İslam ın Siyasallaşması

Cihat aslında ne demektir Müslümanların kanun anlayışı nedir İslam ın kâfirlere karşı tutumu nedir Edebi ve tarihi kaynakları ele alan Bernard Lewis İslam ın siyasal söyleminin gelişiminin Peygamber in zamanından günümüze kadar izini sürüyor Arapça Türkçe ve Farsça belgeleri inceleyerek İslam ın siyaset düşüncesi ile Batı siyaset teorisi arasındaki farkları ortaya koyuyor Bununla birlikte İslam dünyasındaki siyaset algısına tartışmalarına ve uygulamalarına ışık tutuyor Günümüzde İslam ı siyasal söyleminden ayrı hatta siyasal söylemi olmaksızın düşünebilmek olanaksız bir hale gelmiştir Hatta İslam ın siyaset sahasında ileri sürdüğü konular ve başlıklar bugün belki de tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar ön planda ve sorgu altındadır Yetişme tarzı ve mesleği itibarı ile bir tarihçi ve İslam bilimleri uzmanı olan Bernard Lewis meseleyi gayet ustaca çevreleyen bu kitabında İslam dininin siyasi alan içerisinde geliştirmiş olduğu söylemi inceliyor Bunu yaparken akademik değil açık belirgin ve sade bir üslup kullanıyor Lewis in alanındaki uzmanlığı ise dipnotlarda anılan yüzlerce eser makale ve ansiklopedi maddesinde kendisini bir kez daha gösteriyor İslam ın Siyasal Söylemi nde Lewis İslam dünyasındaki siyasi yapının unsurlarını sosyolojik dilbilimsel etimolojik siyasal ve tarihsel bir okumaya tabi tutuyor ve bu yapının yüzyıllar içerisinde atılan temellerini ele alıyor İslam uygarlığının siyaset sahasında geliştirdiği dile ait örnekleri irdeleyerek kökenine dair kaynaklara işaret eden Lewis in İslam siyasetine ait unsurlar ile Batı siyaset teorisi ve pratiğini kıyaslaması hiç şüphe yok ki bu çalışmayı daha kıymetli hale getiriyor İslam ın Siyasal Söylemi İslam siyaset dilinin tarih içerisindeki serencamını kısa ve öz biçimde sunuyor Bernard Lewis bu kitabında sadece iyi bir tarihçi olduğunu değil aynı zamanda ele aldığı konuyu ayrıntılara boğmadan aktarabilen mahir bir yazar olduğunu da gösteriyor

İslâm ın Siyasallaşması Türkiye nin yetiştirdiği en kıymetli bilim adamlarından yıllarca yaptığı çalışmalarla ülkemizin siyaset ve sosyal bilimlerine mühim katkılarda bulunmuş Kemal H Karpat ın kendi ifadesiyle meslekî hayatım boyunca zihnimde yoğurduğum dediği en önemli eseridir Kitapta bilhassa imparatorluğun son dönemlerinde II Abdülhamid in dış siyasetinin devletin bütünlüğünü koruyucu anlayışına eğitim sisteminin yeniden biçimlendirilmesine saltanatın siyasi ve sosyal gücünün attırılması için yapılan çalışmalara yer verilmiştir Karpat padişahın saltanatının son yıllarında yaşanan değişmelerle birlikte istibdata yönelik hareketlerin nasıl bir rejim değişikliğine ve hürriyet eşitlik ve kardeşlik özlemlerine kaynaklık ettiğini de geniş bir bakış açısıyla analiz etmektedir Günümüzde Türkiye de yaşayan Türklerin çoğunluğunun orta yolda modernist ilerici ve demokrat olduğunu söyleyen fakat aynı zamanda dinin emirlerine uysun ya da uymasın Müslüman olduklarını savunan Kemal H Karpat bu çalışmasında Türkiye de modernlik demokrasi ve İslâm ın birbiriyle çatışan değil birbirini tamamlayan kavramlar olduğuna dikkatleri çekmektedir Osmanlı İmparatorluğu nun dünya sistemine dahil olduğu 19 yüzyılda kapitalizmin imparatorluk üzerine etkilerini de ele alan bu kitap dönemin ekonomisi ve toplumunu temel alan birinci sınıf bir entelektüel tarih çalışmasıdır Feroz Ahmad Kemal Karpat bu kitapta Osmanlı İmparatorluğu nun İslâm ve modernite arasında sürdürdüğü ölümcül ve baki dönüşümü bütünlüklü bir şekilde resmeden bilindik yaklaşımın aksini göstermekle kalmıyor bu değişimin 19 yüzyıl ve erken 20 yüzyıl boyunca nasıl gerçekleştiğini derinlikli bir tahlilden geçiriyor devletin inşası İslâm ın siyasallaşması ve geleneğin keşfini ustaca çözümlüyor M Şükrü Hanioğlu

Yusuf Akçura yalnızca Türk milliyetçiliğinin kurucularından biri olarak değil aynı zamanda 20 yüzyıl Türk fikir hayatında akademik ve sistematik düşüncenin yerleşmesinde de büyük emekleri olan en üretken mütefekkirlerimizden biri olarak değerlendirilmelidir Kaleme aldığı sayısız mektup makale ve kitapları içinde belki de en fazla ihmal edilmiş olanı ne yazık ki 1926 1927 ve 1928 yılında yayımladığı Târih i Siyâsî Ders Notları dır Bugün üniversitelerde okutulan hiçbir siyâsî tarih kitabı Yusuf Akçura nınkiyle kıyaslanamaz bile çünkü Avrupa yı Rusya yı ve Osmanlı Devleti ni içinde yaşadığı dönem içinde onun kadar kapsamlı ve objektif tahlillere tabi tutan ikinci bir isme rastlamak mümkün değil Yusuf Akçura İngiltere de ortaya çıkan Sanayi İhtilâli nden Fransız İhtilâli ne ve bunların Avrupa da ve dünyanın geri kalanında meydana getirdikleri etkilerden Hürriyetçilik Sosyalizm Radikalizm Liberalizm ve Milliyetçilik gibi dünyayı değiştiren fikir hareketlerine Napolyon Savaşları ve Viyana Kongresi nden Mısır ve Şark Meselelerine Yunan bağımsızlık hareketlerinden İtalyan ve Alman birliklerinin kuruluşuna kadar bugün bile üzerinde büyük bir ciddiyetle durulması gereken sayısız konuyu Osmanlı Devleti nin son yüzyılını ve genç Cumhuriyet in ilk yıllarını merkeze alarak akademik bir hassasiyetle tartışıyor