İsmail Kemal Bey in Hatıratı — Kolektif

William Morton Fullerton ın İsmail Kemal Bey in Hatıraları eseri Osmanlı İmparatorluğu nun en çalkantılı dönemlerine ışık tutan bir başyapıt Bu hatırat İsmail Kemal Bey in kişisel deneyimleri ve anıları üzerinden imparatorluğun siyasi ve diplomatik sahnesinde yaşanan olayları ayrıntılı bir şekilde ele alıyor Kitabın ilk cildinde İsmail Kemal Bey in 1844 1876 yılları arasındaki yaşamı anlatılıyor Arnavut bir ailenin değişen kaderinden Osmanlı İmparatorluğu nun sıkıntılı zamanlarına kadar birçok önemli olay bu eserde yer alıyor Genç bir Arnavut un eğitiminden Osmanlı İmparatorluğu nda ilk sürgününe kadar uzanan kişisel hikayesi okuyucuları derin bir tarih yolculuğuna çıkarıyor Siyasi ve diplomatik hayata adım atışı Midhat Paşa ile olan ilişkileri ve Bulgar isyanları gibi önemli konular eserin dikkat çeken bölümlerinden sadece birkaçı Aynı zamanda Tuna Vilayeti nde gerçekleştirilen reformlar Yahudilere yapılan muamele ve Tuna Avrupa Komisyonu gibi yönetimsel detaylar da titizlikle işlenmiş İsmail Kemal Bey in Galler Prensi ve Prensesi ile olan görüşmeleri Çinli Gordon ile arkadaşlığı ve Sultan Abdülaziz in Avrupa yolculuğu gibi ilgi çekici anekdotlar da bu hatıratta yer buluyor Bismarck ın doğudaki görevleri ve Mahmud Nedim Paşa nın sadrazamlığı dönemi gibi siyasi entrikalar dönemin karmaşık siyasi yapısını gözler önüne seriyor

Tarihin bize gösterdiği gibi büyümelerini bir dizi elverişli koşullara borçlu olan büyük imparatorlukların kurucuları fazilet bakımından bir imparatorluğun ihtişam dönemini şaşmaz biçimde izleyen çürümeyi önceden görüp ona yeniden hayat vermeye ve ikbaline taze bir güç kazandırmaya yönelik ıslahat yaparak bunu tevkif edenlerle kıyaslanamaz Kılıçla kendine yol çizen bütün imparatorluklar aynı zamanda kendi çürümelerinin de tohumlarını atmış olur Bu tür imparatorluklarda bir yanda atalarının fetihleriyle kazanılan hak ve imtiyazları elinde tutan fatih torunlarını öbür yanda ise onların hâkimiyetini üzerinde taşıyanları görmekteyiz Birinciler kendinden emin ve servet ile kuvvete doymuş olup tembelliğe ve cahilliğe kolayca düşebilmekte diğerleri ise hüküm altında bulunmanın bedbahtlığını yenme çabalarında kendilerine yol açmak zorunda olup sıkça onlara üstünlüğü kazandıran ve fetihlerden doğan imparatorlukların elden çıkmasının başlıca sebeplerinden olan bir zihnî terakkiye erişmektedirler İsmail Kemal Bey