İran da İstihbarat Savaşı

İnsanın var olduğu günden itibaren savaş bir güç ve iktidar mücadelesi olarak dünya sahnesinde yer almaktadır Savaşın içinde yer alan bir unsur olarak psikolojik harp ise günümüze kadar olan süreçte değişen savaş tanımlarına rağmen ehemmiyetini korumuştur Psikolojik harp sivil asker ve yarı askerî grupların sıcak bir çatışmaya girmeden hasım grubun savaşma kabiliyetini kudretini istinat ettiği manevi kuvvetleri bağlı oldukları ideolojik yapı ve metafiziksel gerekçeleri etkisiz hale getirmek suretiyle düşmanın kesin olarak mağlubiyetini sağlayana kadar devam eden faaliyetlerdir Fransız sosyolog Gustave Le Bon un dediği gibi Kullanılması bilinirse psikolojinin tersanelerinde dünyanın en kudretli toplarından daha etkili silahlar vardır Üstelik bu silahlar nizami savaşta kullanılan bütün konvansiyonel silahlardan daha az maliyetli ve uzun süreli kullanılabilme kapasitesine sahiptir Başka bir ifadeyle psikolojik harbin sonuçları nizami bir savaşın getirilerinden daha fazla olup etkisini daha uzun koruyabilmektedir Tarihin gördüğü ilk topyekun harp olan Birinci Dünya Savaşı nda ise hukuken tarafsızlığını koruyan fakat fiilen harbin içinde bulunan İran gerek coğrafi konumu ve savaşta oynayabileceği potansiyel rolü gerek demografik yapısı nedeniyle harp boyunca sınırsız psikolojik harp faaliyetine sahne olacaktır İşte bu araştırmada genç bilim adamı Mehmet Mert ÇAM Büyük Harp in en çetin devletlerarası rekabet ve çatışma günlerinde İran daki istihbarat savaşını gün yüzüne çıkmamış arşiv belgelerine dayanarak ortaya koymaktadır Uluslararası espiyonaj literatüründe Büyük Oyun denen o kurtlar boğuşmasının İran ayağı bütün boyutlarıyla adeta bir belgesel film tadında kağıda dökülmüş Tebrike şayan bir eser Mim Kemal ÖKE

20 yüzyılda dünyanın önemli nüfuz bölgelerinden biri de Ortadoğu coğrafyası idi Bölgenin önde gelen devletlerinden biri olan İran iki büyük güç İngiltere ve Çarlık Rusya arasında kalmış ve söz konusu ülkelerin mücadele alanı olmuştur Jandarmanın eğitimi için 1911 yılında İran a gelen İsveçli subaylar İran ın askeri siyasi ve ekonomik vaziyetinde doğrudan etkili olmuşlardır Elinizdeki kitabın amacı İsveçli subayların İran da kaldığı süre zarfında askeri sosyal siyasi ve ekonomik gelişmelere tanıklık ederek çekmiş veya çektirdikleri fotoğraflar ile belgesel bir kaynak sunmaktır Eser İran tarihinde önemli bir kırılma noktası teşkil eden 1911 1916 zaman dilimi üzerinde yoğunlaşmaktadır Eserde yer alan fotoğraflar sadece İran a değil Osmanlı Devleti ne ve Alman askerlerine ait fotoğrafları da ihtiva etmektedir Fotoğraflar özellikle İran kentlerine insanlarına sosyal hayatına ve askeri durumuna dair bir cevelanın öyküsünü oluşturmaktadır Bir asır öncesinden objektiflere yansıyan bu görüntüler geçmişe ışık tuttuğu gibi tarihi olayların analizinde de önemli bir kaynak oluşturmaktadır