İşçinin Özel Yaşamına Müdahalenin Sınırları — K Ahmet Sevimli

İŞÇİNİN ÖZEL YAŞAMINA MÜDAHALENİN SINIRLARI İşveren işyerinde yönetim hakkına sahip bulunan özne olarak çalıştırdığı işçilerin özel yaşamıyla da ilgilenmek durumundadır Çünkü işçinin özel yaşam alanına girip işyerini ilgilendirebilecek tüm konular müşteri çevresini olumlu veya olumsuz yönde etkileyecek ve bunlardan olumsuz olanlar da işverenin ve giderek işletmenin itibar kaybına yol açacaktır Özel yaşam hakkı özel hukuk bakımından kişilik haklarının bir görünümü olarak ortaya çıkmakta ve işçinin kişiliğinin korunması da iş hukukuyla sağlanan korumanın önemli bir parçasını oluşturmaktadır Bu yüzden işçinin özel yaşam hakkı ile işverenin haklı çıkarları arasında adil ve hassas bir dengenin sağlanması zorunludur Diğer bir söyleyişle işçinin özel yaşam alanına işverenin işyerinin hukuken korunmaya değer çıkarları gerektirdiği takdirde ve ölçüde müdahale edilebilir Özel yaşam hakkı kavram olarak tüketici nitelikte tanımı yapılabilmiş bir kapsama sahip değildir Bunun da temelinde kişinin özel yaşamını özgürce yaşaması gerektiği düşüncesi yatmaktadır Çünkü sınıflandırılmış bir özel yaşam tanımı değişen yaşam koşullarına uyumu ve gerekli dinamizmi ortadan kaldırır Tarihi gelişme sürecine bakıldığında da özel yaşama verilen anlamın inziva alanından günümüzde kişinin kendisini toplumsal yaşamda ortaya koyuş biçimine kadar uzanan bir içeriğe yöneldiği ve evrim geçirdiği görülür Türk hukuk sisteminin işçinin özel yaşamına müdahaleye sınır çizme konusunda zengin bir geçmiş uygulamaya sahip bulunduğu söylenemez Günümüzde ise özel yaşam hakkının uluslararası temel insan hakları belgelerinde sıkça yer almaya başlaması ve Avrupa hukuku metinlerinde özel yaşam hakkına giderek artan ölçüde yer verilmesi eğilimleri dikkatlerin söz konusu kavram üzerinde yoğunlaşması sonucunu yaratmaktadır Türkiye de belirtilen gelişmelerden kendisini soyutlamış değildir Esasen Avrupa Birliği ne girmeye hazırlanan Türkiye gibi bir ülkenin bu gelişmelerden kendisini soyutlaması düşünülemez Tüm bu gelişmeleri Dr Sevimli nin hazırlamış bulunduğu doktora tez çalışmasında ayrıntılı ve bilimsel bir biçimde izlemek mümkündür Kendisi yaptığı özverili çalışmayla işçinin özel yaşamına müdahalenin sınırlarını irdelemiştir Bu yolda Dr Sevimli yerli ve yabancı öğreti ile mahkeme kararlarını titizlikle taramıştır Kendisinin çalışmaları sırasında Türk mevzuatı da önemli değişiklikler geçirmiştir Nitekim Türkiye de yeni bir İş Kanunu ve yeni bir Ceza Kanunu kabul edilmiştir Yine toplumsal olarak Türkiye bu arada türban sorununu yaşamaya başlamıştır Giderek işçinin giyim tarzı ve dış görünüşü özellikle kamuya ait işyerlerinde önem kazanmıştır Tüm bu yasal değişiklikler Dr Sevimli nin çalışmasına yansımıştır Bu anlamda Dr Sevimli nin çalışması mevzuattaki son durumu içerir hale gelmiştir Ayrıca kendisinin işçinin giyim tarzı ve dış görünüşüyle ilgili görüşlerinin de laik ve demokratik temellere dayalı çağdaş çözümleri içerdiğini belirtmeliyim Prof Dr Tankut Centel Kitabın Önsözünden Kitaptan Konu Başlıkları Özel yaşam hakkı bağlamındaişçinin rızasının hukuki değeri İşçinin üstünün ve eşyalarının aranması İşçiye ilişkin kişisel verilerin korunması İşyerinde izleme ve gözetleme Telefon dinleme e posta kontrolü kamerayla gözetleme İşçinin yaşam tarzına müdahale İşçiye uygulanan testler Kişilik testleri alkol ve uyuşturucu testleri genetik testler İşçinin özel yaşamına müdahaleninin olası hukuki sonuçları