İslâm Düşüncesinde Değerler Metafiziği — İbrahim Çetintaş

Sanattan bilime ahlâktan siyasete kadar değerler ekseninde yaşanan somut gerçekliklerin ne olduğunu tam olarak anlama kaynağını bulma ve buradan hareketle varlığın değerleşme değerselleşme aşamasına geçiş süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunların orasıyla irtibatlandırılması temel bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır Meselenin bu yönünü çözüme kavuşturmadan insanların değersellik adına ortaya koydukları nitelikleri tam olarak izah etmek veya değerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diğer ilmî alanlarda olduğu gibi değerler konusunda da özel davranış ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandığı sürece kendilerine güçlü güvenilir ve sağlam birer zemin bulabilecektir Bu sağlandığı ölçüde güncel tekil değişken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik değersel nitelikler güvenli bir şekilde kadim tümel uzam ve zamana göre değişmeyen evrensel ölçekli değersel ilkelerden beslenerek insanî varlığın manevî çehresini şekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavuşabilecektir Bizim bu çalışmamızda özellikle yoğunlaştığımız değerler ilminin iki temel öğesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralın dışında değildir Tabiatıyla bunların neliği niteliği kökeni aşkın olanla irtibatı ve bunun dünya âlemine yansıyan teorik ve pratik korelatları çalışmamızın ontolojik kordinatlarını oluşturan temeller olarak öne çıkmaktadır İşte bu doğrultuda biz İslâm kültür havzasında ortaya çıkan bu iki değersel niteliğin dayandığı Kant ın ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler olduğunu araştırarak değerlere temel teşkil eden bu alanlara daha yakından bakmaya gayret ettik

Sanattan bilime ahlaktan siyasete kadar değerler ekseninde yaşanan somut gerçekliklerin ne olduğunu tam olarak anlama kaynağını bulma ve buradan hareketle varlığın değerleşme değerselleşme aşamasına geçiş süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunların orasıyla irtibatlandırılması temel bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır Meselenin bu yönünü çözüme kavuşturmadan insanların değersellik adına ortaya koydukları nitelikleri tam olarak izah etmek veya değerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diğer ilmi alanlarda olduğu gibi değerler konusunda da özel davranış ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandığı sürece kendilerine güçlü güvenilir ve sağlam birer zemin bulabilecektir Bu sağlandığı ölçüde güncel tekil değişken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik değersel nitelikler güvenli bir şekilde kadim tümel uzam ve zamana göre değişmeyen evrensel ölçekli değersel ilkelerden beslenerek insani varlığın manevi çehresini şekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavuşabilecektir Bizim bu çalışmamızda özellikle yoğunlaştığımız değerler ilminin iki temel öğesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralın dışında değildir Tabiatıyla bunların neliği niteliği kökeni aşkın olanla irtibatı ve bunun dünya âlemine yansıyan teorik ve pratik korelatları çalışmamızın ontolojik kordinatlarını oluşturan temeller olarak öne çıkmaktadır İşte bu doğrultuda biz İslam kültür havzasında ortaya çıkan bu iki değersel niteliğin dayandığı Kant ın ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler olduğunu araştırarak değerlere temel teşkil eden bu alanlara daha yakından bakmaya gayret ettik

Sanattan bilime ahlaktan siyasete kadar değerler ekseninde yaşanan somut gerçekliklerin ne olduğunu tam olarak anlama kaynağını bulma ve buradan hareketle varlığın değerleşme değerselleşme aşamasına geçiş süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunların orasıyla irtibatlandırılması temel bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır Meselenin bu yönünü çözüme kavuşturmadan insanların değersellik adına ortaya koydukları nitelikleri tam olarak izah etmek veya değerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diğer ilmi alanlarda olduğu gibi değerler konusunda da özel davranış ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandığı sürece kendilerine güçlü güvenilir ve sağlam birer zemin bulabilecektir Bu sağlandığı ölçüde güncel tekil değişken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik değersel nitelikler güvenli bir şekilde kadim tümel uzam ve zamana göre değişmeyen evrensel ölçekli değersel ilkelerden beslenerek insani varlığın manevi çehresini şekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavuşabilecektir Bizim bu çalışmamızda özellikle yoğunlaştığımız değerler ilminin iki temel öğesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralın dışında değildir Tabiatıyla bunların neliği niteliği kökeni aşkın olanla irtibatı ve bunun dünya âlemine yansıyan teorik ve pratik korelatları çalışmamızın ontolojik kordinatlarını oluşturan temeller olarak öne çıkmaktadır İşte bu doğrultuda biz İslam kültür havzasında ortaya çıkan bu iki değersel niteliğin dayandığı Kant ın ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler olduğunu araştırarak değerlere temel teşkil eden bu alanlara daha yakından bakmaya gayret ettik

Sanattan bilime ahlaktan siyasete kadar degerler ekseninde yasanan somut gerçekliklerin ne oldugunu tam olarak anlama kaynagini bulma ve buradan hareketle varligin degerlesme degersellesme asamasina geçis süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunlarin orasiyla irtibatlandirilmasi temel bir problem olarak karsimiza çikmaktadir Meselenin bu yönünü çözüme kavusturmadan insanlarin degersellik adina ortaya koyduklari nitelikleri tam olarak izah etmek veya degerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diger ilmi alanlarda oldugu gibi degerler konusunda da özel davranis ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandigi sürece kendilerine güçlü güvenilir ve saglam birer zemin bulabilecektir Bu saglandigi ölçüde güncel tekil degisken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik degersel nitelikler güvenli bir sekilde kadim tümel uzam ve zamana göre degismeyen evrensel ölçekli degersel ilkelerden beslenerek insani varligin manevi çehresini sekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavusabilecektir Bizim bu çalismamizda özellikle yogunlastigimiz degerler ilminin iki temel ögesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralin disinda degildir Tabiatiyla bunlarin neligi niteligi kökeni askin olanla irtibati ve bunun dünya âlemine yansiyan teorik ve pratik korelatlari çalismamizin ontolojik kordinatlarini olusturan temeller olarak öne çikmaktadir Iste bu dogrultuda biz Islam kültür havzasinda ortaya çikan bu iki degersel niteligin dayandigi Kant in ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler oldugunu arastirarak degerlere temel teskil eden bu alanlara daha yakindan bakmaya gayret ettik

Sanattan bilime ahlaktan siyasete kadar değerler ekseninde yaşanan somut gerçekliklerin ne olduğunu tam olarak anlama kaynağını bulma ve buradan hareketle varlığın değerleşme değerselleşme aşamasına geçiş süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunların orasıyla irtibatlandırılması temel bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır Meselenin bu yönünü çözüme kavuşturmadan insanların değersellik adına ortaya koydukları nitelikleri tam olarak izah etmek veya değerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diğer ilmi alanlarda olduğu gibi değerler konusunda da özel davranış ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandığı sürece kendilerine güçlü güvenilir ve sağlam birer zemin bulabilecektir Bu sağlandığı ölçüde güncel tekil değişken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik değersel nitelikler güvenli bir şekilde kadim tümel uzam ve zamana göre değişmeyen evrensel ölçekli değersel ilkelerden beslenerek insani varlığın manevi çehresini şekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavuşabilecektir Bizim bu çalışmamızda özellikle yoğunlaştığımız değerler ilminin iki temel öğesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralın dışında değildir Tabiatıyla bunların neliği niteliği kökeni aşkın olanla irtibatı ve bunun dünya âlemine yansıyan teorik ve pratik korelatları çalışmamızın ontolojik kordinatlarını oluşturan temeller olarak öne çıkmaktadır İşte bu doğrultuda biz İslam kültür havzasında ortaya çıkan bu iki değersel niteliğin dayandığı Kant ın ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler olduğunu araştırarak değerlere temel teşkil eden bu alanlara daha yakından bakmaya gayret ettik

Sanattan bilime ahlaktan siyasete kadar değerler ekseninde yaşanan somut gerçekliklerin ne olduğunu tam olarak anlama kaynağını bulma ve buradan hareketle varlığın değerleşme değerselleşme aşamasına geçiş süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunların orasıyla irtibatlandırılması temel bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır Meselenin bu yönünü çözüme kavuşturmadan insanların değersellik adına ortaya koydukları nitelikleri tam olarak izah etmek veya değerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diğer ilmi alanlarda olduğu gibi değerler konusunda da özel davranış ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandığı sürece kendilerine güçlü güvenilir ve sağlam birer zemin bulabilecektir Bu sağlandığı ölçüde güncel tekil değişken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik değersel nitelikler güvenli bir şekilde kadim tümel uzam ve zamana göre değişmeyen evrensel ölçekli değersel ilkelerden beslenerek insani varlığın manevi çehresini şekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavuşabilecektir Bizim bu çalışmamızda özellikle yoğunlaştığımız değerler ilminin iki temel öğesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralın dışında değildir Tabiatıyla bunların neliği niteliği kökeni aşkın olanla irtibatı ve bunun dünya âlemine yansıyan teorik ve pratik korelatları çalışmamızın ontolojik kordinatlarını oluşturan temeller olarak öne çıkmaktadır İşte bu doğrultuda biz İslam kültür havzasında ortaya çıkan bu iki değersel niteliğin dayandığı Kant ın ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler olduğunu araştırarak değerlere temel teşkil eden bu alanlara daha yakından bakmaya gayret ettik

Sanattan bilime ahlaktan siyasete kadar değerler ekseninde yaşanan somut gerçekliklerin ne olduğunu tam olarak anlama kaynağını bulma ve buradan hareketle varlığın değerleşme değerselleşme aşamasına geçiş süreci gibi daha ziyade arka plana özgü mahiyetin tespiti ve bunların orasıyla irtibatlandırılması temel bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır Meselenin bu yönünü çözüme kavuşturmadan insanların değersellik adına ortaya koydukları nitelikleri tam olarak izah etmek veya değerlere güvenilir bir temel bulmak güç görünmektedir Zira diğer ilmi alanlarda olduğu gibi değerler konusunda da özel davranış ya da olgular genel ilke veya kanunlara dayandığı sürece kendilerine güçlü güvenilir ve sağlam birer zemin bulabilecektir Bu sağlandığı ölçüde güncel tekil değişken ve hatta yerel mahiyetteki aksiyolojik değersel nitelikler güvenli bir şekilde kadim tümel uzam ve zamana göre değişmeyen evrensel ölçekli değersel ilkelerden beslenerek insani varlığın manevi çehresini şekillendirme ve onu koruyabilme ehliyet ve kudretine kavuşabilecektir Bizim bu çalışmamızda özellikle yoğunlaştığımız değerler ilminin iki temel öğesi olan etik ve estetik alan da bu genel kuralın dışında değildir Tabiatıyla bunların neliği niteliği kökeni aşkın olanla irtibatı ve bunun dünya âlemine yansıyan teorik ve pratik korelatları çalışmamızın ontolojik kordinatlarını oluşturan temeller olarak öne çıkmaktadır İşte bu doğrultuda biz İslam kültür havzasında ortaya çıkan bu iki değersel niteliğin dayandığı Kant ın ifadesiyle maxim ilke kanun veya genel ölçülerin neler olduğunu araştırarak değerlere temel teşkil eden bu alanlara daha yakından bakmaya gayret ettik