İngiltere ve Türk Hukukunda Karşılaştırmalı Çocukların Cezai Sorumluluğu — Murat Alper Güven

ÖZET 5ABSTRACT6İÇİNDEKİLER 7KISALTMALAR13GİRİŞ 15BİRİNCİ BÖLÜMÇOCUK VE ÇOCUK HUKUKU KAVRAMI VE ÇOCUKKAVRAMI İLE ÇOCUK HUKUKUNUN ULUSAL VEİNGİLİZ HUKUKUNDAKİ YERİ VE ULUSLARARASIHUKUKTA ÇOCUK HAKLARIÇOCUK VE ÇOCUK HUKUKU KAVRAMINAGENEL BAKIŞ 17ÇOCUK KAVRAMI182 1 Hukukta Çocuk Kavramı 192 2 Tarihsel Süreçte Çocuk Kavramı 212 3 Uluslararası Sözleşmelerde ve Belgelerde ÇocukKavramı 252 4 Çocuk Hukuku ve Çocuk Hakları Kavramı 322 4 1 Çocuk Hukuku Kavramı 322 4 2 Çocuk Hukukunun Özellikleri 34Çocuğun Yararının Üstünlüğü 34Kamusallık 35Düzenleme Serbestisinin Bulunmaması ve Şekilcilik35Güçsüzlerin Korunması35Ayrımcılık Yasağı 362 4 3 Çocuk Hakları Kavramı ve Önemi 36İçindekiler82 4 4 Çocuk Haklarının Ulusal ve UluslararasıMevzuattaki Gelişimi 37Çocuk Haklarının Uluslararası Mevzuattaki Gelişimi 37Çocuk Haklarının Ulusal Mevzuattaki Gelişimi39ULUSAL MEVZUATTAKİ VE İNGİLİZHUKUKUNDAKİ ÇOCUK KAVRAMI 423 1 Ulusal Mevzuatta Çocuk Kavramı 423 1 1 Türk Ceza Hukukunda Çocuk Kavramı 423 1 2 Anayasada Çocuk Kavramı463 1 3 Türk Medeni Kanununda Çocuk Kavramı 493 2 İngiliz Hukukunda Çocuk Kavramı 523 2 1 İngiliz Hukukunda Çocuk Kavramının TarihselGelişimi523 2 2 İngiliz Hukukunda Çocuk Kavramı 57ULUSLARARASI HUKUKTA VE MEVZUATLARDAÇOCUK HAKLARI 624 1 Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeler 624 2 Çocuk Haklarına Dair Birleşmiş MilletlerSözleşmesinin Genel İlkeleri674 2 1 Genel Olarak 674 2 2 Ayrımcılık Yasağı684 2 3 Çocuğun Yaşama ve Gelişme Hakkı 694 2 4 Çocuğun Yüksek Yararına Öncelik Tanınması 724 2 5 Çocuğun Görüşlerinin Dikkate Alınması ve KatılımHakkı74İçindekiler9İKİNCİ BÖLÜMÇOCUK SUÇLULUĞU VE NEDENLERİ İLE CEZAADALET SİSTEMİ YAKLAŞIMLARININ TÜRK VEİNGİLİZ HUKUKUNDAKİ GÖRÜNÜMÜÇOCUK SUÇLULUĞU 811 1 Çocuk Suçlu Kavramı811 2 Çocuk Suçluluğu Özellikleri 861 2 1 Türkiye de Çocuk Suçluluğunun Özellikleri 861 2 2 İngiliz hukukunda çocuk suçluluğunun özellikleri 91ÇOCUK SUÇLULUĞU ADALET SİSTEMLERİ 942 1 Suçlu Çocuklar Özel Statüsünün Dayanakları 982 2 Çocuk Adalet Sistemindeki Yaklaşımlar 1012 2 1 Suç Kontrol Modeli Geleneksel Yaklaşım 1032 2 2 Rehabilitasyon Modeli Refah Yaklaşımı 1032 2 3 Adil Yargılanma Modeli Adalet Yaklaşımı 1042 3 Onarıcı Adalet Restorative Justice 1042 3 1 Onarıcı Adalet Uygulamaları 107Uzlaştırma Victim Offender Mediation 107Aile Toplum Grup Müzakereleri Family CommunityGroup Conferencing 108Cezalandırıcı Halka Sentencing Circles 109Yargı Dışına Yönlendirme Diversion 1102 4 Türk Hukukunda Çocuk Adalet Sistemi1122 4 1 Türk Hukukunda Çocuk Mahkemelerinin Gelişimi 115Mahkemelerin Niteliği 117Mahkemelerin Görevi 1202 4 2 Ceza Sorumluluğu Bulunan Çocuklara YönelikYaptırımlar 122İçindekiler10Türk Ceza Yasasında Yaptırımlar127Kısa Süreli Hapis Cezasının Başka YaptırımlaraÇevrilmesi 130Hapis Cezasının Ertelenmesi 133Belli Hakları Kullanmaktan Yoksun Bırakılma 1342 4 3 Türk Ceza Hukukunda Çocuklara Özgü GüvenlikTedbirleri135Çocuklara Özgü Güvenlik Tedbirleri Muhakemesi 139İnfaz Hukukunda Çocuklara Özgü Hükümler 1412 5 İngiliz Hukukunda Çocuk Adalet Sistemi 1432 5 1 İngiliz Ceza Hukukunda Çocuk SuçlularMuhakemesinin Tarihsel Gelişimi 1442 5 2 İngiliz Ceza Hukukunda Suçlu Çocuklar CezaSistemi Yaklaşımı ve Çocuk Polis İlişkisi 1512 5 3 İngiliz Ceza Hukukunda Gençlik Adalet Sistemi veYargı Örgütü 1552 5 4 İngiliz Ceza Hukukunda Çocuk SuçlularaUygulanan Güvenlik Tedbirleri 1582 5 5 İngiliz Ceza Hukukunda Adalet Sisteminde YerAlan Hizmetler ve Teşkilatlar159ÜÇÜNCÜ BÖLÜMCEZA SORUMLULUK YAŞI VE YAŞ KÜÇÜKLÜĞÜCEZA SORUMLULUĞU BELİRLENMESİNDE YAŞKÜÇÜKLÜĞÜ VE ÖNEMİ1651 1 Genel Olarak1651 2 Türk Ceza Hukukunda Yaş Küçüklüğü 1671 2 1 765 sayılı Türk ceza kanununda yaş küçüklüğü 1681 2 2 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu nda Yaş KüçüklüğüDönemleri 169İçindekiler1112 Yaşını Doldurmamış Olan Çocuklar 17012 Yaşını Doldurmamış Olup da 15 YaşınıDoldurmamış Çocuklar 17015 Yaşını Doldurmuş Olup 18 Yaşını DoldurmamışOlan Çocuklar 1721 3 Yaş Küçüklüğünde Sosyal İnceleme Raporlarının KusurTespitinde Önemi 1731 4 İngiliz Ceza Hukukunda Yaş Küçüklüğü 1761 4 1 İngiliz Hukukundaki Ceza Sorumluluk Yaşı 1761 4 2 İngiliz Hukukunda Çocukların Ceza SorumluluğuTespitinde Doli Incapax Karinesi 1781 4 3 İngiliz Hukukundaki Ceza Sorumluluk YaşınaGetirilen Eleştiriler 1801 4 4 James Bulger davası ve etkileri 188AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İLETÜRKİYE VE İNGİLTERE HUKUKUNDA MAHKEMEKARARLARINDA YAŞ KÜÇÜKLÜĞÜ VE ÇOCUKHAKLARI 1902 1 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları 1912 1 1 S C v United Kingdom 2005 40 E H R R 101912 1 2 X Almanya Federal Cumhuriyeti 8819 79 DR24 158 1932 1 3 McCann and others v the United Kingdom Judgment 27 9 1995 GC 1932 1 4 Bouamar Belçika 9106 80 29 Şubat 1988 50 1942 1 5 T İngiltere BD 24724 94 16 Aralık 1999 1952 2 İngiltere Hukukunda Mahkeme Kararları1962 2 1 JM v Runeckles 1984 79 Cr App R 2551962 2 2 R Castle Ors v Commissioner of Police for theMetropolis 2011 EWHC 2317 197İçindekiler122 3 Türk Hukukunda Mahkeme Kararları 1972 3 1 Yargıtay 2 CD 25 2 2015 E 2015 2423 K 2015 3710 1972 3 2 Yargıtay 2 CD 04 04 2013 E 2012 22302 K 2013 7106 198SONUÇ199REFERANSLAR205

Bu çalışmada öncelikle çocuk kavramının ve çocuk hukuku tanımının uluslararası sözleşmeler ve Türk Hukuku ile İngiliz Hukukunun karşılaştırmalı şekilde incelenmesi ile tespiti yapılmaya çalışılmıştır Bu tanımların tespiti yapılırken aynı zamanda tarihsel süreç içerisinde hukuk biliminin gelişimi de göz önüne alınarak çocuk kavramının günümüz mevzuatlarındaki yeri de çalışmamızın incelenme alanlarından biri olmuştur Çocuk kavramının tespitinden sonra korunmaya muhtaç ve yetişkinlere göre farklı uygulamalar ile ceza muhakemesi işlemlerinin uygulanması gereken çocuk bireyler için geliştirilen ceza adalet sistemlerine bakılarak Türk Ceza Adalet sistemi ve İngiliz Ceza Adalet sistemlerinde teşkilat ve kurumlar bazında karşılaştırılması kitabımızda incelenmiştir Kitabımızın son bölümünde ise Hukuku ve İngiliz Hukukunda çocuk ceza sorumlulukları yaş grupları ve mevzuatlardaki görünümlerine yer verildikten sonra konunun uluslararası boyutunun daha iyi anlaşılabilmesi için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve İngiliz Ceza Mahkemeleri kararlarına yer verilmiştir

Bu çalışmada öncelikle çocuk kavramının ve çocuk hukuku tanımının uluslararası sözleşmeler ve Türk Hukuku ile İngiliz Hukukunun karşılaştırmalı şekilde incelenmesi ile tespiti yapılmaya çalışılmıştır Bu tanımların tespiti yapılırken aynı zamanda tarihsel süreç içerisinde hukuk biliminin gelişimi de göz önüne alınarak çocuk kavramının günümüz mevzuatlarındaki yeri de çalışmamızın incelenme alanlarından biri olmuştur Çocuk kavramının tespitinden sonra korunmaya muhtaç ve yetişkinlere göre farklı uygulamalar ile ceza muhakemesi işlemlerinin uygulanması gereken çocuk bireyler için geliştirilen ceza adalet sistemlerine bakılarak Türk Ceza Adalet sistemi ve İngiliz Ceza Adalet sistemlerinde teşkilat ve kurumlar bazında karşılaştırılması kitabımızda incelenmiştir Kitabımızın son bölümünde ise Hukuku ve İngiliz Hukukunda çocuk ceza sorumlulukları yaş grupları ve mevzuatlardaki görünümlerine yer verildikten sonra konunun uluslararası boyutunun daha iyi anlaşılabilmesi için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve İngiliz Ceza Mahkemeleri kararlarına yer verilmiştir