İş Kazası ve Meslek Hastalığı Esasları — Bektaş Kar

İş kazası ve meslek hastalıkları yalnızca bireysel mağduriyetler doğuran olaylar değil aynı zamanda çalışma hayatının güvenliği sosyal devlet ilkesi ve üretim düzeninin sürdürülebilirliği bakımından da temel öneme sahip hukuki ve toplumsal olgulardır Bu nedenle İş Kazası ve Meslek Hastalıkları Esasları başlıklı bir çalışmanın önemi çok boyutlu olarak ortaya konulabilir Her şeyden önce iş kazaları ve meslek hastalıkları işçinin yaşamı beden bütünlüğü ve sağlığı üzerinde doğrudan etkili olup en temel insan hakkı olan yaşama hakkı ile yakından ilişkilidir Bu yönüyle konu yalnızca teknik bir sosyal güvenlik meselesi değil aynı zamanda anayasal haklar ve insan hakları bağlamında değerlendirilmesi gereken bir alandır İş kazası ve meslek hastalığı kavramları sosyal güvenlik hukuku ile iş hukuku arasında yer alan çok katmanlı ve dinamik bir yapıya sahiptir Bu alanda yapılacak bir inceleme yalnızca mevzuat hükümlerinin aktarılmasıyla sınırlı kalmamalı aynı zamanda yargı kararları doktrindeki görüşler ve uygulamada karşılaşılan sorunlar ışığında bütüncül bir değerlendirmeyi de içermelidir Özellikle meslek hastalıklarının tespitinde karşılaşılan güçlükler illiyet bağının kurulması ve teknik tıbbi verilerin hukuki değerlendirmeye yansıtılması gibi hususlar konunun disiplinler arası niteliğini açıkça ortaya koymaktadır İş kazası ve meslek hastalığı yalnızca hukuki bir sorumluluk meselesi olmayıp aynı zamanda insan onurunun yaşam hakkının ve sosyal devlet ilkesinin doğrudan bir yansımasıdır Bu bağlamda işçilerin korunması zararların giderilmesi ve risklerin önlenmesi hukuk düzeninin temel hedefleri arasında yer almaktadır Ancak uygulamada ortaya çıkan uyuşmazlıklar kavramların sınırlarının belirlenmesi illiyet bağı kusur tazminat ve sosyal güvenlik yardımları gibi birçok konuda farklı yorum ve değerlendirmelere yol açmaktadır Diğer taraftan bu alan sosyal güvenlik hukuku ile iş hukuku arasında köprü niteliğindedir İş kazası ve meslek hastalığının tespiti sigortalılık ilişkisi işverenin sorumluluğu Kurumun rücu hakkı ve yargısal süreçler gibi pek çok mesele hem kamu hukuku hem de özel hukuk boyutlarını iç içe geçirmektedir Bu durum uygulamada ciddi tereddütlere ve içtihat farklılıklarına yol açabilmektedir Dolayısıyla sistematik ve bütüncül bir inceleme uygulayıcılar açısından büyük bir ihtiyaçtır İş kazası ve meslek hastalığı çalışma hayatının en hassas ve en çok tartışılan alanlarından birini oluşturmaktadır Bu olgular yalnızca işçinin beden ve ruh bütünlüğünü etkileyen bireysel sonuçlar doğurmakla kalmayıp aynı zamanda sosyal güvenlik sisteminin işleyişini işverenin sorumluluk alanını ve nihayetinde toplumsal refahı doğrudan ilgilendirmektedir Bu yönüyle konu hem anayasal düzlemde güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerle hem de sosyal devlet ilkesinin somutlaşmasıyla yakından ilişkilidir Sanayileşmenin hız kazanması üretim biçimlerinin çeşitlenmesi ve çalışma ilişkilerinin karmaşıklaşması iş sağlığı ve güvenliği ile sosyal güvenlik hukukunun kesişim noktasında yer alan bu iki kavramın önemini her geçen gün daha da artırmaktadır Bu eser iş kazası ve meslek hastalığına ilişkin temel esasları hem sosyal güvenlik hukuku hem de iş hukuku perspektifinden ele almayı amaçlamaktadır Konular mevzuat hükümleri öğreti görüşleri ve yargı kararları ışığında sistematik bir şekilde incelenmiş özellikle uygulamada tereddüt yaratan hususlara açıklık getirilmeye çalışılmıştır Yargıtay içtihatları ve ilgili yüksek yargı kararları konunun somutlaştırılması bakımından özel bir önemle değerlendirilmiştir Bu çalışmada iş kazası ve meslek hastalıklarının kavramsal çerçevesi ortaya konulmuş hukuki niteliği unsurları ve türleri sistematik bir şekilde incelenmiştir Ayrıca tespit süreçleri taraflar sorumluluk rejimi ve yargısal denetim mekanizmaları öğreti ve yüksek yargı içtihatları ışığında değerlendirilmiştir Amaç hem teorik altyapıyı güçlendirmek hem de uygulamada karşı