İttihat ve Terakki Cemiyeti nin Kızıl Konak Evrakı

Türkiye de İttihatçılık farklı kesimler tarafından birbirinden tamamen farklı ve zıt bir biçimde algılanmaktadır İttihatçılar II Abdülhamid i tahtından ettiği düşüncesiyle bir kesim tarafından lanetlenirken başka bir kesim tarafından ulus devletin önünü açması noktasında adeta kutsanmaktadır Her iki yaklaşımda ihmal edilen İttihat ve Terakki nin gerçekte ne olduğu meselesidir İttihat ve Terakki tarihinin yazılmasındaki bariyerlerden biri şüphesiz algılanma biçimi kadar kaynaklarının sınırlı olmasıdır Gizli bir örgüt olarak kurulması tarihçinin işini zorlaştıran etkenlerdendir Hacı Adil Bey in ailesinin ellerindeki evrakı diğer İttihatçı ailelerden farklı olarak koleksiyonerlere terk etmeyerek T C Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı na bağışlamış olması araştırmacıların evraka kolayca ulaşmasına önemli bir katkı olmuştur Bu çalışma T C Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı na bağışlanan Hacı Adil Bey evrakı içerisinde yer alan İttihat ve Terakki nin yönetici zümresine ait evrakın titiz bir şekilde yayına hazırlanmasından oluşmaktadır Çalışma İttihat ve Terakki nin en kritik zamanlarında Kızıl Konak ta yapılan toplantılarda tutulan zabıtları oradakaleme alınan genelgeleri ve 1916 Umumi Kongresi nde kabul edilen siyasi programı içermektedir İmparatorluğun ve Türkiye nin siyasi ve toplumsal geleceğini çizecek çoğu hayati karar Kızıl Konak çatısı altında düzenlenen toplantılarda alınmıştır İskan göç kültür lisan din ve ulus inşası gibi sayısız politikanın oluşumunu ve gelişimini Kızıl Konak evrakında izlemek mümkündür Kızıl Konak evrak ı metrukesinin izi sürüldüğünde İttihat ve Terakki nin İmparatorluğu ihya etme imkanının olmadığını anladığında ulus devlet inşasına yöneldiği ve bu yönde kararlar almaya başladığı görülecektir Bu kitap ihyadan inşaya uzanan uzun tarihi sürecin anlaşılmasında araştırmacılara önemli bir katkı sunacaktır İbrahim Şirin