İslam Hukuk Usulünde Mubah Nazariyesi — İbrahim Yılmaz

Fıkıh usulünün temel konularından biri olan şer î teklîfî hükümler cumhura göre vacip mendub mubah mekruh ve haram olmak üzere beşe ayrılmaktadır Bunlardan mubah mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer olduğu hukukî serbest alanlar olup diğer şer î teklifi hükümlere göre uygulama alanı oldukça geniştir Klasik fıkıh usulü kaynaklarında genel olarak mubahın dar anlamda tanımı ile yetinilmiş şartlara ve ihtiyaçlara göre farklı hükümler alabileceği üzerinde ayrıca durulmamıştır Şâtıbî ö 790 1388 gibi bazı usulcüler ise mubahı tikel cüz î ve tümel külli açıdan geniş anlamda ele almış kullanılma amacı ve sonucuna göre tümel açıdan mubahın farklı hükümler alabileceği üzerinde de durmuşlardır Çalışmamızda mubahın kavramsal çerçevesi ile birlikte özellikle Şâtıbî nin taksimi esas alınarak mubahın farklı açılardan taksimine türlerine diğer fıkhî kavramlar ve teklîfî hükümlerle olan ilişkisine de dikkat çekilmiştir Çalışmamızda ayrıca mubahın şer î hüküm olup olmaması ve bunun kamu otoritesinin mubahı sınırlandırması ile olan ilişkisi ile nass veya nass dışı yollarla mubahlık vasfının bilinmesi konusu üzerinde de durulmuştur

Hukuki Serbest Alan Fıkıh usulünün temel konularından biri olan şer î teklîfî hükümler cumhura göre vacip mendub mubah mekruh ve haram olmak üzere beşe ayrılmaktadır Bunlardan mubah mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer olduğu hukukî serbest alanlar olup diğer şer î teklifi hükümlere göre uygulama alanı oldukça geniştir Klasik fıkıh usulü kaynaklarında genel olarak mubahın dar anlamda tanımı ile yetinilmiş şartlara ve ihtiyaçlara göre farklı hükümler alabileceği üzerinde ayrıca durulmamıştır Şâtıbî ö 790 1388 gibi bazı usulcüler ise mubahı tikel cüz î ve tümel külli açıdan geniş anlamda ele almış kullanılma amacı ve sonucuna göre tümel açıdan mubahın farklı hükümler alabileceği üzerinde de durmuşlardır Çalışmamızda mubahın kavramsal çerçevesi ile birlikte özellikle Şâtıbî nin taksimi esas alınarak mubahın farklı açılardan taksimine türlerine diğer fıkhî kavramlar ve teklîfî hükümlerle olan ilişkisine de dikkat çekilmiştir Çalışmamızda ayrıca mubahın şer î hüküm olup olmaması ve bunun kamu otoritesinin mubahı sınırlandırması ile olan ilişkisi ile nass veya nass dışı yollarla mubahlık vasfının bilinmesi konusu üzerinde de durulmuştur

İbrahim Yılmaz tarafından kaleme alınan İslam Hukuk Usulünde Mubah Nazariyesi Fecr Yayınları eseri olarak okurlarla buluşuyor İslam Hukuk Usulünde Mubah Nazariyesi İbrahim Yılmaz Kitap Özeti Hukuki Serbest Alan Fıkıh usulünün temel konularından biri olan şerî teklîfî hükümler cumhura göre vacip mendub mubah mekruh ve haram olmak üzere beşe ayrılmaktadır Bunlardan mubah mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer olduğu hukukî serbest alanlar olup diğer şerî teklifi hükümlere göre uygulama alanı oldukça geniştir Klasik fıkıh usulü kaynaklarında genel olarak mubahın dar anlamda tanımı ile yetinilmiş şartlara ve ihtiyaçlara göre farklı hükümler alabileceği üzerinde ayrıca durulmamıştır Şâtıbî ö 790 1388 gibi bazı usulcüler ise mubahı tikel cüzî ve tümel külli açıdan geniş anlamda ele almış kullanılma amacı ve sonucuna göre tümel açıdan mubahın farklı hükümler alabileceği üzerinde de durmuşlardır Çalışmamızda mubahın kavramsal çerçevesi ile birlikte özellikle Şâtıbînin taksimi esas alınarak mubahın farklı açılardan taksimine türlerine diğer fıkhî kavramlar ve teklîfî hükümlerle olan ilişkisine de dikkat çekilmiştir Çalışmamızda ayrıca mubahın şerî hüküm olup olmaması ve bunun kamu otoritesinin mubahı sınırlandırması ile olan ilişkisi ile nass veya nass dışı yollarla mubahlık vasfının bilinmesi konusu üzerinde de durulmuştur Yayınevi Fecr Yayınları Yazar İbrahim Yılmaz Sayfa 212 Sayfa Kağıt 2 Hamur Boyut 16 00x24 00 cm Basım Yılı Ocak 2022 Barkod 9786258005400 Kategori İslam Hukuku

Hukuki Serbest Alan Fıkıh usulünün temel konularından biri olan şer î teklîfî hükümler cumhura göre vacip mendub mubah mekruh ve haram olmak üzere beşe ayrılmaktadır Bunlardan mubah mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer olduğu hukukî serbest alanlar olup diğer şer î teklifi hükümlere göre uygulama alanı oldukça geniştir Klasik fıkıh usulü kaynaklarında genel olarak mubahın dar anlamda tanımı ile yetinilmiş şartlara ve ihtiyaçlara göre farklı hükümler alabileceği üzerinde ayrıca durulmamıştır Şâtıbî ö 790 1388 gibi bazı usulcüler ise mubahı tikel cüz î ve tümel külli açıdan geniş anlamda ele almış kullanılma amacı ve sonucuna göre tümel açıdan mubahın farklı hükümler alabileceği üzerinde de durmuşlardır Çalışmamızda mubahın kavramsal çerçevesi ile birlikte özellikle Şâtıbî nin taksimi esas alınarak mubahın farklı açılardan taksimine türlerine diğer fıkhî kavramlar ve teklîfî hükümlerle olan ilişkisine de dikkat çekilmiştir Çalışmamızda ayrıca mubahın şer î hüküm olup olmaması ve bunun kamu otoritesinin mubahı sınırlandırması ile olan ilişkisi ile nass veya nass dışı yollarla mubahlık vasfının bilinmesi konusu üzerinde de durulmuştur

İslâm hüküm teorisinde teklîfî hükümlerden biri olan mubah mahiyeti itibariyle mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer bırakıldığı hukukî serbest alanları ifade etmektedir Mubah olan fiillerin biri tikel cüz î özel diğeri tümel küllî genel olmak üzere iki yönü bulunmaktadır Tikel açıdan mubah yapılması veya yapılmaması mükellef açısından iki tarafı eşit olan konumu ifade etmektedir Tümel açıdan ise mubah dinen korunması zorunlu olan beş temel esastan zarûrât i hamse biriyle ilgili olması başkalarının hakkını ve kamu yararını ilgilendirmesi dinen yapılması vâcip mendup veya terk edilmesi haram mekruh istenilen bir fiile vesile olması yani kullanılma gaye ve sonucuna itibar edilmesi gibi haricî ve ârızî bazı sebeplerden dolayı farklı hükümler alabilmektedir Dolayısıyla tümel açıdan mubahın kullanılma gaye ve sonucuna göre emretme veya yasaklama ya da kullanılmasının bazı kayıtlara bağlanması şeklinde kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması söz konusu olabilmektedir Ancak ifade etmek gerekir ki şer î ibaha kapsamında yer alan hükümlerin kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması düşüncesi güncel ve önemli bir konu olduğu kadar İslâm hukukunun en hassas konularından birini de oluşturmaktadır

İslâm hüküm teorisinde teklîfî hükümlerden biri olan mubah mahiyeti itibariyle mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer bırakıldığı hukukî serbest alanları ifade etmektedir Mubah olan fiillerin biri tikel cüz î özel diğeri tümel küllî genel olmak üzere iki yönü bulunmaktadır Tikel açıdan mubah yapılması veya yapılmaması mükellef açısından iki tarafı eşit olan konumu ifade etmektedir Tümel açıdan ise mubah dinen korunması zorunlu olan beş temel esastan zarûrât i hamse biriyle ilgili olması başkalarının hakkını ve kamu yararını ilgilendirmesi dinen yapılması vâcip mendup veya terk edilmesi haram mekruh istenilen bir fiile vesile olması yani kullanılma gaye ve sonucuna itibar edilmesi gibi haricî ve ârızî bazı sebeplerden dolayı farklı hükümler alabilmektedir Dolayısıyla tümel açıdan mubahın kullanılma gaye ve sonucuna göre emretme veya yasaklama ya da kullanılmasının bazı kayıtlara bağlanması şeklinde kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması söz konusu olabilmektedir Ancak ifade etmek gerekir ki şer î ibaha kapsamında yer alan hükümlerin kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması düşüncesi güncel ve önemli bir konu olduğu kadar İslâm hukukunun en hassas konularından birini de oluşturmaktadır

İslâm hüküm teorisinde teklîfî hükümlerden biri olan mubah mahiyeti itibariyle mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer bırakıldığı hukukî serbest alanları ifade etmektedir Mubah olan fiillerin biri tikel cüz î özel diğeri tümel küllî genel olmak üzere iki yönü bulunmaktadır Tikel açıdan mubah yapılması veya yapılmaması mükellef açısından iki tarafı eşit olan konumu ifade etmektedir Tümel açıdan ise mubah dinen korunması zorunlu olan beş temel esastan zarûrât i hamse biriyle ilgili olması başkalarının hakkını ve kamu yararını ilgilendirmesi dinen yapılması vâcip mendup veya terk edilmesi haram mekruh istenilen bir fiile vesile olması yani kullanılma gaye ve sonucuna itibar edilmesi gibi haricî ve ârızî bazı sebeplerden dolayı farklı hükümler alabilmektedir Dolayısıyla tümel açıdan mubahın kullanılma gaye ve sonucuna göre emretme veya yasaklama ya da kullanılmasının bazı kayıtlara bağlanması şeklinde kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması söz konusu olabilmektedir Ancak ifade etmek gerekir ki şer î ibaha kapsamında yer alan hükümlerin kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması düşüncesi güncel ve önemli bir konu olduğu kadar İslâm hukukunun en hassas konularından birini de oluşturmaktadır

İslâm hüküm teorisinde teklîfî hükümlerden biri olan mubah mahiyeti itibariyle mükellefin yapma ve terk etme arasında muhayyer bırakıldığı hukukî serbest alanları ifade etmektedir Mubah olan fiillerin biri tikel cüz î özel diğeri tümel küllî genel olmak üzere iki yönü bulunmaktadır Tikel açıdan mubah yapılması veya yapılmaması mükellef açısından iki tarafı eşit olan konumu ifade etmektedir Tümel açıdan ise mubah dinen korunması zorunlu olan beş temel esastan zarûrât i hamse biriyle ilgili olması başkalarının hakkını ve kamu yararını ilgilendirmesi dinen yapılması vâcip mendup veya terk edilmesi haram mekruh istenilen bir fiile vesile olması yani kullanılma gaye ve sonucuna itibar edilmesi gibi haricî ve ârızî bazı sebeplerden dolayı farklı hükümler alabilmektedir Dolayısıyla tümel açıdan mubahın kullanılma gaye ve sonucuna göre emretme veya yasaklama ya da kullanılmasının bazı kayıtlara bağlanması şeklinde kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması söz konusu olabilmektedir Ancak ifade etmek gerekir ki şer î ibaha kapsamında yer alan hükümlerin kamu otoritesi tarafından sınırlandırılması düşüncesi güncel ve önemli bir konu olduğu kadar İslâm hukukunun en hassas konularından birini de oluşturmaktadır