıca şerhte yer verilen İhyâ nın Arapça metni de yine söz konusu yazma nüshadaki ibare esas alınarak dizilmiştir Bu çok yönlü çalışmanın sekizinci cildi eserin sonunda müellif nüshasının tıpkıbasımıyla birlikte yayınlanmıştır