İstanbul un Sırları — Paul De Regla

Paul de Régla nın İstanbul un Sırları adlı eseri 19 yüzyıl sonu Osmanlı İstanbul unu konu alan tarihî siyasi bir romandır Yazar ön sözünde eserini kurmaca bir roman olarak sunmakla birlikte anlattığı olayların önemli ölçüde tarihî gerçeklere dayandığını özellikle vurgular Abdülhamid dönemi saray çevresi istihbarat faaliyetleri toplumsal yapılar ve İstanbul un farklı etnik dinî toplulukları romanın temel tarihî arka planını oluşturur Eser dönemin siyasi atmosferini edebî bir kurgu içinde yeniden canlandırmayı amaçlayan tarihî roman geleneği içinde değerlendirilebilir Romanın merkezinde sarayla ilişkili güçlü ve gizemli bir ebe olan Fatma Şefika Hanım yer alır Hikâye saray entrikaları gizli doğumlar devlet sırları muhbir ağları yeraltı dünyası ve farklı loncalar etrafında gelişir Yazar olay örgüsünü yalnızca saray çevresiyle sınırlamaz dilenciler kayıkçılar hırsızlar bankerler ve çeşitli etnik topluluklar aracılığıyla İstanbul un geniş bir sosyal panoramasını çizmeye çalışır Böylece eser hem macera ve gizem unsurlarını hem de dönemin toplumsal yapısına ilişkin gözlemleri bir araya getirir Üslup bakımından eser 19 yüzyıl Fransız popüler tarihî romanlarının özelliklerini taşır Uzun tasvirler ayrıntılı karakter betimlemeleri anlatıcının doğrudan okura seslenmesi ve toplumsal açıklamalara yer verilmesi dikkat çekicidir Günümüz tarih yazımının nesnel yöntemlerinden ziyade dönemin Doğu algısını ve gözlemci anlatım anlayışını yansıtır Bu nedenle İstanbul un Sırları hem Abdülhamid dönemi İstanbul una ilişkin bir edebî tasvir hem de 19 yüzyıl Avrupalı yazarlarının Osmanlı dünyasına bakışını gösteren mühim bir kaynak olarak değerlendirilebilir