İnşaat Hukukunda İmkansızlık — Elif Demirel

İÇİNDEKİLER 3KISALTMALAR9GİRİŞ 11BİRİNCİ BÖLÜMHUKUKUMUZDA İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ VE İFAENGELLERİİnşaat Hukuku ve İnşaat Sözleşmeleri 15Eser Sözleşmeleri151 1 Genel Olarak 151 2 Tanımı ve Unsurları 171 2 1 Tanım 171 2 2 Unsurları 181 2 2 1 Bir Eserin Meydana Getirilmesi181 2 2 2 Bir Bedelin Ödenmesi 211 2 2 3 Tarafların Anlaşmaları 221 3 Eser Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği 24İnşaat Sözleşmeleri 262 1 Tanım 262 2 İnşaat Sözleşmelerinin Uygulamada En Çok GörülenÇeşitleri 282 2 1 Genel Olarak 282 2 2 Arsa Payı Karşılığı Olarak Yapılan İnşaatSözleşmeleri 292 2 3 Gelir Paylaşımlı İnşaat Sözleşmeleri312 2 4 Kamu İnşaat Sözleşmeleri352 3 İnşaat Sözleşmeleri Hakkında Tatbik EdilecekDüzenlemeler 37İçindekiler42 4 İnşaat Sözleşmelerinde Taraflar382 4 1 İşsahibi 392 4 2 Yüklenici392 4 3 Yan Yüklenici 392 4 4 Alt Yüklenici40İfa Hukuku ve İfa Engelleri41İfa 41İfa Kavramı 411 1 Tanım 411 2 İfanın Unsurları 431 2 1 İfanın Konusu 431 2 2 İfanın Yeri461 2 3 İfanın Zamanı471 3 İfanın Tarafları 481 3 1 Borçlu 481 3 2 Alacaklı 491 4 İfanın Hukuki Niteliği 50İfa Engelleri 51Genel Olarak 51İfa Engellerinin Çeşitleri532 1 Alacaklının Temerrüdü 532 1 1 Tanım 532 1 2 Alacaklının Temerrüdünün Koşulları 532 1 3 Alacaklının Temerrüdüne Bağlanan Sonuçlar 542 2 Borçlunun Temerrüdü 552 2 1 Tanım 552 2 2 Borçlunun Temerrüdünün Koşulları 562 2 3 Borçlunun Temerrüdüne Bağlanan Sonuçlar 58İçindekiler52 3 Sözleşmenin Müspet İhlali592 3 1 Tanım 592 3 2 Sözleşmenin Müspet İhlalinin Koşulları602 3 3 Sözleşmenin Müspet İhlaline BağlananSonuçlar612 4 Sözleşme Öncesi Kusur Sorumluluğu Culpa inContrahendo 622 4 1 Tanım 622 4 2 Sözleşme Öncesi Kusur SorumluluğununHukuki Niteliği ve Koşulları632 4 3 Sözleşme Öncesi Kusur SorumluluğuKonusundaki Düzenlemeler ve Sonuçları642 5 İşlemin Temelinin Çökmesi 652 5 1 Tanım 652 5 2 İşlem Temelinin Çökmesinin Koşulları 652 5 3 İşlem Temelinin Çökmesinin Sonuçları 662 6 İmkânsızlık672 6 1 Genel Olarak 67İKİNCİ BÖLÜMİNŞAAT SÖZLEŞMELERİ BAKIMINDAN İFAENGELLERİİnşaat Sözleşmelerinde Temerrüt 71İnşaat Sözleşmelerinde Sözleşmenin Müspet İhlali 732 1 Zamanaşımı 76İnşaat Sözleşmelerinde Sözleşme Öncesi KusurSorumluluğu 76İnşaat Sözleşmelerinde İşlem Temelinin Çökmesi78İnşaat Sözleşmelerinde İmkânsızlık 835 1 Sözleşme Öncesi Baştan İmkânsızlık 84İçindekiler65 1 1 Sözleşme Öncesi Baştan Objektif Nesnel İmkânsızlık 845 1 1 1 Sorumluluk Bağlamında İncelenmesi 855 1 2 Sözleşme Öncesi Baştan Sübjektif Öznel İmkânsızlık 865 1 2 1 Sorumluluk Bağlamında İncelenmesi 875 2 Sözleşme Sonrası Sonraki İmkânsızlık 875 2 1 Sözleşme Sonrası Sonraki Objektif Nesnel İmkânsızlık 875 2 2 Sözleşme Sonrası Sonraki Sübjektif Öznel İmkânsızlık 885 2 2 1 Sorumluluk Bağlamında İncelenmesi 895 3 Eser Sözleşmelerine İlişkin Özel İmkânsızlık Halleri 905 3 1 İşin Sahibinin İfayı İmkânsız Hale GetirdiğiDurumları TBK md 485 905 3 2 Yüklenicinin Ölüm ya da Yeteneğinin KaybıNedeniyle İfanın İmkânsız Olması TBK md 486 935 3 3 İnşa Edilen Yapının Teslim Öncesi Yok Olması veİmkânsızlık Arasındaki İlişki TBK 483 94ÜÇÜNCÜ BÖLÜMİNŞAAT SÖZLEŞMELERİNDE İMKÂNSIZLIK VESONUÇLARIGenel Olarak 97Genel Hükümler Işığında Borçlunun Sorumlu Olmadığıve Borçlunun Sorumlu Olduğu İmkânsızlık ve Sonuçları 992 1 Borçlunun Sorumlu Olmadığı İmkânsızlık 992 1 1 Borcun Sona Ermesi 1002 1 2 Borca Bağlı Fer i Hakların Sona Ermesi 1002 1 3 İade Yükümlülüğü1012 1 4 Bildirim ve Önlem Alma Yükümlülüğü 101İçindekiler72 1 5 Kaim Değer Talebi 1022 2 Borçlunun Sorumlu Olduğu İmkânsızlık 1022 2 1 Aynen İfa Yükümlülüğünün Sona Ermesi 1032 2 2 Zararı Tazmin Yükümlülüğünün Doğması 1032 2 3 Kaim Değer Talebi 105Özel Düzenlemeler Işığında İnşaat Hukuku Kapsamındaİmkânsızlık ve Sonuçları 1053 1 İşsahibi İle İlgili Sebeplerle Ortaya Çıkan İmkânsızlık 1063 1 1 Şartları 1063 1 2 Hüküm ve Sonuçları 1083 1 2 1 Borcun Sona Ermesi1093 1 2 2 Yüklenicinin Hakları 1093 1 2 2 1 Yapılan İşin Değeri ve İşin DeğerineGirmeyen Giderler1103 1 2 2 2 Yüklenicinin Tazminat Talebi1133 1 2 3 İşsahibinin Hakları 1153 1 2 3 1 Yüklenicinin Temerrüdü Hali 1153 1 2 3 2 Yüklenicinin Tehlikeyi BildirmeYükümlülüğüne Aykırı Davranması Hali 1163 1 2 3 3 Malzeme ve Araç ve Gereçler ileTamamlanmamış Eserin Teslimi1163 1 2 3 4 Fazla Ödemenin İadesi 1173 2 Yükleniciden Kaynaklanan Sebeplerle İfanınİmkânsızlaşması 1173 2 1 Şartları 1183 2 2 Hüküm ve Sonuçları 1213 2 2 1 Borcun Sona Ermesi1213 2 2 2 İşsahibinin Bedel Ödeme Yükümlülüğü 1223 2 2 3 İşsahibinin Tazminat Talebi124İçindekiler83 2 2 4 İşsahibinin Sahip Olduğu Diğer Haklar1253 2 2 4 1 Yüklenicinin Temerrüdü Hali 1253 2 2 4 2 Yüklenicinin Tehlikeyi BildirmeYükümlülüğüne Aykırı Davranması Hali1263 2 2 4 3 Malzeme ve Araç ve Gereçler ileTamamlanmamış Eserin Teslimi 1263 2 2 4 4 Fazla Ödemenin İadesi 1273 3 Taraflara İsnat Edilemeyen Sebeplerle İfanınİmkânsızlaşması 1273 3 1 Şartları1273 3 2 Hüküm ve Sonuçları 1313 3 2 1 Borcun Sona Ermesi1313 3 2 2 Karşılıklı Edim Yükümlülüklerinin SonaErmesi 1323 3 2 3 Yüklenicinin Bildirim YükümlülüğüneUymaması 132İspat Yükü ve Zamanaşımı 1334 1 İspat 1334 2 Zamanışımı133SONUÇ135KAYNAKÇA 137

Yüklenici tarafından bir eserin yani yapının meydana getirilmesi ve teslimi işsahibinin ise bunun karşılığında bir bedeli ödeme konusunda anlaşmaları sonucu inşaat sözleşmeleri ortaya çıkmaktadır İnşaat sözleşmesi yüklenicinin bir yapıyı taraflarca kararlaştırılan zamanda ve sözleşme niteliklerine uygun olarak meydana getirilmesi ve işsahibine teslim edilmesine ilişkin taahhüdünü teşkil etmektedir Yüklenicinin bu taahhüde aykırılığı yüklenicinin borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi sonucunu doğurmaktadır Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi temerrüt veya sözleşmenin müspet ihlali gibi bir sebebe dayanabileceği gibi imkânsızlık hali sebebiyle de borcun ifa edilmemesi söz konusu olabilmektedir Günümüzün inşaat işlerindeki artışlarla birlikte yüklenicilerin borçlandığı ediminin ifasının imkânsız oluşu temerrüdü ve kötü ifa halleri gibi ifa engelleri ile sıklıkla karşılaşılmaktadır İfa engellerinin bir türü olan ifa imkânsızlığının bir inşaat sözleşmesi kapsamında ortaya çıkması halinde Türk Borçlar Kanunu genel hükümlerinin yanında ve uygun düştüğü ölçüde Türk Borçlar Kanunu nun eser sözleşmelerine ilişkin özel hükümlerin uygulanması da söz konusu olabilmektedir Bu çalışmada inşaat hukuku ve sözleşmeleri kapsamındaki imkânsızlık halleri ve sonuçları incelenmiştir

Yüklenici tarafından bir eserin yani yapının meydana getirilmesi ve teslimi işsahibinin ise bunun karşılığında bir bedeli ödeme konusunda anlaşmaları sonucu inşaat sözleşmeleri ortaya çıkmaktadır İnşaat sözleşmesi yüklenicinin bir yapıyı taraflarca kararlaştırılan zamanda ve sözleşme niteliklerine uygun olarak meydana getirilmesi ve işsahibine teslim edilmesine ilişkin taahhüdünü teşkil etmektedir Yüklenicinin bu taahhüde aykırılığı yüklenicinin borcunu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi sonucunu doğurmaktadır Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi temerrüt veya sözleşmenin müspet ihlali gibi bir sebebe dayanabileceği gibi imkânsızlık hali sebebiyle de borcun ifa edilmemesi söz konusu olabilmektedir Günümüzün inşaat işlerindeki artışlarla birlikte yüklenicilerin borçlandığı ediminin ifasının imkânsız oluşu temerrüdü ve kötü ifa halleri gibi ifa engelleri ile sıklıkla karşılaşılmaktadır İfa engellerinin bir türü olan ifa imkânsızlığının bir inşaat sözleşmesi kapsamında ortaya çıkması halinde Türk Borçlar Kanunu genel hükümlerinin yanında ve uygun düştüğü ölçüde Türk Borçlar Kanunu nun eser sözleşmelerine ilişkin özel hükümlerin uygulanması da söz konusu olabilmektedir Bu çalışmada inşaat hukuku ve sözleşmeleri kapsamındaki imkânsızlık halleri ve sonuçları incelenmiştir