II Meşrutiyet Döneminde Siyasi Sürgünler 1908 1918
Türk Tarih Kurumu
Osmanlı idaresi bilhassa 2 Abdülhamid devrinde bir cezalandırma yöntemi olarak sürgüne sıklıkla başvurmuştun Tehdit telakki edilen pek çok kimse sadakatsizlik muhaliflik muzır zararlı neşriyatta bulunmak ve muzır fikirlere sahip olmak gibi gerekçelerle sürgüne gönderilmiştir Sürgün cezasından murat menfinin merkezden uzaklaştırılması ve menfâsında ıslah ı nefs etmesidir Bu beklenti çoğu zaman gerçekleşmemiş sürgüne gönderilenlerin muhaliflikleri keskinleşmiştir Jön Türk hareketiyle bağlantılı sürgünler muhalefeti kurumsallaştırmış dinamik bir hüviyete kavuşmasını sağlamışlardır 2 Meşrutiyet in ilanı akabinde teşkil olunan Meşrutiyet hükümetleri de huzursuzlukların def i için eleştirdikleri Abdülhamid in uygulamalarını andıran politik bir tavırla hükümete meşruti idareye Cemiyet e vs muhalif olduğu düşünülen pek çok kimseyi sürgün başta olmak üzere çeşitli cezalara çarptırmıştın 31 Mart ve Mahmut Şevket Paşa nın katli gibi kritik hadiselerden sonra sert tedbirler alınmış idareten ya da Divân ı Harb 1 Örfi kararıyla pek çok kimse sürgün edilmiştir 2 Abdülhamid sisteme dahil etme siyaseti cooptation güderek memuriyet vermek suretiyle de sürgün cezası uygulatmış menfi şahısları me muriyetle sistemin içerisinde tutmak istemiş bu suretle menfinin ıslah ı nefs etmesini beklemişti Meşrutiyet hakümetleriyse bunu tercih etmemiş genellikle tasfiye metoduna başvurmuştur Elinizdeki eserde 2 Meşrutiyet dönemindeki siyasî çekişmelerin bir sonucu olan siyasi sürgünlerin sürgün gerekçeleri sürgün yerleri menfâları menfâlara sevkleri menfilerin hükümetler den talepleri iktidarın menfilerden beklentileri menfilere yönelik çıkartılan aflar menfilerin menffilarındaki hayatları ve menfilerin muhalif oluşumlar içerisindeki yerleri üzerinde durulmaktadır