İlimlerin Sayımı İhsau l Ulum — Farabi

Felsefe tarihi boyunca bilimlerin kendilerini özel bir ilgi ve inceleme konusu yapan filozoflar bilim tarihçileri veya bilim sınıflayıcıları vardır Bunlar arasında İlk Çağ sa Aristoteles Orta Çağ İslâm dünyası ile ilgili olarak İhvân u Safâ İbni Sina Gazalî İbni Haldun modern Batı dünyası ile ilgili olarak F Bacon A Comte H Spencer vb zikredilebilir Fârâbî nin İlimlerin Sayımı ise çeşitli bakımlardan dikkate değer bir eser olarak kabul edilmektedir O bu eserde bir yandan İslâm dünyasına antik dünyanın felsefî bilimsel mirası bu mirası oluşturan belli başlı bilim dalları disiplinler belli başlı eserler kendi zamanına gelinceye kadar bu mirasa yapılan katkılar döneminde mevcut olan veya ilim kabul edilen çeşitli bilimler hakkındaki olumlu veya olumsuz görüşlerini değerlendirmelerini ortay koyan son derece önemli işaretler imalar içermektedir Fârâbî nin diğer eserleri gibi İlimlerin Sayımı da gerek Doğu İslâm dünyasında gerekse Batı Yahudi ve Hıristiyan dünyasında büyük etkiler yapmış görünmektedir Onun bu eserde özellikle mantık müzik kelam vb gibi çeşitli bilim dalları hakkında verdiği bilgiler bu bilim dalları ile ilgili olarak yaptığı değerlendirmeler Doğu da ve Batı da sonraki çeşitli yazarlar tarafından olduğu gibi iktibas edilmiş zikredilmiş veya tartışılmıştır Eseri yeniden dilimize kazandıran Prof Dr Ahmet Arslan uzun önsözünde Fârâbî nin bu bilimler sınıflamasına kılavuzluk ettiğini düşündüğü ilkeleri öncülleri ortaya koymakta bu sınıflamayla diğer bazı önemli paralelleri veya benzerleri Aristoteles İbni Sina ve İbni Haldun un bilim sınıflamaları arasında karşılaştırmalar yapmakta O nun Doğu ve Batı dünyasındaki etkileri hakkında bilgi vermekte ve nihayet bu sınıflamada yer alan bazı disiplinler özellikle fıkıh ve kelam hakkında Fârâbî nin sözlerini ve görüşlerini özel bir inceleme ve değerlendirmeye değer bulmaktadır