İmam Serahsî nin Usul Anlayışı Serahsî nin Fıkıh Usûlünün Temel Konularına Bakışı — Hüseyin Okur

Serahsî Mâverâünnehir ve Doğu Türkistan da hüküm süren bir Türk İslâm hanedanı olan Karahanlılar döneminin 840 1212 âlimlerindendir Hocası Halvânî den ö 452 1060 sonra şemsüleimme unvanıyla tanınan ikinci kişidir Özkent te Uzcend yaklaşık on beş yıl hapiste kalmış ve burada kütüphanesinden mahrum olduğu için eserlerinin bir kısmını ezberden bir kısmını da talebelerinin kuyu başına getirdiği nüshaları dinleyerek imla ettirmiştir Serahsî nin ifadesiyle 479 yılı Şevval ayının sonunda 6 Şubat 1087 Özkent Kalesi nde yazımına başlanan el Usûl kendisinin İmam Muhammed in ö 189 805 eserlerine yaptığı şerhlerindeki hakikati anlamaya yardımcı olacak asılların iyice öğrenilmesini sağlamak amacıyla telif edilmiştir Bu usulü kavrayanlar fürû meseleleri açıklarken yanlışa düşmekten kendilerini koruyacak sınırlı asıllarla sınırsız olayları çözüme kavuştururken güvenilir bir rehbere sahip olacaklardır Bu eser Serahsî nin çağdaşı ve ders arkadaşı Ebü l Usr el Pezdevî nin ö 482 1089 el Usûl ü ile birlikte Hanefî fıkıh usulünün en muteber iki klasiğini oluşturur Serahsî ve Pezdevî nin usul eserleri sonraki yüzyıllarda Hanefî mezhebinin hâkim olduğu devletlerin hukuk sistemleri üzerinde etkili olan orta dönem Buhara Hanefî hukuk mektebinin usul anlayışını yansıtır Bu çalışmada el Usûl adlı eserdeki temel konular ele alınmış Serahsî nin yaklaşımı sade bir dille incelenmiş ve genel bir bakış açısı ortaya konmuştur