İki İmparatorluk Arasında Müslümanlar
İki İmparatorluk Arasında Müslümanlar
Doğu Kütüphanesi
İki İmparatorluk Arasında Müslümanlar
Rusya ve Osmanlı İmparatorlukları tarihi coğrafi kaderin komşu yaptığı çok milletli çok dinli ve çok dilli iki devlettir İçlerinde barındırdıkları Rus Hristiyan Müslüman Türk ile diğer taraftan Türk Müslüman Hristiyan unsuru bu iki devletin vasfı olduğu kadar aynı zamanda bir iç çelişkisi olarak birbirlerine benzer 19 yy sonlarında İmparatorlukların tarihten çekilme aşamasında çekilmeyi veya yıkılmayı belirleyen en önemli husus bu imparatorlukların iç çelişkilerinde ortaya çıkar Bu çelişkilerin ortaya çıkardığı savaşlar göçler fikir hareketleri ve inançlar bir yandan ayrışmayı derinleştirirken diğer yandan da kendi anti tezini yaratarak yeni olgu ve oluşumlara yol açar Günümüz tatar aydınlarından ve akademisyenlerinden Alfina Sibgatullina bu çalışmasıyla kutsal topraklara yolculuktan Hac göçmen aydınların entellektüel ve siyasi faaliyetlerine karşılıklı ziyaretlerden savaşlara yayın hayatından iktisadi ve kültürel değişimlere kadar bir dönemi gündelik hayatın aynasından konuyla ilgili araştırmacılara ve okuyuculara aksettirir
Kitap Yayınevi
Rodos Trablusgarp savaşı sonucu İtalya nın eline geçene kadar 390 yıl Osmanlı toprağı olarak kaldı İtalyan döneminde Adanın ikinci büyük nüfus grubunu oluşturan İslam cemaati azımsanmayacak sayıda esnaf kitlesine sahipti yani Müslümanlar Rodos ekonomisinde önemli bir yer teşkil ediyordu İslam cemaati adanın yeni hakiminin koyduğu kurallara uyuyor ve getirdiği yenilikleri benimsiyordu 1923 de Mario Lago gibi ılımlı bir kişinin On iki Adalar valiliğine tayin edilmesi Rodos Müslümanlarının İtalyan hakimiyeti altında dini ve kültürel olarak en özgür dönemlerinin başlamasını sağladı 1926 ya gelindiğinde Lozan anlaşması gereğince Yunanistan Müslümanları mübadeleye tabi tutulurken Rodos Müslümanları zor bir tercihle karşı karşıya kaldı Müslümanlar İtalyan toprağında yaşadıkları için zorunlu mübadeleye tabi değillerdi ama onlara seçim yapma hakkı tanınıyordu İsterlerse Türk vatandaşlığını seçip Türkiye ye gidebilirler veya İtalyan vatandaşlığını seçip Rodos ta kalabilirlerdi Müslüman nüfusun seçimle göreve getirdiği İslam Cemaati Heyeti sayıları geçmişe göre zaten azalmış olan Müslümanların adadan gitmesini istemiyor Müslümanların bu konuda ortak bir karara ulaşmasını savunuyordu Bu sıralarda Rodos ta üç gazete yayınlanıyordu Bunların ikisi Rumlara aitti Diğeri ise İtalyancaydı Müslümanlar yönetimin kararlarından zamanında haberdar olamadıkları gibi tercih hakkı gibi bir konuda ortak fikir oluşturamıyor Türkiye nin ve İtalyan hükümetinin tutumundan haberdar olamıyordu Bu da Türkçe bir gazete ihtiyacını ortaya çıkarıyordu Öte yandan Türkiye deki inkılaplar adadaki eğitimli Müslümanların dikkatini çekiyordu Bu eğitimli kesim Müslümanların artık kendi içine kapanık halinden kurtulmasını istiyordu Nihayet 1926 da çok ihtiyaç duyulan Türkçe bir gazete için öğretmen Mehmet Kadri nin vali Mario Lago ya yaptığı izin başvurusu kabul edildi ve İslam cemaatinin resmi yayın organı Selam yayınlanmaya başladı Fakat gazetenin editörü Musevi Cemaati başkanı Hizkia Franko ydu ve yazar kadrosunun önemli bir kısmı da Musevi cemaatine mensuptu Yani gazete Rodos Müslümanları kadar Rodos Musevilerine de ulaşmayı amaçlıyordu İşte bu kitap 1926 ve 1936 arasında çıkmış olan bu ilginç gazetenin ışığında Rodos Müslümanlarının 10 yılını anlatmaya çalışıyor