Îmâ Yı Törehât I Büldânân Osmanlı Beldelerinin Töreleri — Feridun M Emecen İlhan Şahin

Îmâ Yı Törehât I Büldânân Osmanlı Beldelerinin Töreleri

Îmâ Yı Törehât I Büldânân Osmanlı Beldelerinin Töreleri

Osman edebi literatüründe seyahatname ve tarihi coğrafya tarzı eserlere diğer türlere göre çok daha az rastlandığı bilinen bir gerçektir Osmanlı şehir kasaba ve köy gibi yerleşim yerlerinin fiziki görünümleri demografik yapısı ile sosyal ve kültürel tarihleri bakımından önemli bilgileri ihtiva eden bu tür eserler arasında bugüne kadar pek fazla dikkati çekmeyenlerden biri XVIII yüzyil sonlarında Mehmed Hâşim tarafindan kaleme alınan İmâ y Törehât ı Büldânân adlı seyahatnamedir Adndan da anlaşılacağı üzere Osmanlı beldelerinin töreleri hakkında bilgiler veren bu eser yazarının yaşadiığı dönemin Osman toplumu için önemli bir kaynak özelliğini taşır Imâ yıTörehât ı Büldânân kâtip zümresine mensup olan Mehmed Hâşim in daha ziyade idari ve askeri seferlerdeki görevleri esnasında seyahatleri ile ilgili topladıgı bilgi ve notlar yanında özellikle yerinde yaptığı gözlemlerine ve tespitlerine dayanır Sadece tarihi degil dil edebiyat sosyoloji antropoloji etnografya ve coğrafya bilimleri bakımından da zengin bilgileri ihtiva eder Eserde Osmanlı şehir kasaba ve beldelerinde yaşayanların gözlemci yazarın kendine has yaklasımlar içinde durumları anlatılmakta her yerleşim yerinin sosyal yapısı ile cami mescit kilise manastır tekke zaviye gibi dini ve sosyal eserlerine işaret edilmektedir Bilhassa çeşitli topluluklarn sosyal yapılanma ve yaşayış tarzlan ile dini ve sosyal eserler çevresinde olusan pek çok örf âdet gelenek ve törelerinden bahsedilmekte ve ayrıca gezilen yerlerde yetiştirilen mahsuller üretilen mal ve eşyalar hususi ad kavram ve kavram işaretleriyle verilmektedir Bütün bunlarn yaninda şehir ve kasabalara dair açiklamalar yapılırken zaman zaman baska şehir ve kasabalarla olan benzerlikler ve aykırılıklara da dikkat çekilmektedir Bugüne kadar araştıırıcıların pek fazla dikkatini çekmeyen bu seyahatname farklı özellikleriyle Osmanlı beldelerinin tarihi toplumu ve kültürel coğrafyası üzerinde yapılacak araştırmalar için önemli bir kaynak niteliğini haizdir