İmalatçının Sorumluluğu ve Uygulanacak Hukuk — Candan Yasan Tepetaş

Günümüzde kullanılan üretim teknikleri teknolojinin ulaştığı nokta dijitalleşme ve yapay zeka alanında yaşanan gelişmeler piyasaya sürülen ürün çeşitliliğini arttırmış ürün yapılarını karmaşık hale getirmiş ve güvenli olmayan ürünlerin yol açabileceği tehlikeleri çoğaltmıştır Merkezi gelişmiş ülkelerde bulunan birçok imalatçı imalat maliyetlerini düşürüp kar marjlarını arttırmak amacıyla üretimlerini işgücünün daha az maliyetli olduğu ülkelerde gerçekleştirmeyi tercih etmektedir Bu şekilde dünyanın farklı yerlerinde üretilerek piyasaya sürülen ürünlerin güvenli olmaması birbirinden farklı ülkelerde bulunan kişilerin zarar görmesine yol açabilir Tüm bunlar imalatçının sorumluluğu konusunun önemini arttırmakta ve bu alandaki uyuşmazlıkları ülke sınırlarını aşan bir niteliğe kavuşturmaktadır İmalatçının sorumluluğunda ülke hukukları arasındaki farklılıklar uyuşmazlığa hangi hukukun uygulanacağının ve bu hukukun nasıl belirleneceğinin önemini ortaya koymaktadır Bu çalışmanın ilk bölümünde imalatçının sorumluluğu 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çerçevesinde incelenmiş Avrupa Birliği mevzuatı çerçevesinde bir değerlendirme yapılmıştır Bu bölümde toplum sağlığını ve güvenliğini hiçe sayan imalatçıların bazı hukuk sistemlerinde cezalandırıcı tazminat punitive damages ile sorumlu tutulması da açıklanmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde imalatçının sorumluluğundan doğan milletlerarası nitelikteki uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk konusu ele alınmıştır Bu bölümde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun un 36 maddesi İsviçre hukuku Avrupa Birliği mevzuatı ve La Haye Sözleşmesi başta olmak üzere diğer hukuk sistemleri ile karşılaştırmalı incelenmiştir Çalışmanın son bölümü yabancı hukukun uygulanmasının sınırını oluşturan kamu düzenine aykırılık ve doğrudan uygulanan kurallara ayrılmış bu bölümde özellikle imalatçının sorumluluğu özelinde cezalandırıcı tazminatın Türk kamu düzenine aykırı olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır

Günümüzde kullanılan üretim teknikleri teknolojinin ulaştığı nokta dijitalleşme ve yapay zeka alanında yaşanan gelişmeler piyasaya sürülen ürün çeşitliliğini arttırmış ürün yapılarını karmaşık hale getirmiş ve güvenli olmayan ürünlerin yol açabileceği tehlikeleri çoğaltmıştır Merkezi gelişmiş ülkelerde bulunan birçok imalatçı imalat maliyetlerini düşürüp kar marjlarını arttırmak amacıyla üretimlerini işgücünün daha az maliyetli olduğu ülkelerde gerçekleştirmeyi tercih etmektedir Bu şekilde dünyanın farklı yerlerinde üretilerek piyasaya sürülen ürünlerin güvenli olmaması birbirinden farklı ülkelerde bulunan kişilerin zarar görmesine yol açabilir Tüm bunlar imalatçının sorumluluğu konusunun önemini arttırmakta ve bu alandaki uyuşmazlıkları ülke sınırlarını aşan bir niteliğe kavuşturmaktadır İmalatçının sorumluluğunda ülke hukukları arasındaki farklılıklar uyuşmazlığa hangi hukukun uygulanacağının ve bu hukukun nasıl belirleneceğinin önemini ortaya koymaktadır Bu çalışmanın ilk bölümünde imalatçının sorumluluğu 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çerçevesinde incelenmiş Avrupa Birliği mevzuatı çerçevesinde bir değerlendirme yapılmıştır Bu bölümde toplum sağlığını ve güvenliğini hiçe sayan imalatçıların bazı hukuk sistemlerinde cezalandırıcı tazminat punitive damages ile sorumlu tutulması da açıklanmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde imalatçının sorumluluğundan doğan milletlerarası nitelikteki uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk konusu ele alınmıştır Bu bölümde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun un 36 maddesi İsviçre hukuku Avrupa Birliği mevzuatı ve La Haye Sözleşmesi başta olmak üzere diğer hukuk sistemleri ile karşılaştırmalı incelenmiştir Çalışmanın son bölümü yabancı hukukun uygulanmasının sınırını oluşturan kamu düzenine aykırılık ve doğrudan uygulanan kurallara ayrılmış bu bölümde özellikle imalatçının sorumluluğu özelinde cezalandırıcı tazminatın Türk kamu düzenine aykırı olup olmadığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır İçindekiler Giriş I Çalışmanın Konusu ve Amacı II Çalışma Planı Konunun Sınırlandırılması ve Yaklaşım III Çalışmada Benimsenen Terminoloji Birinci Bölüm İmalatçının Sorumluluğu I Kavramsal Çerçeve A İmalatçının Sorumluluğu Kavramının Ortaya Çıkışı B Tanım C İmalatçının Sorumluluğu Kavramının Gelişimi ve Hukuki Kaynakları D Türk Hukukunda İmalatçının Sorumluluğunun Düzenlenmesi E İmalatçının Sorumluluğunun Hukuki Niteliği II Sorumluluğun Şartları A Piyasaya Sürülmüş Ürünün Hatalı Olması B Üründeki Hatanın Zarara Yol Açması C Üründeki Hata ile Zarar Arasında Nedensellik Bağının Bulunması III Sorumluluğun Kapsamı A Sorumlu Tutulan Kişi Çevresi B Müteselsil Sorumluluk IV Sorumluluktan Kurtuluş Sebepleri V Sorumluluğun Süre Bakımından Sınırı VI Tazminata İlişkin Konular A İmalatçının Sorumluluğunda Hatalı Ürünün Yol Açtığı Zararın Tazmini B İmalatçının Cezalandırıcı Tazminat ile Sorumlu Tutulması İkinci bölüm İmalatçının sorumluluğuna uygulanacak hukukun belirlenmesi I Genel Olarak II İmalatçının Sorumluluğundan Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Milletlerarası Özel Hukuku İlgilendirmesi A Uyuşmazlığın Özel Hukuk İlişkisinden Kaynaklanması B Uyuşmazlığın Yabancılık Unsuru Taşıması III İmalatçının Sorumluluğunda Vasıflandırma ve Taleplerin Yarışması A Vasıflandırma B Taleplerin Yarışması IV İmalatçının Sorumluluğunda Özel Bağlama Kurallarının Düzenlenmesi A Haksız Fiillere Uygulanacak Hukukun Tespitinde Benimsenen Yaklaşımlar B İmalatçının Sorumluluğunda Özel Bağlama Kurallarının Öngörülme Sebepleri C İmalatçının Sorumluluğunda Öne Çıkan Bağlama Noktaları D Özel Bağlama Kurallarındaki Tercihlere Genel Bakış V 5718 Sayılı MÖHUK Uyarınca İmalatçının Sorumluluğun

Günümüzde kullanılan üretim teknikleri teknolojinin ulaştığı nokta dijitalleşme ve yapay zeka alanında yaşanan gelişmeler piyasaya sürülen ürün çeşitliliğini arttırmış ürün yapılarını karmaşık hale getirmiş ve güvenli olmayan ürünlerin yol açabileceği tehlikeleri çoğaltmıştır Merkezi gelişmiş ülkelerde bulunan birçok imalatçı imalat maliyetlerini düşürüp kar marjlarını arttırmak amacıyla üretimlerini işgücünün daha az maliyetli olduğu ülkelerde gerçekleştirmeyi tercih etmektedir Bu şekilde dünyanın farklı yerlerinde üretilerek piyasaya sürülen ürünlerin güvenli olmaması birbirinden farklı ülkelerde bulunan kişilerin zarar görmesine yol açabilir Tüm bunlar imalatçının sorumluluğu konusunun önemini arttırmakta ve bu alandaki uyuşmazlıkları ülke sınırlarını aşan bir niteliğe kavuşturmaktadır İmalatçının sorumluluğunda ülke hukukları arasındaki farklılıklar uyuşmazlığa hangi hukukun uygulanacağının ve bu hukukun nasıl belirleneceğinin önemini ortaya koymaktadır Bu çalışmanın ilk bölümünde imalatçının sorumluluğu 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu çerçevesinde incelenmiş Avrupa Birliği mevzuatı çerçevesinde bir değerlendirme yapılmıştır Bu bölümde toplum sağlığını ve güvenliğini hiçe sayan imalatçıların bazı hukuk sistemlerinde cezalandırıcı tazminat punitive damages ile sorumlu tutulması da açıklanmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde imalatçının sorumluluğundan doğan milletlerarası nitelikteki uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk konusu ele alınmıştır Bu bölümde 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun un 36 maddesi İsviçre hukuku Avrupa Birliği mevzuatı ve La Haye Sözleşmesi başta olmak üzere diğer hukuk sistemleri ile karşılaştırmalı incelenmiştir Çalışmanın son bölümü yabancı hukukun uygulanmasının sınırını oluşturan kamu düzenine aykırılık ve doğrudan uygulanan kurallara ayrılmış bu bölümde özellikle imalatçının sorumluluğu özelinde cezalandırıcı tazminatın Türk kamu düzenine aykırı olup olmad