İşçi Sınıfının Kıyısında Küçük Sanayi İşçileri Üzerine Bir İnceleme — Arif Geniş

Sanayi ve hizmet sektörlerinde uzun süredir yaşanan dönüşümler sonucunda bir yandan büyük ölçekli işletmeler alt sözleşme ya da dışarıdan tedarik mekanizmaları aracılığıyla parçalanarak küçülmekte diğer yandan da çoğalan ve göreli bir ölçek büyümesi yaşayan küçük işletmeler kapitalist işbölümünün bu yeni biçimlerine eklemlenerek nitelik değiştirmektedir Bütün bunlar küçük işletmeler deki giderek genişleyen işçi sınıfı kesimlerinin yapısal karakteristiklerini ve eğilimlerini önemli bir konu haline getirmektedir Bir alan araştırmasına dayanan kitap bu konuya eğiliyor ve küçük işletmelerdeki emek ilişkilerinin hâlâ pre kapitalist özellikler taşıdığı bu işletmelerdeki işçi kuşaklarının ücretli emeğe ancak yakın zamanlarda katıldıkları ve henüz olgunlaşmamış ücretli emek formlarını temsil ettikleri yarı proleter oldukları vb yönündeki alışılagelmiş kanaatlerin en azından tartışmalı olduğunu ortaya koyuyor Bu özellikler bakımından küçük sanayi işçileriyle işçi sınıfının öteki kesimleri arasında keskin farklılıklar yoktur Farklılık kendini öncelikle kolektif davranma olanaklarının yapısal olarak son derece kısıtlı olduğu işyeri ve emek piyasası düzlemlerinde göstermektedir Buna eşlik eden ve işçi sınıfının örgütlü kesimleriyle bağlantıların zayıflığıyla daha da derinleşen diğer olgu ise yeniden üretim alanlarındaki kültürel ve siyasal yalıtılmışlıktır

Sanayi ve hizmet sektörlerinde uzun süredir yaşanan dönüşümler sonucunda bir yandan büyük ölçekli işletmeler alt sözleşme ya da dışarıdan tedarik mekanizmaları aracılığıyla parçalanarak küçülmekte diğer yandan da çoğalan ve göreli bir ölçek büyümesi yaşayan küçük işletmeler kapitalist işbölümünün bu yeni biçimlerine eklemlenerek nitelik değiştirmektedir Bütün bunlar küçük işletmeler deki giderek genişleyen işçi sınıfı kesimlerinin yapısal karakteristiklerini ve eğilimlerini önemli bir konu haline getirmektedir Bir alan araştırmasına dayanan kitap bu konuya eğiliyor ve küçük işletmelerdeki emek ilişkilerinin hâlâ pre kapitalist özellikler taşıdığı bu işletmelerdeki işçi kuşaklarının ücretli emeğe ancak yakın zamanlarda katıldıkları ve henüz olgunlaşmamış ücretli emek formlarını temsil ettikleri yarı proleter oldukları vb yönündeki alışılagelmiş kanaatlerin en azından tartışmalı olduğunu ortaya koyuyor Bu özellikler bakımından küçük sanayi işçileriyle işçi sınıfının öteki kesimleri arasında keskin farklılıklar yoktur Farklılık kendini öncelikle kolektif davranma olanaklarının yapısal olarak son derece kısıtlı olduğu işyeri ve emek piyasası düzlemlerinde göstermektedir Buna eşlik eden ve işçi sınıfının örgütlü kesimleriyle bağlantıların zayıflığıyla daha da derinleşen diğer olgu ise yeniden üretim alanlarındaki kültürel ve siyasal yalıtılmışlıktır

Sanayi ve hizmet sektörlerinde uzun süredir yaşanan dönüşümler sonucunda bir yandan büyük ölçekli işletmeler alt sözleşme ya da dışarıdan tedarik mekanizmaları aracılığıyla parçalanarak küçülmekte diğer yandan da çoğalan ve göreli bir ölçek büyümesi yaşayan küçük işletmeler kapitalist işbölümünün bu yeni biçimlerine eklemlenerek nitelik değiştirmektedir Bütün bunlar küçük işletmeler deki giderek genişleyen işçi sınıfı kesimlerinin yapısal karakteristiklerini ve eğilimlerini önemli bir konu haline getirmektedir Bir alan araştırmasına dayanan kitap bu konuya eğiliyor ve küçük işletmelerdeki emek ilişkilerinin hâlâ pre kapitalist özellikler taşıdığı bu işletmelerdeki işçi kuşaklarının ücretli emeğe ancak yakın zamanlarda katıldıkları ve henüz olgunlaşmamış ücretli emek formlarını temsil ettikleri yarı proleter oldukları vb yönündeki alışılagelmiş kanaatlerin en azından tartışmalı olduğunu ortaya koyuyor Bu özellikler bakımından küçük sanayi işçileriyle işçi sınıfının öteki kesimleri arasında keskin farklılıklar yoktur Farklılık kendini öncelikle kolektif davranma olanaklarının yapısal olarak son derece kısıtlı olduğu işyeri ve emek piyasası düzlemlerinde göstermektedir Buna eşlik eden ve işçi sınıfının örgütlü kesimleriyle bağlantıların zayıflığıyla daha da derinleşen diğer olgu ise yeniden üretim alanlarındaki kültürel ve siyasal yalıtılmışlıktır

Türkiye de hem akademik hem de popüler düzlemlerde işçi sınıfı tasavvufu büyük ölçüde örgütlü işçi sınıfı kesimleriyle sınırlı kalmıştır Bu tasavvur bir yandan ücretli emeğin büyük işletmelerde toplanacağını uman modernleşmeci ideolojiden diğer yandan da küçük işletmelerdeki ücretli emeğe atfedilen özelliklerden beslenmektedir Ülke ve dünya ölçeğinde yaşanan gelişmeler küçük istihdam birimleriyle ilgili beklentileri yanlışlamaktadır Sanayi ve hizmet sektörlerindeki yeni işbölümüyle birlikte ortalama işyeri ölçeği küçülmekte geleneksel küçük işletmeler bu bölümüne eklemlenerek nitelik değiştirmekte ve bu işletmelerde ücretli emeğin ağırlığı artmaktadır Bir alan araştırmasına dayanan bu çalışma küçük işletmelerdeki emek ilişkilerinin pre kapitalist özellikler taşıdığı bu işletmerdeki işçilerin ücretli emek biçimlerini temsil ettikleri yarı proleter oldukları yakın zamanda göç etkileri ve güçlü kırsal bağlantılara sahip oldukları şeklindeki alışılagelmiş kanaatlerin en azından tartışmalı olduğunu ortaya koymaktadır Bu özellikler bakımından küçük sanayi işçileriyle işçi sınıfının diğer kesimleri arasında keskin farklılıklar yoktur Farklılık kendini öncelikle kolektif davranma imkanlarının yapısal olarak son derece kısıtlı olduğu işyeri ve emek piyasası düzlemlerinde göstermektedir Buna eşlik eden ve işçi sınıfının hegemonik kesimleriyle bağlantıların zayıflığıyla derinleşen diğer olgu ise yeniden üretim alanlarındaki kültürel ve siyasal yalıtılmışlıktır

Türkiye de hem akademik hem de popüler düzlemlerde işçi sınıfı tasavvufu büyük ölçüde örgütlü işçi sınıfı kesimleriyle sınırlı kalmıştır Bu tasavvur bir yandan ücretli emeğin büyük işletmelerde toplanacağını uman modernleşmeci ideolojiden diğer yandan da küçük işletmelerdeki ücretli emeğe atfedilen özelliklerden beslenmektedir Ülke ve dünya ölçeğinde yaşanan gelişmeler küçük istihdam birimleriyle ilgili beklentileri yanlışlamaktadır Sanayi ve hizmet sektörlerindeki yeni işbölümüyle birlikte ortalama işyeri ölçeği küçülmekte geleneksel küçük işletmeler bu bölümüne eklemlenerek nitelik değiştirmekte ve bu işletmelerde ücretli emeğin ağırlığı artmaktadır Bir alan araştırmasına dayanan bu çalışma küçük işletmelerdeki emek ilişkilerinin pre kapitalist özellikler taşıdığı bu işletmerdeki işçilerin ücretli emek biçimlerini temsil ettikleri yarı proleter oldukları yakın zamanda göç etkileri ve güçlü kırsal bağlantılara sahip oldukları şeklindeki alışılagelmiş kanaatlerin en azından tartışmalı olduğunu ortaya koymaktadır Bu özellikler bakımından küçük sanayi işçileriyle işçi sınıfının diğer kesimleri arasında keskin farklılıklar yoktur Farklılık kendini öncelikle kolektif davranma imkanlarının yapısal olarak son derece kısıtlı olduğu işyeri ve emek piyasası düzlemlerinde göstermektedir Buna eşlik eden ve işçi sınıfının hegemonik kesimleriyle bağlantıların zayıflığıyla derinleşen diğer olgu ise yeniden üretim alanlarındaki kültürel ve siyasal yalıtılmışlıktır img src https s3 eu west 1 amazonaws com dia kitadagitim ckeditor_assets pictures 53 content_1_original_original jpg alt height 15 width 15 font size 1 color white font img