İmparatorluğun Bedeli Osmanlı da Vergi Siyaset ve Toplumsal Adalet 1839 1908 — Nadir Özbek

19 yüzyılın başında dağılma tehlikesiyle karşı karşıya olan Osmanlı İmparatorluğu nun yaşadığı mali krizin temel nedeni taşrada toplanan vergilerin önemli bir bölümünün aracıların elinde kalmasıydı Reform adımlarıyla artırılan vergi geliri sayesinde İmparatorluk Birinci Dünya Savaşı na kadar ayakta tutuldu Bu nedenle 19 yüzyılda Osmanlı merkezî yönetiminin vergi gelirlerini nasıl artırabildiği sorusu önem taşıyor Çalışmasında bu soruya yanıt arayan Nadir Özbek reformların ve mali merkezileşme sürecinin merkezî hazineye giren vergi gelirlerini nasıl artırdığını gösterirken bu sürecin toplumsal ve siyasal bedelinin de bir hayli ağır olduğunu gözler önüne seriyor Halk üzerindeki baskının artmasının siyasi rejimin meşruiyetini sorgulattığını vergi rejiminin eşitlik ve adaletten uzak olmasının İmparatorluğun birçok bölgesindeki milliyetçi hareketlere ivme kazandığını vurgulayan çalışma önce Rumeli de sonra Doğu Anadolu da patlak veren Sırp Yunan Bulgar ve Ermeni sorunlarının ardında vergi meselesinin de olduğunu ortaya koyuyor 19 yüzyıl Osmanlı toplumunda bölüşüm ilişkileri vergi adaleti siyasal ve toplumsal meşruiyet vergi tahsil kurumu ve pratikleri iltizam sisteminin dönüşümü vergi tahsilatının askerî niteliği baskı ve şiddet boyutu gibi konuları ele alan İmparatorluğun Bedeli modernleşme olarak tanımlanan reformların Osmanlı toplumunu oluşturan halklara nasıl bir bedel ödettiğini gündelik hayatın somutluğu içinde inceliyor Osmanlı nın son döneminin can alıcı konularından birini büyük ustalıkla ele alan Özbek in çalışması hem tarih meraklıları hem de profesyonel tarihçiler için önemli ve okunması gereken bir eser Şevket Pamuk