İş Sgk Mevzuatı Uygulamaları İşveren Rehberi Bordrolama Pratiği Açıklamalı İçtihatlı Belge Örnekli Son Değişikliklerle Güncel Parametreler Hüseyin Kasay 1 Baskı — Hüseyin Kasay

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM BORDRO PARAMETRELERİ VE YASAL KESİNTİLER 1 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU PARAMETLERİ Sigorta Prim Kazançları Sınırları Oranları ve Günleri 1 1 Prim Alınma Zorunluluğu 1 2 Primine Esas Kazançlar İstisna ve Muaflar 1 2 1 Prime Tamamen Dâhil Olan Kazançlar 1 2 2 Prime Kısmen Dâhil Olan Kazançlar 1 2 3 Prime Dâhil Olmayan Kazançlar 1 3 Prim Oranları ve Devlet Katkısı 1 3 1 Tüm Sigorta Kollarına Tabi Sigorta Prim Oranları 1 3 2 Sosyal Güvenlik Destekleme Prim Oranları 1 4 Günlük Kazanç Sınırları Primine Esas Kazançların Alt ve Üst Sınırları 1 5 Prim Gün Sayısı 1 5 1 Ay Dönem İçindeki Çalışmaları Tam Olan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması 1 5 2 Ay Dönem İçinde İşe Başlayan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması 1 5 3 Ay Dönem İçinde İşten Ayrılan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması 1 5 4 İşe Başladığı Ay Dönem İçinde İşten Ayrılan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması 1 5 5 Ay Dönem İçinde Bazı Günlerde Çalışmamış Ve Çalışmadığı Günler İçin Ücret Almamış Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayılarının Hesaplanması 1 5 5 1 Ay Dönem İçinde İşe Girişi Veya İşten Çıkışı Bulunmayan Sigortalılar Yönünden 1 5 5 2 Ay Dönem İçinde İşe Girişi Veya İşten Çıkışı Bulunan Sigortalılar Yönünden 1 5 6 İşverenlerce SGK dan Geçici İş Göremezlik Ödeneği Alan Sigortalılara İstirahatli Oldukları Süreler İçin Ücret Ödenmesi Halinde Prim Ödeme Gün Sayısının Hesaplanması 1 6 Prim Ödeme Yükümlüsü 1 7 Primlerin Ödenmesi 1 8 Prime Esas Kazançlar ile İlgili Diğer Kavramlar 2 193 SAYILI GELİR VERGİSİ KANUNA GÖRE PARAMETRELER Vergiye Tabi Ödemeler Dilimi Matrahı İndirim ve İstisna 2 1 Vergiye Tabi Ödemeler İstisna ve Muafiyetler 2 1 1 Vergiye Tamamen Dâhil Olan Kazançlar 2 1 2 Vergiye Kısmen Dâhil Olan Kazançlar 2 1 3 Vergiden Muaf Olan Kazançlar 2 2 Vergi Dilimleri 2 3 Kümülatif Vergi Matrahı vi 2 4 Tek İşverenden Veya Birden Fazla İşverenden Elde Edilen Ücret Gelirlerinin Beyan Edilmesi Kimler Beyanname Verecek 2 5 Engellilik İndirimi 2 6 Gelir ve Damga Vergisi İstisnası 2 6 1 Asgari Ücretli 2 6 2 Emekli 2 6 3 Asgari Ücret Mesai Prim İkramiye 2 6 4 Asgari Ücret Üstü 2 6 5 Kısmi Süreli Çalışan Yeni İşe Başlayan Ve İşten Ayrılan 2 6 6 Birden Fazla İşverenden Ücret Alınması Durumunda İstisnanın Uygulanması 3 YASAL KESİNTİLER 3 1 ÜCRET 3 2 ÜCRET DIŞI ÖDEMELER VE SOSYAL YARDIMLAR 3 2 1 Prim ve İkramiye 3 2 2 Yol Parası 3 2 3 Yemek Parası 3 2 4 Ayni Yardımlar 3 2 5 Sağlık Sigortası ve Bireysel Emeklilik Sistemine Ödenen Tutarlar 3 2 6 Çocuk Zammı Yardımı 3 2 7 Aile Yardımı 3 2 8 Ölüm Doğum Ve Evlenme Yardımları 3 2 9 Huzur Hakkı 3 2 10 Altın Hediyesi 3 2 11 Alışveriş Çekleri 3 2 12 İlave Tediyeler 3 2 13 Toplu İş Sözleşmelerinde Yer Alan Ödemeler 3 2 14 Kreş ve Gündüz Bakımevi Hizmeti 3 2 15 Görev Yollukları 3 2 16 Banka Promosyonu 3 3 TAZMİNATLAR 3 3 1 Kıdem Tazminatı 3 3 2 İhbar Tazminatı 3 3 3 Kasa Tazminatı 3 3 4 Ayrımcılık Tazminatı 3 3 5 Kötü Niyet Tazminatı 3 3 6 İşe İade Davası Sonucu 4 Aylık Boşta Geçen Süre 3 3 7 İşe Başlatmama Tazminatı 3 3 8 İş Akdinin İkale Bozma Suretiyle Sonlanması 3 3 9 İhtiyari Arabuluculuk Müessesine Başvurulması Sonucunda Ödenen Tazminatlar 3 3 10 Kıdem Tazminatı Tavan Tutarı Üzerinde Ödemeler 3 3 11 İş Sözleşmesi Sona Ermeksizin Kıdem Tazminatına Mahsuben Avans Olarak Yapılan Ödemeler 3 3 12 Seyyar Görev Tazminatı Kıdem Tazminatı İş Sonu Tazminatı Veya Kıdem Tazminatı Mahiyetindeki Toplu Ödemeler Ve Keşif Ücreti 3 3 13 Ölüm Engellilik ve Hastalık Gibi Durumlarda Ödenen Tazminat Ve Yardımlar 4 OTOMATİK KATILIMLI BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ 5 İŞÇİNİN YAPTIRDIĞI ÖZEL SİGORTALAR 6 DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMALARINDA VERGİ İNDİRİMİ vii İKİNCİ BÖLÜM 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU BAKIMINDAN 4 1 a İşçi SAYILANLARIN SİGORTALILIK İŞLEMLERİ 1 SİGORTALIKLARIN BAŞLANGICI VE BİLDİRİMİ 1 1 İstisnalar 1 2 İlk Defa İşyeri Bildirgesi Verecek İşyerlerinde İşe Başlatılacak Sigortalılar 1 3 Hizmet Akdi Sona Ermeden Aynı İşverenin Aynı Ya Da Başka İşyerine Nakli 1 4 Devredilen İşyerlerinden Sigortalı Bildirimi 1 5 Nakledilen İşyerlerinden Sigortalıların Bildirimi 1 6 4 A Kapsamında Yaşlılık Aylığı Alıp Aynı İşyerinde Çalışmaya Devam Edenlerden Sigortalılık Türünü Değiştirenler 2 SİGORTALIKLARIN SONA ERMESİ VE BİLDİRİMİ 2 1 İşten Ayrılış Bildirgesinin Re sen Düzenlenmesi 2 2 Yasal Süresinde Verilmeyen Sigortalı İşten Ayrılış Bildirgeleri 2 3 İşe İade Davası Sonunda İşe Başlatılmayan Sigortalıların İşten Ayrılış Bildirgesinin Verilme Süresi 3 SİGORTALI İŞE GİRİŞ VE AYRILIŞ BİLDİRGESİNİN DÜZENLENMESİ 4 KISA VADELİ SİGORTA KOLLARI İŞ KAZASI MESLEK HASTALIĞI HASTALIK ANALIK 4 1 Sağlanan Haklar 4 1 1 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Halinde Sağlanan Haklar 4 1 2 Hastalık Halinde Sağlanan Haklar 4 1 3 Analık Halinde Sağlanan Haklar 4 2 Sağlanan Haklardan Faydalanma Şartları 4 2 1 Geçici İş Göremezlik Ödeneği 4 2 2 Sürekli İş Göremezlik Ödeneği 4 2 3 İKMH Sonucu Ölen Sigortalıların Hak Sahiplerine Gelir Bağlanması 4 2 4 Gelir Bağlanmış Kız Çocuklarına Evlenme Ödeneği Verilmesi 4 2 5 Cenaze Ödeneği Verilmesi 4 2 6 Analık Sigortasından Emzirme Ödeneği Verilmesi 4 3 Geçici İş Göremezlik Ödeneğinin Hesaplanması Rapor Parası 5 UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARI MALULLÜK YAŞLILIK ÖLÜM 5 1 Malullük 5 1 1 Malullük Aylığından Faydalanma Şartları 5 1 1 1 Malul Sayılma 5 1 1 2 Malullüğün Çalışmaya Başladıktan Sonra Ortaya Çıkması 5 1 1 3 Belirli Bir Süre Sigortalı Olma ve Prim Bildirilmesi 5 1 1 4 İşten Ayrılma ve Kuruma Başvurma 5 2 Yaşlılık 5 2 1 Yaşlılık Aylığından Faydalanma Şartları 5 2 1 1 İlk defa 5510 Sayılı Kanun Kapsamında Sigortalı Olanlar 5 2 1 1 1 Genel Olarak 5 2 1 1 2 Yaşlılık Aylığına Hak Kazanmada Kolaylaştırılmış Durumlar 5 2 1 1 2 1 İleri Yaştaki Sigortalılar 5 2 1 1 2 2 Malul Sigortalılar 5 2 1 1 2 3 Malul Sayılacak Derecede Engellilik Hali Olmayanlar 5 2 1 1 2 4 Yeraltı Maden İşyerlerinde Çalışanlar 5 2 1 1 2 5 Erken Yaşlananlar viii 5 2 1 1 2 6 Ağır Engelli Çocuğu Bulunan Kadın Sigortalılar 5 2 1 2 5510 Sayılı Kanun Yürürlük Tarihinden Önce Sigortalı Olanlar 5 2 1 2 1 08 09 1999 Tarihinden Önce İlk Defa Sigortalı Olanlar 5 2 1 2 2 09 09 1999 30 04 2008 Tarihleri Arasında İlk Defa Sigortalı Olanlar 5 2 2 Toptan Ödeme 5 2 3 Engellilik İndirimi Nedeniyle Emekli Aylığına Hak Kazanma Şartları 5 2 4 Sürekli İş Göremezlik Geliri Malullük Engellilik 5 3 Ölüm 5 3 1 Ölüm Sigortasından Faydalanma Şartları 5 3 2 Ölüm Sigortası Hak Sahipleri 5 3 3 Toptan Ödeme 5 3 4 Evlenme Ödeneği 5 3 5 Cenaze Ödeneği 6 GENEL SAĞLIK SİGORTASI 6 1 Kişi Yönünden Kapsam 6 2 Başlangıcı Ve Bildirilmesi 6 3 Prim Oranları 6 4 Sağlanan Sağlık Hizmetleri ve Diğer Haklar 6 5 Faydalanma Şartları 6 6 Gelir Testi Uygulaması ÜÇÜNCÜ BÖLÜM AÇIKLAMALI VE İÇTİHATLI İŞ KANUNU 1 AMAÇ VE KAPSAM 4857 m 1 2 TANIMLAR 4857 m 2 2 1 İşyeri 2 2 İşçi 2 3 İşveren Vekili 2 4 Alt İşverenlik 3 İŞYERİNİ BİLDİRME 4857 m 3 4 İSTİSNALAR 4857 m 4 5 EŞİT DAVRANMA 4857 m 5 6 İŞYERİ VEYA BİR BÖLÜMÜN DEVRİ 4857 m 6 7 GEÇİÇİ İŞ İLİŞKİSİ 4857 m 7 8 İŞ SÖZLEŞMESİ 4857 m 8 9 İŞ SÖZLEŞMESİ TÜRÜ VE ÇALIŞMA BİÇİMLERİNİ BELİRLEME SERBESTİSİ 4857 m 9 10 SÜREKLİ VE SÜREKSİZ İŞLERDEKİ İŞ SÖZLEŞMELERİ 4857 m 10 11 BELİRLİ BELİRSİZ SÖZLEŞMELER 4857 m 11 12 12 KISMİ SÜRELİ ÇALIŞMA 4857 m 13 13 ÇAĞRI ÜZERİNE ÇALIŞMA 4857 m 14 14 DENEME SÜRESİ 4857 m 15 15 TAKIM SÖZLEŞMESİ İLE OLUŞTURULAN İŞ SÖZLEŞMELERİ 4857 m 16 16 SÜRELİ FESİH 4857 m 17 17 GEÇERLİ SEBEPLE FESİH İŞ GÜVENCESİ 4857 m 18 18 SÖZLEŞMENİN FESHİNDE USUL 4857 m 19 ix 19 FESİH BİLDİRİMİNE İTİRAZ VE USULÜ 4857 m 20 20 GEÇERSİZ SEBEPLE YAPILAN FESHİN SONUÇLARI 4857 m 21 21 ÇALIŞMA KOŞULLARINDA DEĞİŞİKLİK 4857 m 22 22 YENİ İŞVERENİN SORUMLULUĞU 4857 m 23 23 İŞÇİ TARAFINDAN HAKLI NEDENLE DERHAL FESİHİ 4857 m 24 23 1 Sağlık Sebepleri 4857 24 I 23 2 Ahlak Ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller Ve Benzerleri 4857 24 II 23 3 Zorlayıcı Sebepler 24 İŞVEREN TARAFINDAN HAKLI NEDENLE FESİH 4857 m 25 24 1 Sağlık Sebepleri 4857 25 I 24 2 Ahlak Ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller Ve Benzerleri 4857 25 II 24 3 Zorlayıcı sebepler 4857 25 III 24 4 İşçinin Gözaltına Alınması Veya Tutuklanması 4857 25 IV 25 HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE 4857 m 26 26 İŞ ARAMA İZNİ 4857 m 27 27 ÇALIŞMA BELGESİ 4857 m 28 28 TOPLU İŞÇİ ÇIKARMA 4857 m 29 29 ENGELLİ VE ESKİ HÜKÜMLÜ ÇALIŞTIRMA 4857 m 30 30 ASKERLİK VE KANUNDAN DOĞAN ÇALIŞMA 4857 m 31 31 ÜCRET 4857 m 32 32 ÜCRETİN GÜNÜNDE ÖDENMEMESİ 4857 m 34 33 ÜCRETİN SAKLI KISMI 4857 m 35 34 KAMU MAKAMLARININ VE ASIL İŞVERENLERİN HAKEDİŞLERİNDEN ÜCRETİ KESME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 4857 m 36 35 ÜCRET HESAP PUSULASI 4857 m 37 36 ÜCRET KESME CEZASI 4857 m 38 37 ASGARİ ÜCRET 4857 m 39 38 YARIM ÜCRET 4857 m 40 39 FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETİ 4857 m 41 40 ZORUNLU NEDENLERLE OLAĞANÜSTÜ HALLERDE FAZLA ÇALIŞMA 4857 m 42 43 41 ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNLERİNDE ÇALIŞMA 4857 m 44 42 SAKLI HAKLAR 4857 m 45 43 HAFTA TATİLİ 4857 m 46 44 ULUSAL BAYRAM VE GENEL TATİL ÜCRETİ 4857 m 47 45 GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ AYLIK GÜNLÜK SAATLİK ÜCRET 4857 m 48 49 46 TATİL ÜCRETİNE GİRMEYEN KISIMLAR 4857 m 50 47 YÜZDELERİN ÖDENMESİ VE BELGELENMESİ 4857 m 51 52 48 YILLIK ÜCRETLİ İZİN 4857 m 53 60 49 SİGORTA PRİMLERİ 4857 m 61 50 ÜCRETTEN İNDİRİM YAPILAMAYACAK HALLER 4857 m 62 51 ÇALIŞMA SÜRESİ DENKLEŞTİRME 4857 m 63 52 TELAFİ ÇALIŞMASI 4857 m 64 53 ÇALIŞMA SÜRESİNDEN SAYILAN HALLER 4857 m 66 54 GÜNLÜK ÇALIŞMANIN BAŞLAMA VE BİTİŞ SAATLERİ 4857 m 67 55 ARA DİNLENMESİ 4857 m 68 56 GECE SÜRESİ VE GECE ÇALIŞMALARI 4857 m 69 57 HAZIRLAMA TAMAMLAMA VE TEMİZLEME İŞLERİ 4857 m 70 x 58 ÇALIŞTIRMA YAŞI VE ÇOCUKLARI ÇALIŞTIRMA YASAĞI ÇOCUK VE GENÇ İŞÇİLER 4857 m 71 59 YER VE SU ALTINDA ÇALIŞTIRMA YASAĞI GECE ÇALIŞTIRMA YASAĞI 4857 m 72 73 60 ANALIK HALİNDE ÇALIŞMA VE SÜT İZNİ 4857 m 74 61 İŞÇİ ÖZLÜK DOSYASI 4857 m 75 62 POSTALAR VARDİYALI HALİNDE ÇALIŞMA 4857 m 76 63 MAZARET İZİNLERİ 4857 m Ek 2 64 KIDEM TAZMİNATI 1475 m 14 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM SENDİKALAR VE TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ KANUNU BEŞİNCİ BÖLÜM AÇIKLAMALI VE İÇTİHATLI DİĞER KANUNLAR İlgili Bölümler 1 EĞİTİM GİDERLERİ 2 CEZAİ ŞART 3 REKABET YASAĞI 4 BAKİYE SÜRE ÜCRETİ 5 İKALE 6 İŞSİZLİK ÖDENEĞİ 6 1 İşsizlik Sigortasından Yararlanma Koşulları 6 1 1 İş Sözleşmesinin Belirli Koşullarda Sona Ermesi 4447 m 51 6 1 2 Belirli Gün İşsizlik Sigortası Primi Ödemek 4447 m 50 6 1 3 Yaşlılık Aylığı Almamak 4447 m 52 6 1 4 İşten Ayrılma Bildirgesinin Düzenlenmesi ve Türkiye İş Kurumuna Başvuruda Bulunması 4447 m 48 6 2 İşsizlik Ödeneğinin Hesaplanması 4447 m 50 6 3 Son 120 Gün Kuralı 6 4 İşsizlik Ödeneğinin Kesildiği Haller 6 5 Özel Durumlar İstifa Sonrası İşsizlik Ödeneğine Başvuru 7 ÖLÜM TAZMİNATI 8 İBRANAME 9 İŞ SÖZLEŞMESİNİN DEVRİ 9 ÜCRET GARANTİ FONU 10 KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ALTINCI BÖLÜM İŞE İADE DAVASI 1 İŞE İADE DAVASI ŞARTLARI 2 İŞE İADE DAVASI SONRASI SGK BİLDİRİMLERİ 2 1 İşe Başlatmama Tazminatı 2 2 Boşta Geçen Süre Ücreti xi 2 3 İşten Ayrılış İşe Giriş Bildirgesi 3 TAZMİNATLAR YÖNÜNDEN 3 1 Kıdem Tazminatı 3 2 İhbar Tazminatı 3 3 Yıllık İzin Ücreti YEDİNCİ BÖLÜM SİGORTA PRİM TEŞVİKLERİ 1 MALULLÜK YAŞLILIK VE ÖLÜM SİGORTALARI PRİMLERİNDEN İŞVEREN HİSSESİNİN BEŞ PUANLIK KISMINA İSABET EDEN İNDİRİM 2 SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİ İŞVEREN HİSSESİ BEŞ PUANLIK PRİM İNDİRİMİ 3 İŞVERENLERİNİN YURT DIŞINDAKİ İŞYERLERİNDE ÇALIŞTIRILMAK ÜZERE YURT İÇİNDEN GÖTÜRÜLEN SİGORTALILAR İÇİN UYGULANAN İNDİRİM 4 ENGELLİ SİGORTALI İSTİHDAMINA YÖNELİK TEŞVİK 5 ASGARİ ÜCRET DESTEĞİ 6 GENÇ VE KADIN İSTİHDAMI İLE MESLEKİ BELGESİ OLAN SİGORTALI İSTİHDAMI HALİNDE UYGULANAN 7 ÇOK TEHLİKELİ SINIFTA YER ALAN İŞYERLERİNDE İŞSİZLİK SİGORTASI İŞVEREN HİSSESİ TEŞVİKİ 8 SOSYAL HİZMETLERDEN FAYDALANAN ÇOCUKLARIN İSTİHDAMI HALİNDE UYGULANAN TEŞVİK 9 SOSYAL YARDIM ALANLARIN İSTİHDAMI HALİNDE UYGULANAN TEŞVİK 10 İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALANLARIN İSTİHDAMI HALİNDE UYGULANAN PRİM TEŞVİK SEKİZİNCİ BÖLÜM KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KANUNU İş İlişkisinde 1 VERİ SORUMLUSU SIFATIYLA İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 1 1 Aydınlatma Yükümlülüğü 1 2 Kişisel Veri Güvenliğini Sağlama Yükümlülüğü 1 3 Veri Sorumlusu Sıfatıyla Talepleri Kabul Etme Red Etme ve Bildirim 1 4 Veri Sorumluları Siciline Kayıt Olma DOKUZUNCU BÖLÜM MALİ TATİL 1 İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİ 2 İŞTEN AYRILIŞ BİLDİRGESİ 3 MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİ 4 ÇALIŞMADIĞINA DAİR BİLDİRİM 5 İDARİ PARA CEZASINA İTİRAZ VE ÖDEME SÜRESİ