II Analitikler — İbn i Sina Avicenna

Nihayet Şifâ Külliyatının II Analitikler yani Burhan kitabı çıktı Parelel baskıyla 560 sayfaya ulaşan İbn Sinâ nın bu dev eseri Aristoteles in Analytica Posteriora sının düşünce tarihindeki en büyük açımlaması olmanın ötesine geçerek bilgi kuramı modern epistomoloji ve hatta bilim felsefesi tartışmalarına kaynaklık edecek nitelikte tümel olarak felsefenin özüne odaklanmaktır Özellikle klasik felsefe okumalarının zorunlu başlangıç noktasını oluşturan eserin felsefe severleri fazlasıyla sevindireceğinde kuşku yok İkinci Analitikler diğer adıyla Kitabu l Burhan Aristoteles in Mantık Organon külliyatının dördüncü kitabı ve felsefe tarihinin de ilk bilgi kuramı kitabı olan Analytica Posteriora ya denk düşmektedir Burhan ise kesin kanıt anlamına gelen apodeiksis kelimesinin Arapça ya tercümesidir İbn Sina kitapta kesin kanıtın nasıl elde edileceğini o nun ilkelerini ve çeşitlerini kesin kanıtlara götüren yöntemin ne olduğunu ve doğru çıkarımlara vardıran doğru öncüllerin tümelliğini zorunluluğunu nasıl kurulması gerektiğini anlatmaktadır Ayrıca kitapta tümevarım ve tecrübe yöntemleri bu yöntemlerin kesinliği verip vermediği bilimler bilimler arası ilişkiler burhanın bu bilimlere taşınması Matematik bilimler ve bu bilimlerin kesinliği gibi konular incelenmektedir Yine filozof kitapta sadece kesin kanıtlara ulaştıran doğru çıkarımları anlatmakla kalmayıp aynı zamanda tüm bilimlerde uygulanabilecek ve kesinliğinde şüphe olmayan yöntemi ortaya koymaktadır Bununla birlikte İbn Sina yer yer Aristoteles in metinlerine atıflarda bulunmaktadır Bu metinlerdeki yanlış anlaşıldığını veya anlaşılmadığını düşündüğü pasajları açıklayarak Aristoteles şarihlerinin eksik bulduğu yönlerini de serimlemektedir Bu yönüyle ele alındığında kitabın Aristoteles in İkinci Analitikler kitabının düşünce tarihindeki en büyük açımlaması olduğu da ortaya çıkmaktadır