İktisadi Doktrinler Tarihi

20 yüzyılın başlarında Türk modernleşmesi için en çok Japon modernleşmesi örneği kullanılmıştı Değişimi kendi kültürlerine bağlı kalarak gerçekleştikleri düşünülen Japonların bu muazzam gelişmesi ancak atom bombası marifetiyle durdurulabilmişti Zira Batı gözünde modernleşme ancak Batılılaşarak mümkündü ve Japon kültürünün müdafileri bunu asla kabul etmeyecekti Dolayısıyla Batı materyalizmi ve bireyciliği Japon ulusalcıları için kendi uluslarının maneviyat ve toplumsal bu tu nlu ğu nu n karşıt kutbu işlevi görmekteydi Diğer taraftan bazı liberal Japon yazarlar ise Batı medeniyetini diğerkâmlık ve bireysel sorumluluk anlayışı ile tanımlamaktaydı Bu vasıfları ise Japon ku ltu ru nu n kendine has kusuru olarak gördu kleri dar materyalist ulusçuluğunu vurgulamak için kullandılar Bu kitapta Japon iktisat du şu ncesinin tamamını birbirine bağlayan bir tema yahut bir töz tanımlamak adına çaba gösterilmiş bütün bu ön yargılı bakışlardan azade kalınarak objektif bir tablo okuyucuya sunulmaya çalışılmıştır Japon iktisadındaki kırılma noktaları iktisatçıların konuyu ele aldıkları ekollerle birlikte verilerek geniş bir dönemin yelpazesi gözler önüne serilmiştir

İktisat düşüncesinin önde gelen fikirleri sadece iktisatçılar ya da tarihçiler için değil toplumun geniş bir kısmı için heyecan verici bir merak ve araştırma sahası olmuştur Modern dünyada hızla değişen iktisadi dengeler toplumsal ve siyasi sonuçları derin olan krizlerle beraber bu heyecan ve merakı canlı tutuyor 21 yüzyılda toplum ve siyasetin yapısı üretim ve tüketimin tarzları ve araçları değişmiş olsa da iktisat tarihinin büyük isimlerinin kuram ilke ve yaklaşımları hâlâ sorulara cevap sorunlara çözüm bulmak için rehber olabilme niteliğini taşıyor Adam Smith T R Malthus David Ricardo J S Mill Karl Marx Alfred Marshall ve J M Keynes gibi büyük isimlerin iktisadı anlama ve anlamlandırma yöntemleri elinizdeki kitabın temel gayesini teşkil etmekte Kalkınma iktisadı alanında uzmanlaşmış bir tarihçi olan William J Barber Batı nın meşhur iktisatçılarının fikirlerini kendi tarihsel bağlamında tahlil ettikten sonra bu isimlerin günümüz meselelerine nasıl cevaplar verebileceklerini tartışıyor İktisadi Düşünce Tarihi nde Klasik Marxgil Neo Klasik ve Keynesyen olmak üzere dört ana iktisadi düşünce ekolünün meselelerine yoğunlaşan Barber ın bu başvuru eseri merak ve dikkatle bir solukta okunacaktır

Heinz D Kurz bu kısa ve öz kitabında alanında ne kadar yetkin olduğunu ortaya koyuyor İktisadi düşünce tarihini iktisat teorileri temelinde teorilerin oluşumu inandırıcılığı iktisat politikası olarak uygulanabilirliği vb ele alarak antik çağdan günümüze kadarki sürecini 246 sayfada derli toplu sunuyor Bunu yaparken aralarındaki bağlantıyı da gözden kaçırmıyor Hepsi olmasa da birçok yeni bakış açısının aslında eski nin türevi olduğunu Marshall ın ifadesiyle devamlı yeni kıyafetler giymiş eski dostlara rastladığımızı da hatırlatıyor Şöyle diyor İktisatta yeni bir bilgi her şeyden önce eski bilgi kırıntılarının yeni yollarla bir araya getirilmesiyle oluşur Sürekli yeni dallar filizlendiren bir bilgi ağacı imgesi de bu süreci sembolize eder Ölü olduğu kabul edilen bazı dallarda birdenbire yeni bir dal filiz vermeye başlar Zevkli ve iyi düzenlenmiş bir tarih olarak iktisat üzerine ziyadesiyle okumaya değer bir eser olduğu için birçok okurun ilgisini çekecektir Amartya Sen Mevcut geleneklerle yetiştirilen ve kendi alanının zaman içerisinde nasıl geliştiğini bilmek isteyen iktisatçılar ve kapsamlı olmakla birlikte görece derli toplu iktisadi düşünce tarihi kitabı arayan genel okurlar için muazzam bir okuma Richard R Nelson Heinz D Kurz gerçekten etkileyici bir şekilde ayrıntıya özen göstermeyi ve hem klasik hem modern birçok iktisat teorisini entelektüel açıdan tatmin ederek açıklamayı başarmış Ian Steedman

İktisadi doktrinler tarihi ya da iktisat tarihi bağımsız bir çalışma alanı mıdır Bugün iktisadın alt dalları arasında uzmanlaşma o kadar derinleşti ki iktisat tarihi alanında ders verebilmek ve araştırma yapabilmek için bu alanı bağımsız bir çalışma alanı olarak görmek gerekiyor İktisat tarihinin bağımsız bir çalışma alanı olması bu alanın sorunsallarının kendine özgü olması iktisat tarihçilerinin iktisadın alt dallarında uzmanlaşan araştırmacılarla değil diğer iktisat tarihçileriyle rekabet içinde olduğu anlamına gelir Mehmet Selik İktisadi Doktrinler Tarihi adlı çalışmasında iktisat tarihini bağımsız bir çalışma alanı olarak ele alırken iktisat tarihini iktisadın ve diğer toplumsal bilimlerin alt dallarından ayırmadan ele alıyor Sanki Mehmet Selik İktisadi Doktrinler Tarihi ni kaleme alırken Robert Skidelsky nin 2015 te Londra daki bir konferans sırasında yaptığı uyarıyı daha 1970 lerin başında öngörmüş gibidir İyi bir iktisatçı olmak için sadece iktisatçı olmak yetmez Ya da daha yaygın olarak bilinen şekliyle söylemek gerekirse iktisat sadece iktisatçılara bırakılamayacak kadar ciddi bir iştir

Elinizdeki bu kitap Antik Yunan döneminden başlayarak bugüne gelen zaman diliminde iktisat biliminin oluşmasına katkısı olan iktisadi düşüncelerin önemlilerine yönelik olarak hem üniversitelerde bu dersi okuyan öğrenciler hem de konuyla ilgili temel okuma yapmak isteyen okuyucular için bir referans kitabı olarak kaleme alınmıştır Nihai amaç öğrencilerin konuyu anlamalarının önündeki her türlü engelin ortadan kaldırılmasıdır Yeni bir bilimsel bulgu içermemekle birlikte mevcut bilgilerin öğrenci ve okuyuculara yönelik olarak yeniden kurgulanması anlatımın sadeleştirilmesi iktisadi düşünce ile iktisat teorisi ve diğer bilimler arasındaki bağlantıların gösterilmesi ve iktisadi düşüncelerin arka planında yer alan kimi enteresan noktaların ortaya koyulması yenilikleri ile bu kitap Türkçe literatürde bîr ilk olma özelliği taşımaktadır

Adam Smith ten Önce İktisat Düşüncesi Klâsik İktisat Düşüncesi İktisat Düşüncesinde Heteredoks Yaklaşımlar Neo klâsik İktisat Düşüncesi Kurumcu İktisat İktisat Düşüncesinde Refahın Anlamı İktisat Düşüncesinde Paranın Anlamı ve Devresel Hareketlerin Yeri İktisat Düşüncesinde J M Keynes İktisat Düşüncesinde Keynes Karşıtlığı Sonuç Yerine

Bu kitap ilkçağlardan yüzyılımızın yansına değin iktisadi düşünce tarihinin kronolojik bir gelişimini açıklamaktadır İktisadi düşünce tarihine çoğu benzer kitapta olduğu gibi merkantilist iktisat politikası başlangıç oluşturmaktadır Bu gibi eserlerin yazarlarının iddialarına göre bilimsel anlamda ekonomik anlayış ancak merkantilistlerle birlikte başlamaktadır Hatta bazı yazarlar daha ileri giderek ekonomik düşünce tarihini A Smith in 1776 yılında yayınladığı Milletlerin zenginliğinin nedenlerine dair adlı kitabı ile başlatmaktadırlar Gerçekten ekonominin bir bilim olarak A Smith ile başladığı genel kabul gören bir görüştür

Elinizdeki bu kitap yazarlarının belirttiği gibi iktisadi düşünce tarihi alanında eşi olmayan bir eserdir Yazarlar sosyal bilimler alanında yazılmış herhangi bir kitabın tarafsız olamayacağını vurgulayarak yazdıkları kitapta tarafsız olmadıklarını belirtmektedirler Nitekim insanın insan olarak sahip olduğu potansiyelleri gerçekleştirmesi gerekliliğine yaptıkları vurgu taraflarını ortaya koymaktadır Bu nedenle insanların kendilerine ve emeklerinin ürünlerine yabancılaşmalarının yanı sıra işsizlik tüketimcilik bireycilik doymak bilmez bir satın alma tutkusu ve bunların günümüz insanında yarattığı kaygılar bu kitabın bir iktisadi düşünce tarihi kitabının sayfaları arasında tüm doğallığı içinde yer bulabilmektedir Çünkü bu kitapta ekonomi veya günümüzde aynı şeymiş gibi anlaşılan piyasa denilen alan toplumsal ilişkiler içine tarihsel bağlamı içinde yerleştirilmekte insan soyut maksimizasyoncu birey olarak değil emeğiyle üreten emeğinin karşılığını almaya gayret eden toplumsal kimliği altında var olma mücadelesi veren sosyal bir varlık olarak ele alınmaktadır Hâl böyle olunca iktisat soyut birtakım bireylerin ve firmaların kurallaştırılabilir davranışlarını bilimsel bir yöntemle inceleyen bir düşünsel etkinlik olmaktan çıkmakta tarihin ve kendinin bilincine varma toplumsal süreçleri kavrama çabasının kapitalist toplum bağlamında ortaya çıkan belirli bir biçimi haline gelmektedir Dahası sadece ele aldıklarıyla değil aynı zamanda ele almadıklarıyla da iktisat bir anlamda bir düşünsel mücadele alanı olarak karşımıza çıkmaktadır E K Hunt ve Mark Lautzenheiser in kaleme aldığı bu kitap bütün bu konuları eleştirel bir perspektiften meslekten iktisatçı olmayanlar için de belki de onlar için daha kolay olacak şekilde anlaşılabilir bir dille sunmakta iktisada iktisatçıların çoktan unuttuğu politik iktisat kimliğini yeniden kazandırmaktadır

Hiç şüphe yok ki Marx öncesi iktisadî doktrinler iktisadî düşünceler ve iktisadî teoriler Marx ın kendisine ait iktisat teorisini geliştirmede önemli bir yer tutmaktadır Rubin in yaşadığı dönem gözönüne alındığında Marxist İktisat Teorisi alanında çalışmalarda bulunan ve aralarında Lenin Preobrazhensky Bukharin ve Kontratiev in de yer aldığı birçok yazardan bir tanesidir Rubin in bu kitabı Merkantilizmden John Stuart Mill e kadar Marx öncesi iktisadî doktrinleri iktisadî düşünceleri ve iktisadî teorileri ayrıntılarıyla ele alıp inceleyen başarılı bir eser olma özelliğindedir Kitapta yer alan iktisadî düşünce okullarının filizlenip geliştiği toplumsal ve ideolojik ortam dikkate alınarak analize tabi tutulmasının yanı sıra tarihî arka plânının da gözetilerek iktisat teorilerinin evriminin sergilenmesi Rubin in bu çalışmasını alanındaki diğer çalışmalardan farklı kılan en önemli özelliktir