İslam Hukuku Açısından Ticari Ürünler Üzerine Gerçekleştirilen Türev İşlemler — İbrahim Özpolat

Türev işlemlerin Antik Yunan a dayandığına dair iddialar bir kenara bırakı lırsa bu işlemlerin ilk defa Orta Çağ da XVI yüzyılın ikinci yarısından itibaren Hollanda da ortaya çıktığı ve oradan XVIII yüzyılda Japonya ya XIX yüzyılda ABD ye yayıldığı daha sonra da XX yüzyılda bütün dünyada uygulanmaya başladığı kanısı hakimdir Günümüzde birçok ülkede yaygın olarak uygula nan ve riskten korunma gibi faydalarına vurgu yapılan bu işlemler İslam hukuku açısından değerlendirilmeye muhtaçtır Elinizdeki çalışmada bu ihtiyacı karşılamak üzere türev işlemlerden emtiaya dayalı olan emtia forward emtia futures ve opsiyon sözleşmeleri İslam hukuku açısından incelenmiştir Çalışma beş bölümden oluşmaktadır Birinci bölümde mal kavramının İslam hukukundaki yeri iktisat ilmi ve pozitif hukuk ile karşılaş tırmalı olarak ortaya konulup emtia türev sözleşmeleri bu kavram açısından değerlendirilmiştir İkinci bölüm türev sözleşmelerin genel olarak kavramsal çerçevesinin çizilmesine ayrılmıştır Bu bölümde türev sözleşmelerin tanımı tarihçesi muhtemel getirileri ve sorunları çeşitleri piyasaları kullanılma amaçları ve sözleşme tarafları vb konular anlatılmıştır Üçüncü bölümde emtia türev sözleşmelerinden emtia forward ve emtia futures sözleşmeler İslam hukuku açısından değerlendirilmiştir Bu bölümde öncelikle çağdaş İslam hukukçularının bu sözleşmelere olumlu ve olumsuz yaklaşımları gerekçeleri ile birlikte ele alınmıştır Daha sonra emtia forward ve emtia futures sözleşmeler akit teorisi açısından incelenip çağdaş İslam hukukçula rının konuya dair yaklaşımları ve gerekçeleri bu inceleme içerisinde kritik edilmiştir Dördüncü bölümde opsiyon sözleşmelerinin İslam hukuku açısın dan durumuna yer verilmiştir Opsiyon sözleşmeleri her ne kadar türev sözleşmelerin bir türü olsa da mahiyet açısından emtia forward ve emtia futures sözleşmelerinden farklıdır Bu sebeple bu sözleşmelerin İslam hukuku açısından değerlendirmesi müstakil bir bölümde yapılmıştır Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümde ise emtia türev sözleşmelerin den emtia forward ve emtia futures sözleşmeler ile opsiyon sözleşmelerine olumsuz yaklaşan çağdaş İslam hukukçularının bu işlemlere karşılık önerdikleri alternatifler ele alınmıştır

Türev işlemlerin Antik Yunan a dayandığına dair iddialar bir kenara bırakı lırsa bu işlemlerin ilk defa Orta Çağ da XVI yüzyılın ikinci yarısından itibaren Hollanda da ortaya çıktığı ve oradan XVIII yüzyılda Japonya ya XIX yüzyılda ABD ye yayıldığı daha sonra da XX yüzyılda bütün dünyada uygulanmaya başladığı kanısı hakimdir Günümüzde birçok ülkede yaygın olarak uygula nan ve riskten korunma gibi faydalarına vurgu yapılan bu işlemler İslam hukuku açısından değerlendirilmeye muhtaçtır Elinizdeki çalışmada bu ihtiyacı karşılamak üzere türev işlemlerden emtiaya dayalı olan emtia forward emtia futures ve opsiyon sözleşmeleri İslam hukuku açısından incelenmiştir Çalışma beş bölümden oluşmaktadır Birinci bölümde mal kavramının İslam hukukundaki yeri iktisat ilmi ve pozitif hukuk ile karşılaş tırmalı olarak ortaya konulup emtia türev sözleşmeleri bu kavram açısından değerlendirilmiştir İkinci bölüm türev sözleşmelerin genel olarak kavramsal çerçevesinin çizilmesine ayrılmıştır Bu bölümde türev sözleşmelerin tanımı tarihçesi muhtemel getirileri ve sorunları çeşitleri piyasaları kullanılma amaçları ve sözleşme tarafları vb konular anlatılmıştır Üçüncü bölümde emtia türev sözleşmelerinden emtia forward ve emtia futures sözleşmeler İslam hukuku açısından değerlendirilmiştir Bu bölümde öncelikle çağdaş İslam hukukçularının bu sözleşmelere olumlu ve olumsuz yaklaşımları gerekçeleri ile birlikte ele alınmıştır Daha sonra emtia forward ve emtia futures sözleşmeler akit teorisi açısından incelenip çağdaş İslam hukukçula rının konuya dair yaklaşımları ve gerekçeleri bu inceleme içerisinde kritik edilmiştir Dördüncü bölümde opsiyon sözleşmelerinin İslam hukuku açısın dan durumuna yer verilmiştir Opsiyon sözleşmeleri her ne kadar türev sözleşmelerin bir türü olsa da mahiyet açısından emtia forward ve emtia futures sözleşmelerinden farklıdır Bu sebeple bu sözleşmelerin İslam hukuku açısından değerlendirmesi müstakil bir bölümde yapılmıştır Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümde ise emtia türev sözleşmelerin den emtia forward ve emtia futures sözleşmeler ile opsiyon sözleşmelerine olumsuz yaklaşan çağdaş İslam hukukçularının bu işlemlere karşılık önerdikleri alternatifler ele alınmıştır Tanıtım Bülteninden

Türev işlemlerin Antik Yunan a dayandığına dair iddialar bir kenara bırakı lırsa bu işlemlerin ilk defa Orta Çağ da XVI yüzyılın ikinci yarısından itibaren Hollanda da ortaya çıktığı ve oradan XVIII yüzyılda Japonya ya XIX yüzyılda ABD ye yayıldığı daha sonra da XX yüzyılda bütün dünyada uygulanmaya başladığı kanısı hakimdir Günümüzde birçok ülkede yaygın olarak uygula nan ve riskten korunma gibi faydalarına vurgu yapılan bu işlemler İslam hukuku açısından değerlendirilmeye muhtaçtır Elinizdeki çalışmada bu ihtiyacı karşılamak üzere türev işlemlerden emtiaya dayalı olan emtia forward emtia futures ve opsiyon sözleşmeleri İslam hukuku açısından incelenmiştir Çalışma beş bölümden oluşmaktadır Birinci bölümde mal kavramının İslam hukukundaki yeri iktisat ilmi ve pozitif hukuk ile karşılaş tırmalı olarak ortaya konulup emtia türev sözleşmeleri bu kavram açısından değerlendirilmiştir İkinci bölüm türev sözleşmelerin genel olarak kavramsal çerçevesinin çizilmesine ayrılmıştır Bu bölümde türev sözleşmelerin tanımı tarihçesi muhtemel getirileri ve sorunları çeşitleri piyasaları kullanılma amaçları ve sözleşme tarafları vb konular anlatılmıştır Üçüncü bölümde emtia türev sözleşmelerinden emtia forward ve emtia futures sözleşmeler İslam hukuku açısından değerlendirilmiştir Bu bölümde öncelikle çağdaş İslam hukukçularının bu sözleşmelere olumlu ve olumsuz yaklaşımları gerekçeleri ile birlikte ele alınmıştır Daha sonra emtia forward ve emtia futures sözleşmeler akit teorisi açısından incelenip çağdaş İslam hukukçula rının konuya dair yaklaşımları ve gerekçeleri bu inceleme içerisinde kritik edilmiştir Dördüncü bölümde opsiyon sözleşmelerinin İslam hukuku açısın dan durumuna yer verilmiştir Opsiyon sözleşmeleri her ne kadar türev sözleşmelerin bir türü olsa da mahiyet açısından emtia forward ve emtia futures sözleşmelerinden farklıdır Bu sebeple bu sözleşmelerin İslam hukuku açısından değerlendirmesi müstakil bir bölümde yapılmıştır Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümde ise emtia türev sözleşmelerin den emtia forward ve emtia futures sözleşmeler ile opsiyon sözleşmelerine olumsuz yaklaşan çağdaş İslam hukukçularının bu işlemlere karşılık önerdikleri alternatifler ele alınmıştır

Türev işlemlerin Antik Yunan a dayandığına dair iddialar bir kenara bırakı lırsa bu işlemlerin ilk defa Orta Çağ da XVI yüzyılın ikinci yarısından itibaren Hollanda da ortaya çıktığı ve oradan XVIII yüzyılda Japonya ya XIX yüzyılda ABD ye yayıldığı daha sonra da XX yüzyılda bütün dünyada uygulanmaya başladığı kanısı hakimdir Günümüzde birçok ülkede yaygın olarak uygula nan ve riskten korunma gibi faydalarına vurgu yapılan bu işlemler İslam hukuku açısından değerlendirilmeye muhtaçtır Elinizdeki çalışmada bu ihtiyacı karşılamak üzere türev işlemlerden emtiaya dayalı olan emtia forward emtia futures ve opsiyon sözleşmeleri İslam hukuku açısından incelenmiştir Çalışma beş bölümden oluşmaktadır Birinci bölümde mal kavramının İslam hukukundaki yeri iktisat ilmi ve pozitif hukuk ile karşılaş tırmalı olarak ortaya konulup emtia türev sözleşmeleri bu kavram açısından değerlendirilmiştir İkinci bölüm türev sözleşmelerin genel olarak kavramsal çerçevesinin çizilmesine ayrılmıştır Bu bölümde türev sözleşmelerin tanımı tarihçesi muhtemel getirileri ve sorunları çeşitleri piyasaları kullanılma amaçları ve sözleşme tarafları vb konular anlatılmıştır Üçüncü bölümde emtia türev sözleşmelerinden emtia forward ve emtia futures sözleşmeler İslam hukuku açısından değerlendirilmiştir Bu bölümde öncelikle çağdaş İslam hukukçularının bu sözleşmelere olumlu ve olumsuz yaklaşımları gerekçeleri ile birlikte ele alınmıştır Daha sonra emtia forward ve emtia futures sözleşmeler akit teorisi açısından incelenip çağdaş İslam hukukçula rının konuya dair yaklaşımları ve gerekçeleri bu inceleme içerisinde kritik edilmiştir Dördüncü bölümde opsiyon sözleşmelerinin İslam hukuku açısın dan durumuna yer verilmiştir Opsiyon sözleşmeleri her ne kadar türev sözleşmelerin bir türü olsa da mahiyet açısından emtia forward ve emtia futures sözleşmelerinden farklıdır Bu sebeple bu sözleşmelerin İslam hukuku açısından değerlendirmesi müstakil bir bölümde yapılmıştır Çalışmanın son bölümü olan beşinci bölümde ise emtia türev sözleşmelerin den emtia forward ve emtia futures sözleşmeler ile opsiyon sözleşmelerine olumsuz yaklaşan çağdaş İslam hukukçularının bu işlemlere karşılık önerdikleri alternatifler ele alınmıştır